Oromoo Lawyers Group

ከፍተኛ ድንጋጤ እና ጥልቅ ሀዘን፡ የABO/WBO አመራሮች ህዝብን እና የሰራዊቱን አባላት ሳያማክሩ ABO/WBOን በፋኖ ስር ማድረግ በምሬት የተሞላ ተቃውሞ ቀሰቀሰ ::

የተመሰረተው ጥምረት የመሰካት እድሉ የጠበበ ቢሆንም፤በጥምረቱ ውሳኔ መሠረት፣ የዛሬው የአቶ ዘመነ ካሴ የጥምረቱ ሰብሳቢ ሆነው መመረጥ፣ የሽግግር መንግሥት ምሥረታ ወቅት ያለ ተጨማሪ ውድድር በቀጥታ የሽግግር መንግሥቱ ፕሬዝዳንት እንዲሆኑ የሕግና የፖለቲካ ዕድል ይፈጥርላቸዋል።

​በመሆኑም፣ መንግሥቱን ጥለው ሥልጣን ቢይዙ እንኳ፣ ወሳኙን ሥልጣን ማን እንደሚይዝና የሽግግር መንግሥቱ ፕሬዝዳንት ማን እንደሚሆን አስቀድሞ የታወቀ ነው። ስለዚህ የABO/WBO መሪዎች 'ሕዝብ ነው የሚወስነው' እያሉ ሕዝብን የሚያታልሉበትን ንግግር ማቆም አለባቸው።

በቅርቡ ሰባት የትጥቅ ቡድኖችን በማቀናጀት የተመሰረተው ጥምረት የፋኖ ተወካይ የሆኑትን አቶ ዘመነ ካሴን በሰብሳቢነት መምረጡ ይታወቃል። ነገር ግን ይህ ጥምረት ግልጽ የሆነ የፖለቲካ ብስለት፣ የጋራ ራዕይ እና ስትራቴጂካዊ አንድነት የጎደለው በመሆኑ አሁን ያለውን መንግሥት ጥሎ ስልጣን የመያዝ እድሉ ከ 1% ያነሰ እንደሆነ ይገመታል።

ያም ሆኖ ይህ ጥምረት ቢሳካ እንኳን በኢትዮጵያ ሀገራዊ ህልውና እና ህዝቦች አብሮነት ላይ ሊያስከትል የሚችለውን አደጋ በተመለከተ ከህግ እና ከፖለቲካ ባለሙያዎች አንጻር የሚከተሉት ዋና ዋና ነጥቦች ይቀርባሉ፡

1. የጥምረቱ ሰብሳቢነት እና የሽግግር መንግሥቱ ፕሬዝዳንትነት ግንኙነት
አቶ ዘመነ ካሴ የዚህ ጥምረት ሰብሳቢ ሆነው መመረጣቸው ተጨማሪ ምርጫ ሳይያስፈልግ በቀጥታ የሽግግር መንግሥቱ ፕሬዝዳንት እንደሚያደርጋቸው ይታመናል። የዚህም ዋና ምክንያት ወታደራዊ የበላይነት ፖለቲካዊ ውሳኔን መተካቱ ነው። ጥምረቱ በዲሞክራሲያዊ እና በህዝባዊ ውክልና ላይ የተመሰረተ ሳይሆን በወታደራዊ ጉልበት ላይ የተመሰረተ በመሆኑ፣ የሰብሳቢነት ቦታው በቀጥታ ሀገሪቱን የመምራት ስልጣን እንደተሰጠው ተደርጎ ይወሰዳል።

2. የ 21ኛው ክፍለ ዘመን ፖለቲካ እና የፋኖ (ዘመነ ካሴ) አላማ አለመጣጣም
የአቶ ዘመነ ካሴ እና የፋኖ ዋና ዓላማ የክልሎችን ህገ-መንግስታዊ እና ፌዴራላዊ መዋቅር በመሻር፣ በ"አንድነት" ስም የሀገሪቱን ህዝቦች በአንድ አይነት የፖለቲካ፣ የሃይማኖት እና የባህል አስተሳሰብ ስር ለማጠቃለል መሞከር ነው።
• የዘመኑ ፖለቲካ አለመቀበሉ: በ 21ኛው ክፍለ ዘመን የባለብዙ ማህበረሰብ (Multicultural) እና የፌዴራሊዝም ስርዓት ባለበት ሀገር ውስጥ ህዝቦችን በሃይል አንቀሳቅሶ በአንድ መስመር ብቻ ለማስተዳደር መሞከር የማይሳካ እና ሀገሪቱን ወደ ባሰ የእርስ በእርስ ጦርነት የሚከት አስተሳሰብ ነው።
• የህዝቦችን ማንነት ማቃለል: የብሔር ብሔረሰቦችን መብት እና ራስን በራስ የማስተዳደር ፍላጎት ችላ የሚል ማንኛውም ፖለቲካዊ አካሄድ በዘመናዊ የፖለቲካ ሳይንስ እይታ ስኬታማ ሊሆን አይችልም።

3. ከኦሮሞ ህዝብ የረጅም ጊዜ ታገያ እና ጥቅሞች አንጻር ያለው ተቃርኖ
የኦሮሞ ህዝብ ለዘመናት በቢሊዮን የሚቆጠሩ መስዋዕትነቶችን የከፈለበት ዋና አላማ ኦሮሙማ (የኦሮሞ ማንነት) እንዳይጠፋ፣ መሬቱ እና መብቱ እንዳይፎረካከስ፣ የኦሮሚያ ልብ የሆነችው ፊንፊኔ (አዲስ አበባ) መብት እና ጥቅም እንዲጠበቅ፣ እና ባህሉ እና ቋንቋው ተከብሮ እንዲኖር ነው።
አቶ ዘመነ ካሴ እና የሚመሩት ቡድን ግን "ፊንፊኔ የኦሮሞ አይደለችም" በሚል እይታ የኦሮሚያን እምብርት ለመቆጣጠር የሚያደርጉት እንቅስቃሴ ከ 99% በላይ በሆነው የኦሮሞ ህዝብ ዘንድ ሙሉ በሙሉ ተቀባይነት የለውም። ይህ አካሄድ የኦሮሞን ህዝብ ታሪካዊ ፍላጎት እና የደም መስዋዕትነት ያናገሰ በመሆኑ ከህዝቡ ከፍተኛ ተቃውሞ ይገጥመዋል።

4. የ ABO/WBO አመራሮች ውሳኔ እና የኦሮሞ ህዝብ ምላሽ
ይህ ጥምረት የ ABO/WBO አመራሮችን በማታለል ወይም በምስጢራዊ መንገድ አባል ለማድረግ ቢሞክርም፣ የ ABO/WBO አመራሮች ከሰራዊታቸው አባላት እና ከኦሮሞ ህዝብ ጋር ሳይመካከሩ አጀንዳውን በምስጢር ይዘው በመግባታቸው ከፍተኛ ህዝባዊ እና ድርጅታዊ ተቃውሞ ገጥሟቸዋል።
• ህዝባዊ ውክልና ማጣት: ውሳኔው የኦሮሞን ህዝብ እና የ ABO/WBO አባላትን ፍላጎት ያላገናዘበ በመሆኑ፣ በሰራዊቱ አባላት እና በህዝቡ ዘንድ ጽኑ ተቃውሞ አስነስቷል።
• አመራሩን አለመቀበል: በ ABO/WBO ጥላ ስር የተሰለፈው ህዝብ በአቶ ዘመነ ካሴ ሰብሳቢነት እና አመራር ስር ሊወድቅ የሚችልበት ምንም አይነት ፖለቲካዊና ሞራላዊ ምክንያት የለውም። ጥምረቱ ከኦሮሞ ህዝብ የሚቀርብበትን ህዝባዊ ፈተና ማለፍ አይችልም።

5. ከብልፅግና ፓርቲ እና ከሀገራዊ ሁኔታዎች አንጻር የኦሮሞ ህዝብ አቋም
የብልፅግና ፓርቲ እንደ ድርጅት በርካታ ክፍተቶችና ችግሮች እንዳሉት ቢታወቅም፣ አሁን ካለው ነባራዊ ሁኔታ እና ነገ ሊሻሻል የሚችልበትን እድል ከግምት ውስጥ በማስገባት የኦሮሞ ህዝብ ከስልጣን ላይ ካለው መንግሥት ጋር በመቀናጀት ይህንን አደገኛ ጥምረት መመከት አለበት።
• ከዜሮ አንድ ይሻላል: ለአስከፊውና የኦሮሞን ህልውና ሊያጠፋ ለተነሳው ጥምረት እድል ከመስጠት ይልቅ ከብልፅግና ፓርቲ ጋር በመሆን ሀገራዊ ሰላምን ማስከበር ይበጃል። ሙሉው የኦሮሞ ህዝብ እጅ ለእጅ በመያያዝ የሀገሩን ደህንነት መጠበቅ ይኖርበታል።

6. የስርዓቱ ክፍተቶች እና የውስጥ ማሻሻያ አስፈላጊነት
አሁን ያለው ገዥ ፓርቲ የመልካም አስተዳደር ችግሮች፣ የህግ የበላይነትን የማስከበር ድክመቶች እና የአንዳንድ አመራሮች አሰራር በህዝቡ ላይ ከፍተኛ በደልና ስጋት እያደረሰ እንደሆነ አይካድም።
• ከሩቅ ከመኮነን የውስጥ ማሻሻያ: የኦሮሞ ህዝብ ስርዓቱን በሩቅ ቆሞ ከመኮነንና ከጠላት ጋር አብሮ ከመስለፍ ይልቅ፣ ወደ ስርዓቱ ቀርቦ ችግሮቹን ለማረም መታገል፣ የራሱን ድርሻ መወጣት እና ሰላሙን ማስከበር አለበት። ከአደገኛ ቡድኖች መራቅ፡ የኦሮሞን መሬት ለመቀማትና ማንነቱን ለማጥፋት ከሚመጣው አደገኛ ቡድን ጎን መሰለፍ በፍጹም አይገባም።

7. ተጨማሪ አደገኛ ስጋቶች እና ማጠቃለያ
• የብሔር ብሔረሰቦች መብት መሸርሸር: ይህ ጥምረት ቢሳካ በሀገሪቱ የሚኖሩ የተለያዩ ብሔሮች እና ብሔረሰቦች ለዘመናት የታገሉለትን የራስን እድል በራስ የመወሰን መብት ያጠፋል።
• ቋሚ የእርስ በእርስ ጦርነት: የሌሎችን ብሔሮች አመለካከት እና ማንነት አቃልሎ በሃይል ለመጫን መሞከር ሀገሪቱን በጭራሽ የማያበቃ የጎሳ እና የፖለቲካ ግጭት ውስጥ ይከታታል።
• ዲሞክራሲያዊ ተቋማት መፍረስ: በጦርነት እና በሀይል ስልጣን ለመያዝ የሚደረግ ማንኛውም እንቅስቃሴ የህግ የበላይነትን እና ዲሞክራሲያዊ አሰራርን ያፈርሳል።

በአጠቃላይ፡ ይህ ጥምረት ግልጽ የፖለቲካ ብስለት የሌለው፣ የኢትዮጵያን ብዝሃነት ያላገናዘበ እና የኦሮሞን ጨምሮ የሌሎችን ህዝቦች መብት የሚጋፋ በመሆኑ ሊሳካ የሚችልበት እድል የለውም። ቢሳካ እንኳን ለሀገሪቱ ይዞ የሚመጣው መረጋጋትን ሳይሆን ታላቅ ውድቀትን ነው።

በዚህ ጽሁፍ እና በሰነዘሩት ሃሳብ ላይ ያላችሁን ድጋፍ፣ ተቃውሞ፣ አስተያየት እና ሂስ በኮመንት መስክ (Comment box) ላይ አስፍሩልን።

OROMO LAWYERS GROUP

%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%

Rifaatii fi Gadda Cimaa: Hooggantoonni ABO/WBO Utuu Uummata fi Miseensota Waraanaa Hin Mariochisin ABO/WBO Faanno Jala Galchuun Mormii Cimaa Kaase

TUMSI HUNDEEFFAME JEDHAME MILKAAWUU HIN DANDA'UUF MALEE; ​Murtoo tumsichaatiin, har'a Obbo Zammene Kaassee walitti qabaa tumsichaa ta'anii filatamuun isaanii, yeroo mootummaan ce'umsaa hundeeffamu dorgommii dabalataa malee kallattiidhaan Pireezidaantii Mootummaa Cehumsaa akka ta'aniif carraa seeraa fi politikaa banaaf.
​Kanaafuu, utuu mootummaa kuffisanii aangoo qabataniiyyuu, eenyu akka aangoo murteessaa qabu fi pirezidantiin mootummaa ce'umsaa eenyu akka ta'u dursamee kan beekamudha. Kaanf, hooggantoonni ABO/WBO 'uummataatu murteessa' jedhanii jecha ittiin uummata gowwoomsan kana dhaabuu qabu.

Dhiyeenya kana tumsi gareewwan hidhattootaa torba qindoomsuun hundeeffame bakka bu'aa Faannoo kan ta'an obbo Zamanee Kaasee walitti qabaa godhateera. Garuu tumsi kun bilchina siyaasaa, mul'ata waliinii fi tokkummaa istiraateejawaa waan hin qabneef mootummaa ammaa kuffisee aangoo qabachuuf carraan isaa 1% gadii ta'uu tilmaama.

Ta'us tumsi kun utuu milkaa'ee illee qabiyyee biyyaalessaa fi walin jireenya uummata Itoophiyaa irratti balaa inni fiduu danda'u ilaalchisee yaada ogeessota seeraa fi siyaasaa irraa dhiyaate keessaa qabxiileen ijoon kanneen gadiiti:

1. Walitti qabaa Tumsichaa Ta'uu fi Aangoo Prezidantummaa Mootummaa Ce'umsaa
Obbo Zamanee Kaasee walitti qabaa tumsichaa ta'anii filatamuun isaanii utuu filannoon biraa hin barbaachisin kallattiidhaan prezidantii mootummaa ce'umsaa isaan tasisa jedhamee amanama. Sababiin ijoon isaas ol'aantummaan waraanaa murtoo siyaasaa waan bakka bu'eef. Tumsichi deggarsa uummataas ta'ee akkaataa dimokrataawaa irratti kan hundaa'e utuu hin ta'in waraana irraatti kan hundaa'e waan ta'eef, iddoon walitti qabummaa kallattiidhaan aangoo biyya bulchuu akka kennuutti fudhatama.

2. Siyaasa Jaarraa 21ffaa fi Kaayyoo Faannoo (Zamanee Kaasee) Wal-fakkachuu Dhabuu
Kaayyoon ijoo obbo Zamanee Kaasee fi Faannoo caasaa naannolee fi federaalaa diiguun, maqaa "tokkummaa" jedhuun uummata biyyattii ilaalcha siyaasaa, amantaa fi aadaa tokko jala galchuuf yaaluudha.
• Siyaasa Jaarraa 21ffaa keessatti biyya uummattoota heedduu fi sirna federaalaa qabdu keessatti uummata dirqamaan karaa tokkoon qofa bulchuuf yaaluun kan hin milkoofne fi biyyattii gara waraana waliinii hamaatti kan geessudha.
• Sabummaa uummataa lafa jalatti ilaaluu: Mirga saboota fi fedhii ofiin of bulchuu tuffachuun sochii siyaasaa kamiyyuu ilaalcha siyaasaa ammayyaa biratti milkaa'uu hin danda'u.

3. Qabsoo Yeroo Dheeraa fi Faayidaa Uummata Oromoo Waliin Wal-faallessuu
Uummati Oromoo barootaaf lubbuu kumaatamaan lakkaa'amu kaffalaa kan tureef Oromummaan akka hin badneef, lafti fi mirgi isaa akka hin saamamtetti, magaalaa guddittii Oromiyaa kan taate Finfinneen mirgi fi faayidaan ishee akka eegamuuf, akkasumas aadaan fi afaan isaa kabajamee akka jiraatuuf.
Obbo Zamanee Kaasee fi gareen isaanii garuu "Finfinneen kan Oromoo miti" ilaalcha jedhuun handhuura Oromiyaa to'achuuf sochiin taasisan 99% uummata Oromoo biratti fudhatama hin qabu. Salphaatti, yaaliin kun qabsoo fi dhiiga uummata Oromoo kan tuffatu waan ta'eef mormii cimaa uummata irraa isa mudata.

4. Murtoo Hooggantoota ABO/WBO fi Deebii Uummata Oromoo
Tumsi kun hooggantoota ABO/WBO gowwoomsuun amansiisee ykn dhoksaan miseensa taasisuuf yaalus, hooggantoonni ABO/WBO miseensota waraana isaanii fi uummata Oromoo waliin utuu hin mariyatin ajandicha dhoksaan qabatanii waan itti seenaniif mormii cimaa uummata fi jaarmiyaa irraa isaaniif dhiyaateera.
• Deggarsa Uummataa Dhabuu: Murtoon kun fedhii uummata Oromoo fi miseensota ABO/WBO kan hin calaqqisiisne waan ta'eef, miseensota waraanaa fi uummata biratti mormii guddaa uumeera.
• Hooggansa Fudhatama Dhabsiisuu: Uummati ABO/WBO jala hiriiree jiru hooggansa obbo Zamanee Kaasee jala buluuf sababiin siyaasaa fi saalfachiisaa tokkollee hin jiru. Tumsichi qormaata uummata Oromoo biraa isa mudatu mo'achuu hin danda'u.

5. Paartii Badhaadhinaa fi Haala Biyyattii Irraa Ka'uun Eenyummaa Uummata Oromoo
Paartiin Badhaadhinaa akka paartiitti hir'ina fi rakkoolee hedduu kan qabu ta'uun beekamuus, haala qabatamaa ammaa fi bor fooyya'uu danda'u irratti hundaa'uun uummati Oromoo mootummaa aangoo irra jiru kana waliin qindoomuun tumsa balaafamaa kana dura dhaabbachuu qaba.
• Duudaa Irra Tokko Wayya: Tumsa balaafamaa Oromummaa balleessuuf dhufe kanaaf carraa kennuu irra Paartii Badhaadhinaa waliin ta'uun nageenya biyyaa tiksuun ni wayya. Uummati Oromoo hundi harka wal qabatee nageenya biyya isaa eeggachuu qaba.

6. Hir'ina Sirnichaa fi Barbaachisummaa Fooyya'iinsa Keessaa
Mootummaan ammaa rakkoo bulchiinsa gaarii, seera ol'aantummaa kabachiisuu dhabuu fi gocha hooggantoota tokko tokkoon uummata irra nagaa dhabuun gahaa jiraachuun kan hin kaatandhamneef.
• Fagoo Dhaabbatanii Abaaruu Irra Keessaan Fooyyessuu: Uummati Oromoo sirna kana fagoo dhaabbatee abaaruu fi diina waliin hiriiruu irra, sirnichatti dhihaatee rakkoolee jiran fooyyessuuf yaaluu fi gahee isaa taphachuun nageenya isaa eeggachuu qaba. Garee balaafamaa lafa Oromoo saamuuf fi eenyummaa isaa balleessuuf dhufu cina hiriiruu hin qabu.

7. Balaa Dabalataa fi Xumura
• Mirga Sabootaa Tuffachuu: Tumsi kun utuu milkaa'ee mirga saboonni fi sablammiitonni biyyattii barootaaf itti qabsaa'an kan ofiin of bulchuu ni balleessa.
• Waraana Waliinii Yeroo Dheeraa: Ilaalcha fi eenyummaa saboota biroo dirqamaan faallessuuf yaaluun biyyattii waraana sabummaa fi siyaasaa xumura hin qabne keessa galcha.
• Dhaabbilee Dimokrataawaa Diiguu: Humnaan fi waraanaan aangoo qabachuuf sochiin taasifamu kamiyyuu ol'aantummaa seeraa fi sirna dimokrataawaa ni diiga.

Walumaagalatti: Tumsi kun bilchina siyaasaa kan hin qabne, baay'ina uummata Itoophiyaa kan hin calaqqisiisne fi mirga uummata Oromoo fi saboota biroo kan sarbu waan ta'eef milkaa'uu hin danda'u. Utuu milkaa'ees biyyaaf tasgabbii utuu hin taane kufaatii guddaa fida.

Barreeffama kana fi yaada dhiyaate irratti deggarsa, mormii, qeeqaa fi yaada qabdan Comment box keessatti nuuf barreessaa.

OROMO LAWYERS GROUP

የሚያስደነግጥ ዜና፦ አገሪቱን ወደ ሙሉ ውድመትና ብተና የሚያመራው የታጠቁ ኃይሎች አደገኛ ጥምረት

በጋራ ጠላት ላይ የተደረገ ጊዜያዊ ጥምረት ወይስ ኢትዮጵያን የመበታተንና የፊንፊኔን እጣ ፈንታ ወደ ደም አድማስ የመቀየር ሴራ?

ተቃዋሚዎችና የታጠቁ ቡድኖች የተለያዩ አቋሞች፣ ዓላማዎችና ርዕዮተ-ዓለሞች እያሏቸው፣ ሥልጣን ላይ ያለውን አካል ለማውረድ በሚል ብቻ በሚመሠረቱት ጊዜያዊ ጥምረት ምክንያት በዓለም ታሪክ ውስጥ የበርካታ አገራትን ህልውና ለከፋ አደጋና ሙሉ ውድመት ሲዳርጉ ታይተዋል። በመጀመሪያ ደረጃ "የጋራ ጠላትን" ለመጣል በሚል የሚፈጠር ጥምረት፣ ግቡ በተመታ ማግስት ወይም ወደ ዋና ከተማዋ አዲስ አበባ ለመግባት በሚደረግ ጉዞ ላይ ወደ ብሔር ግጭት፣ ዘረፋና ወደ አስቃቂ የእርስ በእርስ ጦርነት መቀየሩ አይቀሬ ነው።

ተለያዩ የፖለቲካ ዓላማዎችና የብሔር ፍላጎቶች ያሏቸው የታጠቁ አማፂ ቡድኖች—የኦሮሞ ነጻነት ሠራዊት (WBO/አቦ)፣ ህወሓት (TPLF) እና ፋኖ (FANNO)—በጋራ በመሆን አዲስ አበባ/ፊንፊኔ የሚገኘውን የብልጽግና ፓርቲ መንግሥት ከሥልጣን ለማውረድ አደገኛ ጥምረት መፍጠራቸው ታውቋል። ነገር ግን ይህ የተቀናጀ የጋራ የፖለቲካ ማዕቀፍና መተማመን የሌለው ስብስብ፣ መንግሥትን ከመጣል ይልቅ አገሪቱን ወደ አስቃቂ የእርስ በእርስ ጦርነትና ሙሉ በሙሉ ወደ ማፍረስ የሚያመራ የታሪክ ስህተት መሆኑ ተጠቁሟል።

የአቦ/ወቦ (WBO) የተሳሳተ አቋም፣ የመግለጫው እውነትና በኦሮሞ ህዝብ ላይ የተደቀነው ታላቅ አደጋ

ከአቦ/ወቦ (ABO/WBO) የተለያዩ የአመራር አካላት እየወጡ ያሉት መግለጫዎች እጅግ የሚያስደነግጡና የታሪክ ስህተትን የሚያመላክቱ ናቸው።

ይኸውም፦ ቡድኑ ከጽምዶ (TSIMDO) ጋር ምንም ዓይነት ግንኙነትና ጥምረት እንደሌለው ቢገልጽም፤ ነገር ግን የብልጽግናን ሥርዓት በኃይል ለመጣል ከታገሉ የታጠቁ ኃይሎች ጋር ጥምረት መሥረታቸውን ይፋ አድርገዋል። የብልጽግናን ሥርዓት ለመጣል እየታገሉ ካሉት ወገኖች መካከል ታዋቂዎቹ ህወሓት (TPLF) እና ፋኖ (FANNO) ሲሆኑ፣ ከእነዚህ ጋር ጥምረት ማድረጋቸውን አረጋግጠዋል።

በዚህ ጥምረት ውስጥ ተስማምተው የተነሱበት ዓላማም፦
1. በፊንፊኔ/አዲስ አበባ አራት ኪሎ ያለውን የብልጽግና ፓርቲ መንግሥት አዲስ አበባ በመግባት ከሥልጣን ማውረድ
2. ከዚያ በኋላ የጋራ የሽግግር መንግሥት መሥረት

ይህ አቋም በኦሮሞ ህዝብ ላይ የሚያመጣው ታላቅ የህልውና አደጋ፦
ከዚህ መረዳት የሚቻለው የብልጽግና ፓርቲን ካወረዱ በኋላ ይህ ጥምረት አዲስ አበባ ውስጥ ተቀማጭ ሆኖ የሽግግር መንግሥት የሚያቋቁም መሆኑን ነው። አቦ/ወቦ አዲስ አበባን ለመያዝ ከሚታገለው አካል ጋር ሆኖ የብልጽግና ፓርቲን መዋጋት ማለት፦

* ለኦሮሞ ህዝብ መብትና ለፊንፊኔ ባለቤትነት የሚደረገውን የቆየ ታሪካዊ ታግል አደጋ ላይ መጣል ነው፦ ቀደም ሲል የኦሮሞ ሕዝብ ስለእነሱ የሚያውቃቸውን፣ አዲስ አበባ ከተገቡ በኋላ ማንም ሊያወጣቸው የማይችላቸውንና አዲስ አበባን ዋና ግባቸው አድርገው የተነሱትን የታጠቁ አካላት በገዛ እጁ ወደ አዲስ አበባ እንዲገቡ መንገድ መክፈትና መተባበር ነው።
* የኦሮሞን ህዝብ መስዋዕትነት ዋጋ ማሳጣት፦ "ፊንፊኔ የኦሮሞ ናት" ብሎ ሲታገል የቆየውን ህዝብ ጥያቄ ወደ ጎን በመተው፣ ከተማዋን ለሌሎች የታጠቁ ኃይሎች አሳልፎ ለመስጠትና የውጊያ ሜዳ ለማድረግ በር የሚከፍት ውሳኔ ነው።

በሌላ በኩል ከዐቢይ መንግሥት ጋር ተነጋግረን የእርቅ ውይይት ለማድረግ ፈቃደኛ አይደለንም እያሉ፣ ከእነዚህ ጥምረት ከፈጠሩት አካላት ጋር አብረው አዲስ አበባ ከገቡ በኋላ ጥምረት ለመፍጠር መስማማታቸው የፈጸሙት ታሪካዊ ስህተት ነው።

ይህ ውሳኔ በከፍተኛ የአቦ/ወቦ አመራሮች ደረጃ ብቻ የተወሰነና ወደ ታችኛው የአቦ/ወቦ አባል ወርዶ ውይይት ያልተደረገበት በመሆኑ፣ የአቦ/ወቦ አባላት ይህንን አጥብቀው በመቃወም ሊፈጸም የተዘጋጀውን መጥፎ ታሪክ መቃወም አለባቸው። ልክ የህወሓት (TPLF) ቡድን አባላት "ጥምረቱ ምንም ዓይነት መቋጫ የለውም" በማለት ጥምረቱን ተቃውመው ለመንግሥት እጃቸውን እየሰጡ እንደሚገኙት ሁሉ፣ የአቦ/ወቦ አባላትም ይህንን ጉዳይ አጥብቀው ሊቃወሙት ይገባል።

የፊንፊኔ/አዲስ አበባ እጣ ፈንታ፦ ሦስቱም ኃይሎች በከተማዋ ላይ ያላቸው የማይታረቅ ፍላጎት

የዚህ ጥምረት በጣም አስፈሪውና ልብ የሚሰብረው እውነት "ሦስቱም የታጠቁ ኃይሎች አዲስ አበባ/ፊንፊኔ የኔ ናት" በሚል አስተሳሰብ ከተማዋን ሙሉ በሙሉ በቁጥጥራቸው ስር ለማዋል የሚያደርጉት እሽቅድድም ነው።

* በአዲስ አበባ/ፊንፊኔ ጉዳይ ላይ ሦስቱም አካላት ታሪካዊና ርዕዮተ-ዓለማዊ በሆነ መልኩ በጭራሽ ሊስማሙና ሊታረቁ አይችሉም!
* እያንዳንዱ ቡድን አዲስ አበባን የመጨረሻ ግቡና የሥልጣኑ ማዕከል አድርጎ ስለሚመለከታት፣ ከተማዋን በኃይል ለመቆጣጠር በሚደረገው ፍልሚያ አዲስ አበባ የደም ምድርና የእርስ በእርስ ፍጅት መድረክ መሆኗ አይቀሬ ነው።
* ይህ ፍላጎት አዲስ አበባ ሳይገቡ በፊት እድሉ ተገለባብጦ በመንገድ ላይ እርስ በእርስ ወደ መበላላት፣ አዲስ አበባ ከገቡ ደግሞ ከተማዋንና አገሪቱን 100% የሚያፈርሱ እንጂ የሚገነቡ እንዳይሆኑ ያደርጋቸዋል።

ስብስቡ ሊሳካ የማይችልበትና አገሪቱን ሙሉ በሙሉ የሚያፈርሱበት 4 ዋና ዋና ምክንያቶች

1. የዓላማና የርዕዮተ ዓለም ፍፁም ተቃራኒ መሆን (Lack of Common Vision)፦
ሦስቱ አካላት የጋራ ጠላትን ለመጣል ከማበራታቸው ባለፈ፣ በወደፊቷ አገር ቅርጽ፣ በሕገ-መንግሥቱ፣ በፌደራሊዝምና በብሔሮች መብት እንዲሁም በፊንፊኔ/አዲስ አበባ ባለቤትነት ላይ ፍፁም ያልተጣጣመና አንዱ የሌላኛውን ህልውና በሚያጠፋበት ጽንፍ ላይ የሚገኙ ናቸው። ግልጽ የሆነ የጋራ የፖለቲካ ማዕቀፍ ሳይኖር የሚደረግ ጉዞ አዲስ አበባ ሳይደርሱ በመንገድ ላይ እርስ በእርስ ለመበላላትና ለመፋጀት ይዳርጋቸዋል።

2. የስልጣን ሽሚያና የቁጥጥር ምኞት (Power Struggle)፦
አዲስ አበባ ቢገቡ እንኳ ሥልጣንን በሰላማዊ መንገድ የሚከፋፈሉበት ዲሞክራሲያዊ ባህልና ተቋማዊ ስምምነት የላቸውም። እያንዳንዱ ቡድን የታጠቀ ኃይል በመሆኑ፣ የሽግግር መንግሥት ከመመስረት ይልቅ ከተማዋንና የሀገሪቱን ቁልፍ ቦታዎች በኃይል ለመቆጣጠር በብሔርና በቡድን ደረጃ የሚደረግ ደም አፍሳሽ የእርስ በእርስ ጦርነት ይነሳል።

3. የሕዝብ መሠረትና የመተማመን አለመኖር፦
በእነዚህ ቡድኖች መካከል የታሪክ፣ የደምና የፖለቲካ ቅሬታዎች ስላሉ በአመራሮቹም ሆነ በደጋፊዎቻቸው መካከል ምንም ዓይነት የመተማመን መንፈስ የለም። ይህ ደግሞ አገሪቱን ከመገንባት ይልቅ 100% ሙሉ በሙሉ ወደ አልተመለሰ ውድመትና አገር ወደ ማፍረስ ያመራቸዋል።

4. በፊንፊኔ/አዲስ አበባ ላይ ያላቸው እይታ ፍፁም የሚቃረን መሆኑ፦
ሦስቱም ቡድኖች ወደ ፊንፊኔ/አዲስ አበባ ለመግባት አንድ ዓይነት ጊዜያዊ ግብና ፍላጎት ቢኖራቸውም፣ ስለ ፊንፊኔ/አዲስ አበባ የወደፊት እጣ ፈንታ፣ ባለቤትነትና አስተዳደር ያላቸው እይታና አቋም ፍፁም የሚቃረንና አንዱ ከሌላው ጋር በጭራሽ ሊታረቅ የማይችል ነው። ይህም ከተማዋ እንደገባች ወደ ከፋ የእርስ በእርስ ፍጅትና ውድመት እንዲያመሩ ያደርጋቸዋል።

ዓላማ ሳያስተካክሉ መንግሥት ለመጣል ሞክረው አገር ያፈረሱ አገራት ታሪካዊ ምሳሌዎች

በታሪክ ውስጥ ግልጽና የተቀናጀ የጋራ ዓላማ ሳይኖራቸው "የጋራ ጠላትን እንጥላ" በሚል ብቻ ተሰባስበው መንግሥትን ካወረዱ በኋላ አገራቸውን ለከፋ ውድመት የዳረጉ አገራት አብነቶች የሚከተሉት ናቸው፦

* ደቡብ ሱዳን (South Sudan - 2013)፦ ነጻነት ከተቀዳጁ በኋላ የተለያዩ ዓላማዎችና የብሔር መሠረት ያላቸው የአማፂያን መሪዎች (ሳልቫ ኪር እና ሪካ ማቻር) ለሥልጣን በመፋለማቸው፣ ገና እየተገነባች የነበረችው አገር ወዲያውኑ ወደ አስቃቂ የእርስ በእርስ ጦርነት፣ የስደትና የረሃብ አደጋ ውስጥ ገባች።
* ሊቢያ (Libya - 2011)፦ የሙአመር አል-ጋዳፊን መንግሥት ለመጣል የተለያዩ የጎሣ፣ የእስልምና ጽንፈኞችና የብሔረተኝነት አቋም ያላቸው አማፂያን ተሰባሰቡ። ነገር ግን ከጋዳፊ መውደቅ በኋላ ሀገሪቱን እንዴት እንደሚያስተዳድሩ የጋራ ስምምነት አልነበራቸውም። በውጤቱም ጋዳፊ ከወደቁ በኋላ አገሪቱ ወደ ተለያዩ የታጠቁ ቡድኖች ተከፋፍላ፣ ሁለት ተፎካካሪ መንግሥታት ተመስርተው፣ አገሪቱ 100% ወደ ፈረሰችበትና እርስ በእርስ ወደሚፋጁበት ጨለማ ውስጥ ገባች።
* ሶማሊያ (Somalia - 1991)፦ የዚያድ ባሬን መንግሥት ለመጣል የተለያዩ ጎሣን መሠረት ያደረጉ አማፂያን በጋራ ዘመቱ። ነገር ግን የዚያድ ባሬ መንግሥት እንደወደቀ፣ አማፂያኑ ሞቃዲሾ ገብተው የጋራ መንግሥት መሥረት አልቻሉም። ይልቁንም በከተማዋና በአገሪቱ ላይ ስልጣን ለመያዝ እርስ በእርሳቸው ደም አፍሳሽ ጦርነት በመክፈታቸው ሶማሊያ ለሦስት አሥርተ ዓመታት ያለ መንግሥት እንድትቀርና ሙሉ በሙሉ እንድትፈርስ ምክንያት ሆነዋል።
* ሶሪያ (Syria - 2011)፦ የባሻር አል-አሳድን መንግሥት ለመጣል የተነሱት አማፂያን በዓላማ ባለመስማማታቸው፣ መንግሥትን ከመጣል ይልቅ እርስ በእርሳቸው መዋጋት ጀመሩ። ይህም አገሪቱን ለውጭ ኃይሎች መጫወቻነት፣ ለሚሊዮኖች መፈናቀልና ለሶሪያ ሙሉ በሙሉ ውድመት ምክንያት ሆኗል።

ማጠቃለያ፦
የጋራ ዓላማ፣ ግልጽ ርዕዮተ ዓለምና መተማመን ሳይኖር፣ በተለይም በፊንፊኔ/አዲስ አበባ እጣ ፈንታ ላይ ሊታረቅ የማይችል የጽንፍ ልዩነት እያለ በጊዜያዊ ጥቅም ብቻ የሚደረግ ማናቸውም ጥምረት ውጤቱ አገርን መገንባት ሳይሆን፣ 100% ሙሉ በሙሉ ማፍረስ፣ የኦሮሞን ህዝብ የረጅም ጊዜ ታግል ማክሸፍና ህዝብን ለታላቅ እልቂት መዳረግ ብቻ ነው።

በትብብር ኃይሎች (ABO/WBO፣ TPLF እና ፋኖ) ላይ በተዘጋጀው አጭር ትንተና ላይ እዚሁ ማጠቃለያ ይደረግ። ሲካሄድ በነበረው የዕርቅ ውይይት ዙሪያ እየሰራንበት ያለው ጉዳይ ምን ደረጃ ላይ እንደደረሰ ነገ በሌላ ሪፖርት እስከምንገናኝ ድረስ ደህና ውሉ/ደህና እደሩ።

OROMO LAWYERS GROUP
UNITED KINGDOM

Kabajamtoota Hordoftoota Keenya : ​Calisuun keenya nagaa qabatamaa fi waaraa uummata keenyaaf fiduuf jecha malee, abdii kutannee booddeetti deebiuu keenya miti. Nagaan waadaa afaaniitiin ykn bilbila qofaan dhufuu hin danda'u. Nus haala qabatamaa fi qulqulluu ta'een mootummaan fedhii nagaa uummata nagaa fi tasgabbii dheebote kanaaf deebii quubsaa kennuu akka qabu amanna. Kunis rakkoo bor uumamuu danda'u hambisuuf, waliigaltee ykn dirqama qophaaye dhiyaateef hatattamaan mallatteessuun deebii kennuu waan qabuufi. Kunis dirqama isaa waan ta'eef, mootummaan dirqama kana hatattamaan raawwachuun gaaffii uummata nagaa fi tasgabbii dheebotee deebisuu qaba.

​Wiixinee Nagaa Mallatteessuun Dirqama Mootummaa Ta'uu Seeraa fi Muuxannoowwan Idil-Addunyaa:

​Dirqama Heeraa fi Seeraa: Heera mootummaa fi seera idil-addunyaa (International Humanitarian Law) keessatti, faayidaa fi wabii nagummaa uummataa eeguun dirqama duraa mootummaa keessaa tokkodha. Walitti bu'iinsa karaa nagaatiin hiikuun fedhii siyaasaa qofa osoo hin taane, dirqama seeraati.

​Muuxannoo Biyyoota Garaa Garaa (International References):
​Afrikaa Kibbaa (South Africa - 1993): Walitti bu'iinsa xumuruuf waliigalteen barreeffamaa (National Peace Accord)mootummaan mallatteeffamee qaama sadaffaan raggasifamuu isaatiin nagaa waaraa fiduun danda'ameera.

​Kolombiyaa (Colombia - FARC 2016): Mootummaan Kolombiyaa fi hidhattoonni FARC waliigaltee dirqisiisaa katabame signed godhanii qaamolee idil-addunyaatiin akka hordofamu gochuun waraana waggaa 50 ol fudhate dhaabsisaniiru.

​Aayirlandii Kaabaa (Northern Ireland - Good Friday Agreement 1998): Nagaan kan dhufuu danda'e barreeffama seeraa dirqisiisaa ta'e irratti mootummaan mallatteessuu isaaniitiini.

​ Shiraa fi Sodaa Qabatamaa:
Mootummaan Itoophiyaas akkuma mootummoota kaanii waliigaltee dirqisiisaa mallatteessuuf fedhii dhabnaan, akkuma kanaan dura ta'aa ture warra sochii keenyaan qabsoo karaa nagaatti deebi'uu danda'an irratti ammuma irraa eegalee shirri qophaa'aa jiraachuu kan argisiisudha. Uummanti keenya waadaa afaaniitiin qofa gowwoomuu hin qabu. Ijoollee kanaan dura waamicha nagaa amananii erga biyyatti deebi'anii booda ajjeechaa, dhabamsiifamuu fi hidhaan irra gahaa ture argaa dhaga'aa waan jirruuf, barreeffama seeraan hidhata qabu malee fulduraatti mukuun gowwoomsaadha.

​Mootummaan waan afaaniin dubbatu barreeffamaan mirkaneessuun dirqama isaa argisiisuu waan qabuuf, hanga mootummaan kana hin goonetti—mootummaan dirqama ogeeyyii seeraan dhiyaateef kana mallatteessuu baannaan, sochiin gama keenyaan eegalame dhaabbachuu akka danda'u #@ akka beeku barbaadna. Waliigaltee katabamee fi dirqisiisaa ta'e kan mootummaaf ergine obsaan eegaa jirra.

Hordoftoonni keenyas miseensonni ABO/WBO bilbilaan nu quunnamaa jirtanis hanga kun xumuramutti eenyuunuu gowwoomsinee haala barame sanaan sochii ijoollee laga jiran biyyatti deebisuuf yaaluu seenaan nugaafachuun ala sababa keenyaan eenyu iyyuu haala lubbuu isaaf sodachisaa ta'e keessatti akka deebi'u hin barbaannu .

​Hamma waan qabatamaa qabannee isin bira gahnutti obsaan akka nu eegdan isin gaafanna. Nagaa uummata keenyaaf jecha mootummaan yeroo gabaabaa keessatti akka mallatteessee nuuf deebisu abdiidhaan eegaa, hagasitti kutannoo jabaadhaan waan lafa jalaan hojjechuu qabnu hojjechuu itti fufna.

Dababiin adeemsa seeraa kana hordofnuuf gaaffii kana dhiyeessuun keenya boriif seenaa ta'ee akka ragaatti waan fayyaduufi .
​Galatoomaa!

Oduu Gaddaa (RIP)

​Boqochuu Ilfinash Qannoo, giiftii faaruu fi qabsoo Oromoo, ummata Oromoo biratti naasuu fi gadda gudaa uumeera. Haadhaa fi fakkeenya jabaa kan taate Ilfinash Qannoo, umrii ishee guutuu yeroo takkaafillee qabsoo ummata Oromoo irraa yaada hin jijjiirranne. Ejjennoo qulqulluu, haqaa fi dhimma saba isheef qabduun beekamti.

​Yeroo hundumaa waa'ee tokkummaa, jaalalaa fi gootummaa qofa labsaa kan turte Ilfinash, sagaleeshee sochoosaa fi faaruuwwan ishee onnee ummataa gubbaa keessatti guraasaa turaniin jaalala ummataa guddaa horattee dhihaatte.

Lubbuun ishee gara fuula Rabbii deemuun, gadda seenaa keessatti bakka bu'insa hin qabne onnee saba Oromoo keessatti hafeera.

​Gaddii kun gadda Oromoo maraati. Maatii isheef, firoottan isheef fi ummata Oromoo bal'aaf Rabbi jajjabina nuuf haa kennu. Lubbuu ishee jannata haa qananiisu !!

ተቃዋሚዎቻቸው ዶ/ር አብይ ሆስፒታል ገብተዋል ብለው ሞት በተመኙበት ወቅት፣ ዶ/ር አብይ ድንቅ የልማት ፕሮጀክት በመያዝ ሞት የተመኙላቸውን አሳፈሩ!

የሀሰት ወሬና አሉባልታ ለጥቂት ጊዜ ቢናፈስም፣ ለሕዝብ የሚሰራው እውነተኛና የሚጨበጥ ስራ ግን ሁልጊዜም ያሸንፋል። አንዳንድ አካላት የሌለ ወሬ በማሰራጨትና በሀሰተኛ መረጃ ህዝቡን ለማደናገር በሞከሩበት ወቅት፣ ጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር አብይ አህመድ በተግባር የተደገፈ ጠንካራ ምላሽ ሰጥተዋል።

በአንድ በኩል፣ ከኦሮሞ የህግ ባለሙያዎች ቡድን ጋር በጥምረት የህዝባችንን የሰላም ጥማት ለማርካት ከፍተኛና ተስፋ ሰጪ እንቅስቃሴ እያደረጉ ይገኛሉ። በሀገራችን ዘላቂ ሰላምና ተደራሽነትን ለማስፈን ሙሉ ቁርጠኝነት በመያዝ እየተሰራ ነው።

በሌላ በኩል ደግሞ፣ ዛሬ ጳጉሜ 3 ቀን 2018 ዓ.ም (September 3, 2026)፣ ዶ/ር አብይ አህመድ በ100 ቢሊዮን ብር ካፒታልና ከዓለም አቀፍ ፋይናንስ ኮርፖሬሽን (IFC) በሚገኝ ከ200 ሚሊዮን ዶላር በላይ ድጋፍ የሚቋቋመውን የኢትዮጵያ የመጀመሪያውን የሞርጌጅ መልሶ ፈንድ ኩባንያ (Mortgage Refinance Company) ታሪካዊ የስምምነት መርሃ ግብር በመምራት ሀሰተኛ ወሬዎችንና ሞት የተመኙትን ሁሉ አሳፍረዋል።

የፕሮጀክቱ ዋና ዋና ነጥቦች፡

• 1.5 ሚሊዮን መኖሪያ ቤቶች፡ ለብዙ ሺህ የኢትዮጵያ ቤተሰቦች ተመጣጣኝ ዋጋ ያላቸውን መኖሪያ ቤቶች ለማቅረብ የሚያስችል ቅድመ ሁኔታ ተጠናቋል።

• የባንክ ዘርፍን ማጠናከር፡ የመጀመሪያውን የሞርጌጅ መልሶ ፈንድ ኩባንያ በማቋቋም ለባንኮች የረጅም ጊዜ የቤት መግዣ ብድር ፋይናንስ ያቀርባል።

• የኢኮኖሚ እድገት፡ በባንክ ዘርፍ የሚታየውን የረጅም ጊዜ የፋይናንስ እጥረት (liquidity mismatch) በመቅረፍ የግል ባለሀብቱን መዋዕለ ንዋይ ያበረታታል።

እውነታውን የምናብራራው "የአድናቆት አጋጅ" ሆነን ሳይሆን፣ ጥፋት ባለበት መተቸትን፣ በጎ ስራ ባለበት ደግሞ ማበረታታትን ባህል በማድረግ እርስ በእርስ ከመደናቀፍ እንድንወጣ ነው። በተጨማሪም ይህንን የሰላምና የእርቅ እንቅስቃሴ ከጀመርን ወዲህ በመንግስት በኩል ያለው ተነሳሽነት ከፍተኛ መሆኑን በአካል ስላረጋገጥን ነው።

በወሬ ማወናበድ ለጊዜው ቢኖርም፣ የዶ/ር አብይ አህመድ የበሰለ አመራርና ጥንካሬ የጠላቶችን ሀሰትና አሉባልታ በትልልቅ የልማትና የሰላም ስራዎች ምላሽ እየሰጠ ይገኛል።

BE E K S I S A U U M M A T A A F I W A A M I C H A M I S E E N S U M M A A
GAREE OGEEYYII SEERAA OROMOO (GOSO) / OROMO LAWYERS GROUP (OLG)

Guyyaa: September 2/2026
Lakk.: GOSO/OLG/003/2026

Dhimma: Labsii Hundeeffamaa, Maxxansa Heera Garichaa fi Waamicha Miseensummaa keenya maal akka fakkaatuuf gaaffi nugaafattaniif deebii isiniif kennuu ilaallata .

Kabajamtoota Hordoftootaa, Lammiilee fi Miseensota Keenya Hundaaf:

Gareen Ogeeyyii Seeraa Oromoo (GOSO/OLG) olaantummaa seeraa, sirna heeraa, mirga namoomaa fi nageenya waaraa Oromiyaa fi naannichaa keessatti mirkaneessuuf gurmuu diijitaalaa walaba ta'ee ijaarame dha. Gaaffilee yeroo adda addaa ka'aa turaniif deebii kennuuf, haalli hundeeffama garichaa maal akka fakkaatu, kaayyoon keenya maal akka ta'e fi heera akkamiitiin akka hoogganamnu uummata keenya beeksisuuf "Heera fi Seera Bulchiinsa Hojii (Constitution)" keenya guutummaatti labsinee jirra.

Garichi dhimmoota seeraa qorachuu fi mirkaneessuu qofa osoo hin taane, hawaasa qindeessuu, teeknooloojii, miidiyaa fi qunnamtii dabalatee hojiiwwan bal'aa waan qabuuf, lammiin quuqama qabu hundi gumaacha akka godhuuf waamicha miseensummaa dhiyeessa.

1. Ramaddiiwwan Miseensummaa (Keewwata 4 Bu'uureffachuun):

A. Miseensa Ogeessa Seeraa (Lawyer Member):
Ogeeyyii seeraa digrii seeraa qaban, abukaattoota, qorattoota, abbootii murtii/alangaa fi barattoota seeraa hundaaf kan banaame dha. Gaheen isaaniis qorannoo heeraa fi seeraa gaggeessuu, ragaalee mirga namoomaa mirkaneessuu fi dokumantoota seeraa qopheessuu ta'a.

B. Miseensa Deeggaraa (Supportive Member):
Ogummaa seeraatiin ala, lammiilee dandeettii teeknooloojii (IT/Cybersecurity), qorannoo maddeen diijitaalaa (OSINT), miidiyaa fi dizaayinii, afaan hiikuu (translation), loojistiksii fi hawaasa qindeessuu qaban hundaaf banaa dha. Amantiin, koorniyaan fi ilaalchi siyaasaa dhuunfaa miseensummaa kanaaf daangaa hin ta'u.

2. Mirga fi Eegumsa Miseensotaa:
Miseensonni garichaa hundi nagaafi nageenya dhuunfaa isaaniitiif jecha maqaa isaanii dhoksuun (Anonymity) maqaa waloitiin hojjechuuf mirga guutuu qabu. Ulaagaa guuttatanii miseensa kan ta'an hundaaf, miseensummaa isaanii kan mirkaneessu Waraqaan Ragaa (Membership Certificate / ID) teessoo isaaniitiin kan ergamuuf ta'a.

3. Akkaataa Itti Miseensa Ta'an:
Fedhii fi kutannoo qabdan ibsuudhaan karaa teessoo qunnamtii garichaa armaan gadiitiin ramaddii isin ilaallatu (Miseensa Seeraa ykn Miseensa Deeggaraa) filachuun galmaa'uu ni dandeessu:

Heerri fi Seerri Bulchiinsa Hojii guutuun labsii kana waliin wal qabatee kan dhiyaate yoo ta'u, uummanni keenya akka dubbisee hubannoo irraa argatu kabajaan affeeramtaniittu.

"Dhugaa Ragaatiin, Haqaa fi Nageenya Hawaasaaf!"

Garee Ogeeyyii Seeraa Oromoo (GOSO)
Oromo Lawyers Group (OLG)
Finfinnee / Biyya Alaa
Lammii Taayyee Fidaa
Qindeessaa garee
Mallattoo qaba

====================================================================
HEERA FI SEERA BULCHIINSA HOJII GAREE OGEEYYII SEERAA OROMOO (GOSO)
OROMO LAWYERS GROUP (OLG)
====================================================================

SEENSA (PREAMBLE)

Nuti ogeeyyiin seeraa, falmitootni mirga namoomaa, hayyootni, qorattootnifi miseensonni hawaasaa dhimma haqaatiif quuqamnu hundi:

1. Olaantummaa seeraa, sirna heeraa, eegumsa mirga namoomaa hundagaleessa ta'e, haqaa hawaasummaafi nageenya waaraa hawaasa keessatti mirkaneessuuf kutannoo qabnu ibsaa;

2. Sirna Oromoo dhimma waldhabdee hiikuu, araaraafi marii bu'uureffate, keessattuu duudhaalee sirna Gadaafi muuxannoo jaarsummaa kan haqa irratti hundaa'e bu'uura godhachuun;

3. Addunyaa irratti qaama seeraa mootummaan galmaa'e ykn qaamummaa seeraa dhuunfaa osoo hin qabaatin dhiibbaa guddaa uumuudhaan, bifa gurmuu hin galmoofneen (Unincorporated Entities / Informal Global Coalitions) kanneen socho'an akka G7, G20, Paris Club, FATF, IETF, akkasumas sochiiwwan siivikii akka Charter 77, Bellingcat fi Green and Black Cross irraa muuxannoo fudhachuudhaan;

4. Mirgoota bu'uuraa Heera RDFI Keewwata 29 (Mirga Yaada Ofii Bilisummaan Ibsachuu) fi Keewwata 31 (Mirga Waldaan Gurmaa'uu), Labsii Dhaabbilee Hawaasa Siivikii Lakkoofsa 1113/2011 (2019), Kakuu Idil-Addunyaa Mirgoota Siiviiliifi Siyaasaa (ICCPR Keewwata 19 fi 22), Chaartarii Mirgoota Namoomaafi Uummattoota Afrikaa (ACHPR Keewwata 9 fi 10), Qajeelfama Gamtaa Afrikaa Bilisummaa Gurmaa'uufi Walga'uu (ACHPR Guidelines on Freedom of Association), fi Labsii Dhaabbata Mootummoota Gamtoomanii kan Eegdota Mirga Namoomaa (UN Declaration on Human Rights Defenders, 1998 Keewwata 1 fi 5) irratti hundaa'uudhaan;

Kanneen irratti hundaa'uudhaan, garee kana kan hin galmoofne, loogii irraa bilisa, diijitaalaafi waloo ta'e kanaan hundeessinee, heeraafi seera bulchiinsa hojii kana fedhii keenya guutuudhaan raggaasifneerra.

KEEWWATA 1: MOGGAASA, MALLATTOO, FAARUU FI HAALA SEERAA

1.1. Moggaasa Labsame
Afaan Oromootiin: Garee Ogeeyyii Seeraa Oromoo (Gabaajee: GOSO)
Afaan Ingiliziitiin: Oromo Lawyers Group (Gabaajee: OLG)

1.2. Mallattoo fi Asxaa (Visual Identity)
Madaallii Haqaa (Scales of Justice): Olaantummaa seeraa, loogii-dhablummaa, haqaafi itti-gaafatamummaa agarsiisa.

Muka Odaa (Odaa Branch): Nageenya, araara aadaa (jaarsummaa) fi tokkummaa hawaasummaa calaqqisiisa.

Mullata Diijitaalaa / Dambalii (Digital Waves/Signals): Hojiin garee kanaa daangaa malee teeknooloojii, intarneeta, miidiyaa hawaasaafi qunnamtii diijitaalaan kan hojjetamu ta'uu agarsiisa.

1.3. Faaruu fi Dhaadannoo (Motto)
Afaan Oromootiin: "Dhugaa Ragaatiin, Haqaa fi Nageenya Hawaasaaf!"
Afaan Ingiliziitiin: "Justice through Truth, Peace through Advocacy!"

1.4. Haala Seeraa (Legal Nature: Unincorporated Digital Collective)
Qaama Hin Galmoofne (Informal Collective): Garichi qaama mootummaa biratti akka daldalaatti, dhaabbata seeratti (law firm), ykn NGOtti kan hin galmoofne, bu'aaf kan hin dhaabbanne, loogii irraa bilisaafi fedhiin kan ijaaramedha.
Qaamummaa Seeraa Addaa Dhabuu (Lack of Separate Legal Personality): Garichi maqaa isaatiin waliigaltee seenuu, qabeenya dhuunfaa qabaachuu, himachuu ykn himatamuu hin danda'u.

Bilisummaafi Sochii Qaxalee (Flexibility & Autonomy): Sirna birookraasii mootummaafi gabaasa walxaxaa malee, teeknooloojii diijitaalaatti gargaaramuun haala ariifataafi ammayyaatiin socho'a.

Iccitii fi Nageenya Miseensotaa Eeguu (Anonymity & Protection): Haala siyaasaafi nageenyaa hin mijanne keessatti, miseensonni maqaa dhuunfaa isaanii dhoksuun maqaa waloitiin dirqama isaanii akka bahan eegumsa kenna.

KEEWWATA 2: KAAYYOOLEE BU'UURAA

2.1. Ijaarsa Nageenyaa, Araaraafi Waldhabdee Hiikuu
Waldhabdeewwan hawaasa, mootummaafi qaamolee hidhatanii (keessattuu mootummaafi ABO/WBO gidduu jiru) waraanaan osoo hin taane marii nagaatiin, heeraafi seeraan, akkasumas jaarsummaa aadaatiin akka furamu dhiibbaa gochuu.
Qaamoleen lola keessa jiran wabii seeraa idil-addunyaa argatanii gara jireenya nagaatti akka deebi'an ykn caasaa seera-qabeessa keessatti akka hammataman haala mijeessuu.

2.2. Ragaalee Mirga Namoomaa Funaanuu, Qulqulleessuufi Galmeessuu
Miidhama mirga namoomaafi dambii waraanaa cabsuu biyya keessatti raawwatamu hawaasaafi miidhamtoota irraa funaanuu.
Ragaalee karaa ogummaa seeraatiifi teeknooloojii ammayyaatiin (OSINT) qulqulleessuun (verification) ulaagaa idil-addunyaatiin galmeessuu.
Ragaalee qulqullaa'an ifa baasuudhaan qaamni dhimmi ilaallatu qorannoo bilisaa akka gaggeessuufi itti-gaafatamummaan akka jiraatu dhiibbaa seeraa gochuu.

2.3. Hubannoo Seeraa Hawaasaa Cimsuu (Public Legal Empowerment)
Hawaasni mirga heeraa, sirna haqaafi daangaa aangoo mootummaa irratti hubannoo gahaa akka qabaatuuf karaa diijitaalaa barnoota seeraa tola kennuu.

KEEWWATA 3: DAANGAA HOJII, ITTI-GAAFATAMUMMAA FI TARREE OGEEYYII SEERAA

3.1. Hubannoo Seeraa Qofa Ta'uu
Barruuleen, qaaccessiifi ibsi garichaan bahan hundi hubannoo seeraa waliigalaa kennuuf qofa malee gorsa seeraa kallattii (legal advice) miti.

3.2. Hariiroo Hojjataafi Falmataa (Attorney-Client Relationship) Dhabamuu
Karaa miidiyaa hawaasaa, iimeelii ykn bilbilaan qunnamtii taasifamuun garichaafi nama kamiiyyuu gidduutti hariiroon ogeessa seeraafi maamilaa hin uumamu.

3.3. Mana Murtiitti Bakka Bu'iinsa Garichaa Dhabamuu
Garichi maqaa isaatiin dhaabbatee mana murtiitti falmii hin godhu. Miseensonni ogeessa seeraa ta'an mana murtii kan dhaabbatan heeyyama dhuunfaa isaaniitiin qofa ta'ee, garicha hin bakka bu'u.

3.4. Tarree Ogeeyyii Seeraa (Lawyer Directory)
Hawaasni ogeeyyii seeraa heeyyama qaban salphaatti akka argatuuf tarreen ogeeyyii, gosa ogummaafi teessoon isaanii teessuma garichaa irratti maxxanfamuu danda'a.
Maamilliifi abukaattoon wal-filatanii waliigaltee taasisan kamiyyuu itti-gaafatamummaa dhuunfaa isaaniitiin qofa kan hoogganamu ta'ee, garichi itti hin gaafatamu.

KEEWWATA 4: CAASAA MISEENSUMMAA, GAHEE HOJII, MIRGA FI DIRQAMA

Garee kana keessatti dhimmoonni seeraa hundi ogeeyyii seeraatiin kan hojjetamu ta'us, hojiiwwan ogummaa seeraatiin alaa hedduun waan jiraniif, namni dandeettiifi quuqama qabu hundi haala armaan gadiitiin miseensa ta'uu danda'a.

4.1. Qajeelfama Waliigalaa Miseensummaa
Namni uummata Oromootiif gumaacha gochuu barbaadu kamiyyuu ilaalchi siyaasaa ykn amantiin isaa osoo isa hin daangessin miseensa ta'uu ni danda'a.
Miseensummaan gosa lamatti qoodama: Miseensa Ogeessa Seeraa (Lawyer Member) fi Miseensa Deeggaraa (Supportive Member).

4.2. Ramaddii 1: Miseensa Ogeessa Seeraa (Lawyer Member)

A. Ulaagaalee Miseensummaa:
Barnoota seeraatiin ragaa kan qabu/qabdu (LL.B, LL.M, J.D, Ph.D), barataa/ttuu seeraa yunivarsiitii beekamaa keessatti barnoota irra jiru/jirtu; yookiin
Hojii abukaattummaa, abbaa seeraa, abbaa alangaa, barsiisummaa seeraa ykn qorannoo seeraa irratti muuxannoo qabatamaa kan qabu/qabdu.

B. Gahee Hojii fi Itti-Gaafatamummaa:
Qorannoo fi Qaaccessa Seeraa: Qorannoo heeraa, seeraafi mirga namoomaa irratti hundaa'uun barruulee seeraa fi ibsa ejjennoo garichaa qopheessuu.
Ragaalee Seeraan Mirkaneessuu: Miidhaawwan raawwataman ulaagaa seera yakkaafi seera idil-addunyaatiin madaaluun mirkaneessuu (verification).
Qajeelfama Seeraa Murteessuu: Dhimmoota seeraa garichi qabatee socho'u irratti kallattii xumuraafi murtee seeraa kennuu.
Gorsafi Leenjii Kennuu: Miseensota deeggaraafi hawaasaaf hubannoo seeraa irratti qajeelfama kennuu.

4.3. Ramaddii 2: Miseensa Deeggaraa (Supportive Member)

A. Ulaagaalee Miseensummaa:
Ogummaa seeraa qabaachuun dirqama miti.
Amantiin, ilaalchi siyaasaa, koorniyaan ykn bakki jireenyaa osoo hin daangessin, uummata Oromootiif gumaacha gochuuf fedhii kan qabu/qabdu.
Ogummaa, beekumsa, humna ykn yeroo isaatiin garicha tumsuuf kan qophaa'e/qophoofte.
Qajeelfamoota heera kanaafi dambii iccitii eeguu kabajuuf kan waliigale/waliigalte.

B. Gahee Hojii fi Itti-Gaafatamummaa:
Teeknooloojii, IT fi Nageenya Diijitaalaa: Weebsaayitii, kuusaa daataa icciitiin eegamu, sarara qunnamtii nageenyi isaa eegameefi teeknooloojiiwwan adda addaa to'achuu.
Qorannoo Maddeen Diijitaalaa (OSINT): Ragaalee miidiyaa hawaasaa, suuraalee, viidiyooleefi ragaalee teessuma lafaa (satellite/geolocation) qindeessuun ogeeyyii seeraaf dhiheessuu.
Miidiyaa, Qunnamtiifi Dizaayinii: Hubannoo seeraafi gabaasaalee qophaa'an haala hawaasni salphaatti hubatuun gara suuraatti, sagaleetti, viidiyoottiifi barruutti jijjiiruu.
Afaan Hiikuu (Translation): Sanadoota garichaa Afaan Oromoo, Ingiliffa, Amaariffaafi afaanota birootti hiikuu.

Hawaasa Qindeessuufi Loojistiksii: Miidhamtootaa wajjin qunnamtii uumuu, qophii sagantaalee diijitaalaafi hojiiwwan birootiif tajaajila tola ooltummaa kennuu.

4.4. Mirga Waliigalaa Miseensota Hundaa
Walga'iiwwan, karoora tarsiimawaafi maree garichaa keessatti wal-qixxummaan hirmaachuu.
Nageenya ofiitiif jecha maqaa dhoksuun (Anonymity) maqaa waloitiin qofa hojjachuu.
Yaada dhimma haarawaa ta'e kan faayidaa qabu kamiyyuu koree hojii geggeessituuf dhiheessuu.

4.5. Dirqama Waliigalaa Miseensota Hundaa
Heera kanaafi naamusaa hojii kabajuu.
Iccitii odeeffannoo fi eegumsa maddeen ragaa jabeessee eeguu.
Maqaa garichaa bu'aa dhuunfaatiif, daldalaaf ykn faayidaa paartii siyaasaa dhuunfaatiif oolchuu dhiisuu.

KEEWWATA 5: TUMSA HAWAASAA FI DEEGGARSA HOJII

Aadaa walgargaarsaa fi mirga waan qaban waliif qooduu irratti hundaa'uudhaan:

5.1. Ogummaa fi Humnan Tumsuu
Ogeeyyiin seeraa, teeknooloojii, miidiyaafi turgumaanaa biyya keessaafi alaa tajaajila tola ooltummaa (Pro Bono) kennuudhaan gumaachu.
Hawaasni ragaalee qabatamaa miidhama mirga namoomaa fi dhabama nageenyaa garichatti dhiheessuudhaan deeggarsa godha.

5.2. Baasiiwwan Hojii Kallattiin Kaffaluu (Direct Vendor Payment)
Garichi herrega baankii waloo ykn qabeenya waloo hin qabaatu.
Hawaasniifi deeggartoonni baasiiwwan diijitaalaa (hosting, data, software OSINT, teelekoomii) kallattiin qaama tajaajila kenneef kaffaluun tumsuu danda'u.

5.3. Aadaa Walgargaarsaa Dhuunfaa (Mutual Support)
Akkuma aadaa Oromoo dhuunfaan walgargaaruufi mirga waan qaban waliif qooduu bifa bu'uureffateen, miseensota garichaatiif geejjiba, wal'aansa, qallabaafi kanneen fafakkaatan irratti dhuunfaadhaan walgargaaruun ni danda'ama.
Deeggarsi kun hariiroo dhuunfaa namootaa gidduutti ta'a malee baajata dhaabbataatiin hin hoogganamu.
Miidhamtoota waraanaafi cabiinsa mirgaatiifis deeggarsi kallattiin miidhamtoota qaqqabsiifama.

KEEWWATA 6: CAASAA KEESSAA FI HOOGGANSA HOJII

6.1. Garee Qindeessituu Hojii (Core Working Group)
Hojii guyyaa guyyaa kan qindeessuufi miseensota kan waltaasisudha. Gareen kun miseensota ogeeyyii seeraa fi deeggaraa bakka bu'an of keessatti qabata.

6.2. Boordii Ragaa Mirkaneessuufi Maxxansaa (Verification & Editorial Board)
Ogeeyyii seeraatiin kan durfamu ta'ee, miseensota deeggaraa dandeettii OSINT qabaniin kan tumsamudha.
Ragaalee qorachuu, qulqulleessuufi maxxansaaf qopheessuu raawwata.

6.3. Garee Nageenyaa, Araaraafi Jaarsummaa (Peace & Mediation Panel)
Jaarsolii, ogeeyyii seeraafi beektota hawaasaa kan hammateedha.
Seeraafi duudhaa aadaa (Jaarsummaa) walitti madaalsisuun waldhabdee furuuf hojjata.

6.4. Koree Barnoota Seeraafi Hojii Diijitaalaa
Miseensota seeraafi deeggaraatiin gamtaan hoogganama.
Barnoota seeraa qopheessuu, weebsaayitii bulchuufi tarree abukaattootaa qindeessuu hojjata.

KEEWWATA 7: QAJEELFAMA RAGAA FUNAANUU FI MIRKANEESSUU

7.1. Ulaagaa Mirkaneessuu (Madaallii Lamaan Qulqulleessuu)
Ragaan kamiyyuu maxxanfamuuf yoo xiqqaate madda lamaan (2) kan walaba ta'aniin mirkanaa'uu, akkasumas dookumantiin, suuraan ykn viidiyoodhaan deeggaramuu qaba.

7.2. Haqa-Qabeessummaa (Deebii Gaafachuu)
Gabaasni osoo hin ba'in dura qaamni himatame deebii akka kennu carraan ni kennamaaf; deebiin argames gabaasa keessatti qooda argata.

7.3. Miidhaa Hin Dhaqqabsiisin (Eegumsa Miidhamtootaa)
Eenyummaan, suuraan ykn teessoon miidhamtootaafi warra ragaa kennanii fedhii guutuu isaaniitiin ala tasuma hin ibsamu.

KEEWWATA 8: HUBACHIISA SEERAA DIRQAMAA (MANDATORY LEGAL DISCLAIMER)

Barruulee, miidiyaa hawaasaafi teessuma garichaa hunda irratti ibsi armaan gadii yeroo hunda ni kaa'ama:

Hubachiisa Seeraafi Ibsa Of-irraa Ittisuu:
Gareen Ogeeyyii Seeraa Oromoo (GOSO/OLG) garuu hin galmoofne, walaba, diijitaalaafi barnoota seeraa, nageenyaafi mirga namoomaatiif kan dhaabbatedha. Odeeffannoowwan asirratti baafaman hundi hubannoo seeraa waliigalaatiif kan qophaa'an malee tajaajila falmii seeraa kallattii miti. Dhaabbanni kun mana murtii keessatti nama hin bakka bu'u; hariiroo falmataafi ogeessa seeraas hin uumu. Tarreen ogeeyyii seeraa maxxanfamus hawaasni ogeeyyii seeraa heeyyama qaban salphaatti akka argatuuf qofa kan dhihaate yoo ta'u, waliigalteen taasifamu kamiyyuu itti-gaafatamummaa ogeessichaafi maamilaa qofa irratti hundaa'a.

KEEWWATA 9: WABIIWWAN SEERAA FI IDIL-ADDUNYAA

Heerri kun seera biyya keessaafi idil-addunyaa armaan gadii irratti hundaa'a:

9.1. Seerota Biyya Keessaa
Heera RDFI (1987) Keewwata 29 fi 31.
Labsii Dhaabbilee Hawaasa Siivikii Lakkoofsa 1113/2011 (2019).
Seera Hariiroo Hawaasaa Itoophiyaa (1952) Keewwata 404 fi itti aanan (Dhaabbilee hin galmoofne ilaalchisee).

9.2. Sanadoota Mirga Namoomaa Idil-Addunyaa
ICCPR (1966) - Keewwata 19 fi 22.
ACHPR - Keewwata 9 fi 10, fi Qajeelfama Bilisummaa Gurmaa'uu Gamtaa Afrikaa.
Labsii Falmitoota Mirga Namoomaa Dhaabbata Mootummoota Gamtoomanii (1998) - Keewwata 1 fi 5.

9.3. Muuxannoo Dhaabbilee Idil-Addunyaa Hin Galmoofnee
G7 fi G20: Dhaabbata hin galmoofne, waldhabdee fi imaammata addunyaa kan hoogganan (Hajnal, P. I., 2014).
Paris Club: Gurmuu biyyoota liqeessitootaa seeraan hin galmoofne (Rieffel, L., 2003).
FATF: Dhaabbata dambii faayinaansii baasu kan qaamummaa seeraa hin qabne (Hülsse, R., 2007).
IETF: Gurmuu ogeeyyii intarneetii kan galmee malee dambii baasan (Hoffman, P., RFC 4677).

KEEWWATA 10: FOOYYA'IINSAA FI RAGGAASISUU

10.1. Fooyya'iinsa
Heerri kun yaada sagalee sadii keessaa lamaan (2/3) kan Koree Qindeessituutiin fooyya'uu ni danda'a. Gara fuulduraatti haalli nageenyaafi seeraa yoo eeyyame, garichi gara NGOtti guddatee galmaa'uu ni danda'a.

10.2. Raggaasisuu
Heerri kun marii fi waliigaltee miseensota hundeeffamaa, koreewwanii fi qaamolee tumsitootaatiin ragga'ee jira.
Mallattoo hundeessitootaa qaba