Deva Zinjad

# देवा झिंजाड यांच्या कवितेचा दखनी अनुवाद

सब कुछ पलट देनेकूं होना
- -
बिचमेंके मध्यमवर्गके लोगांकूं टाईम नै
अमिरांकूं जरूरत नै
गरिबांकूं डर लगता
जीसके पास सब कुछ है उनकूं शरम आती
कैसी करिंगा क्रांति
ऐसे हालात वाला समाज?

क्या लगाने के अब मजदूरीसे क्रांतिकारक?
कां से लानेके फिर एक बार फुले -शाहू -आंबेडकर?

कुछ तो करनेकूं होना
कुछ तो करनेकूं होना
अब सब कुछ पलट देनेकूं होना .

बदलाव होनेकूं होना
बदलाव होनेकूं होना
खालीच छुटती हव्वा
कोनच लगाता नै
खुद के खुदगर्जी की बोली.

ग्लोबल हुयेय दिमाकां
बडबड चलती मुक्का हृयको.

फिरते हृयती जिधर उधर एक क्रांति की कविता
मगर अमल में कभीच आती नै
अमल में आई तो भोतसे भोत
एस टी के कंडक्टर या ट्रॅफिक पुलीस से
हुज्जत दालने के आग्गे अपनी ताकत पहुंचती नै
सईच
क्रांति होनेकूं होना
क्रांति होनेकूं होना
खुद के पाससे क्रांति की शुरूवात होनेकूं होना
अब सब कुछ पलट देनेकूं होना .
- -
# मूल कविता- देवा झिंजाड
#दखनी अनुवाद- डी.के.शेख,9552843365

हे खरं असेल तर मग अवघड आहे.

ह्या वर्षी जेवढी जांभळे बाजारात दिसत आहेत तेवढी मी गेल्या तीन दशकात कधी पाहिली नाहीत.

जांभळाचे अक्षरशः सडे पडत आहेत. ज्या झाडांना मागच्या वर्षी तुरळक फळे आली होती, ती झाडे देखील जांभळाचा सडा टाकत आहेत. ज्या झाडांना फळे आली होती तिथे सडा पडायला लागलाय.

माझ्या परिचयातील वनस्पतशास्त्र प्राध्यापक मॅडमला विचारलं..की हे नक्की काय चाललंय. ?

त्यावर त्यांचं आकलन आमच्या आजी सारखच होतं.
@
आजी फक्त हेच म्हणायची की " ज्या उन्हाळ्यात जांभळाचे असे सडे पडतात , त्या वर्षी दुष्काळ असतो"

प्राध्यापक मॅडम म्हटल्या की जेव्हा जांभळा सारख्या खोल सोटमूळ असणाऱ्या झाडात एवढ्या मोठ्या प्रमाणात फ्रुटिंग होतंय तेव्हा ते झाड काही प्रमाणात आत्महत्याच करत असतं.

पुढे येणाऱ्या कठीण काळात आपली जनुके पुढे चालू रहावीत म्हणून जांभूळ जास्तीत जास्त ऊर्जा फळ आणि अर्थातच बिया बनवण्यासाठी वापरत आणि स्वतः साठी नवीन पाने, फांद्या इत्यादी वाढवण्याच्या भानगडीत पडत नाही.

साभार फेसबुक

#माझी_रोजनिशी:
# *मेंदूची_मशागत*
आदरणीय देवा झिंजाड लिखित 'मेंदूची मशागत' या पुस्तकाबद्दल समाज माध्यमातून खूप साऱ्या प्रतिक्रिया वाचत होतो. मग काही दिवसांनी पुस्तक मागवले, पण कामामुळे वाचायला वेळ मिळत नव्हता. गेल्या आठवड्यात तब्बेत बरी नव्हती म्हणून ऑफिस ला सुट्टी घेतली होती. मग पुस्तक हातात घेतले आणि वाचू लागलो.

मेंदूची मशागत हे केवळ एक पुस्तक नसून, लेखकाचे अनुभव आहेत. त्यांच्या संघर्षाच्या अनुभवातून आपल्याला जीवनाबद्दल अचूक मार्गदर्शन मिळते. मेंदूची मशागत होऊन चांगले विचार पेरले जातात. पुस्तकातून समाजातील अनेक वाईट प्रथांना, वाईट चालीरितींना छेद दिला जातो.

घरातील लहान मुलांना वाचायला दिले तर या पुस्तकातून चांगले विचार नक्कीच पेरले जातील. भाषा साधी सरळ असल्यामुळे मुलांना व आपल्यालाही वाचायला मजा येते. लेखकाला ग्रामीण पार्श्वभूमी लाभल्यामुळे आणखी वाचायला आपलेपणा वाटतो.

आपल्या आईचे कष्ट, स्वतःला चपलेच्या एका जोडसाठी करावा लागणार संघर्ष आणि त्यातून होणारी निराशा, पायाला चटके लागू नये म्हणून वडाची पाने पिशवीत भरून ते पायाला बांधून तो उन्हाचा प्रवास खरंच हृदय पिळवून टाकतो.

हे पुस्तक मी रोज थोडे-थोडे वाचत 4-5 दिवसांनी संपवले. आता मुलांना ते वाचायला दिले आहे. मन लावून वाचत आहेत. त्यांची 10 प्रकरणे वाचून झाली. पुस्तक वाचून झाल्यावर त्यांना पुस्तकाच्या किंमतीएवढे आवडेल ते गिफ्ट देण्याचे कबूल केले आहे. आपल्या मुलांवर वाचन संस्कार मुलांवर होण्यासाठीची लेखकाची कल्पना यातूनच मला वरील कल्पना सुचली.

धन्यवाद देवा सर! असेच मार्गदर्शन करत रहा. आपले 'एक भाकर तीन चुली' अजून वाचायचे आहे. लवकरच अभिप्राय कळवतो.
मेंदूची मशागत
देवा झिंजाड


संदीप रा.पाटील
अमळनेर, जळगांव.
9764605856

दिनांक : ११/०६/२०२६
इतिहास अभ्यासक, प्राचीन मंदिरांचे स्थापत्य विशारद, स्वराज्य आणि स्वराज्यासाठी आयुष्य खर्ची घातलेल्या संपूर्ण मावळ्यांचे निस्सिम भक्त , शस्त्र अभ्यासक, शिवव्याख्याते श्री. शशीनजी कुंभोजकर सरांना , लेखक देवा झिंजाड लिखित " मेंदूची मशागत " पुस्तक भेट .
Rahul Mokashi ह्यांची पुस्तक भेट.

४५३ पानं!! सव्वा दोन दिवसांचं वाचन!!
आणि नंतरचे निशब्द २४ तास म्हणजे एक भाकर तीन चुली!! हि देवा झिंजाड यांची कादंबरी.

आजपर्यंत आत्यंतिक झपाटलेपणाने जी काही पुस्तकं वाचली त्यांनी खुप बळ दिलंय मला त्यात या कादंबरीची भर पडली.
संघर्ष, पडझड, आशा, निष्ठा, अपमान, वाताहत हे चक्र अव्याहतपणे पुस्तकभर सुरू राहतं.
वाचून जीव थकतो पण बाईच्या आयुष्यातील हे चक्र थांबायचं नाव घेत नाही. या सगळ्यात एक गोष्ट पारूच्या बरोबरीने मला बांधून ठेवत होती ती, तिची जगण्याबद्दलची जिजीविषा. मला चंद्राच्या सोळा कला आकर्षित करतात पण त्याहीपेक्षा काकणभर सरस ठरल्या पारूच्या जन्मापासून उतारवयापर्यंतच्या सगळ्या कला.
पदोपदी अपमान, अवहेलना, दारिद्र्य वाट्याला आलेली ही स्त्री वाघीण म्हणून भेटत राहिली पुस्तकभर. तरीही वाचतांना कुठल्याही मळभाने घेरलं नाही, उद्याच्या दिवसावर तिचा असलेला विश्वास आज तिला प्रत्येक संकटात; परिस्थितीत हसरं ठेवत होता, हे बळ वाचतांना मलाही मिळालं. सुख सुख म्हणता दुःख ठाकोनी आले तसे पारूच्या आयुष्यातील दुसऱ्या लग्नाचे सुखाचे दिवस पटकन वाचून संपले.
संपली नाही पारूबाईची उमेद. शिक्षण आणि समज यात शिक्षण नसलेली पारूबाईची समज उजवी ठरली. मुलाच्या शिक्षणासाठी बाप्या माणसागत अहोरात्र कष्ट घेणारी माउली बघितली.
बाईचा बाई म्हणून असणारा एक वेगळा संघर्ष, माणूस म्हणून असणारा संघर्ष, जातीपातीच्या भरडीत होणारा संघर्ष, पुरुषप्रधान मानसिकतेतून वाट्याला आलेला आणि जन्माला पुरून उरलेला पारूचा संघर्ष वाचला आणि लक्षात आलं; या संघर्षाच्या अविरत घर्षणातून केवळ पारूबाईसाठी नाही तर, माझ्यासाठीही दृढ मनोबल तयार झालंय.

देवा झिंजाड धन्यवाद.
तुम्ही तुमच्या आईचे आयुष्य मांडले.
शूटिंगच्या निमित्ताने ज्या छोट्या गावात सध्या मला वावरायला मिळतंय तिथेही दिवसरात्र कष्ट करणाऱ्या हसऱ्या चेहऱ्याच्या आणि निर्मळ मनाच्या स्त्रिया मला भेटल्या आहेत.
त्यांच्याकडे बघून जगण्याचा हुरूप येतो, पारुबाईंना वाचतांना मला त्या आसपास याच गावात दिसत होत्या. अशा असंख्य असतील, त्या सगळ्यांचा जगण्यावर विश्वास आहे म्हणून आपण आहोत असं मला वाटतं.

दोन वर्षात ३१ आवृत्त्या निघालेलं हे पुस्तक ज्यांनी अजून वाचलं नाही त्यांनी वाचायला हवं.

अपर्णा क्षेमकल्याणी

आवृत्ती ३१ वी 🌱
अभिप्राय क्र. १४५२ 🌱
एकूण अभिप्राय ४९८०| 🌱
पृष्ठसंख्या ४५०

🌿
9890697098
घरपोच पुस्तकासाठी WhatsApp करावे.🌿

#सगळंउलथवूनटाकलंपाहिजे #एकभाकरतीनचुली #देवाझिंजाड #अभिप्राय #पुस्तक #रीडर्सकोम्मुनिटी #साहित्यप्रेमी #मराठी #समीक्षण #कादंबरी #पुस्तक #वाचक ,

(Ek bhakar tin chuli, sagale ulthavun takale pahije, Menduchi mashagat, Deva zinjad, Marathi book, novel, kadanbari, poem)