Hamza

Sajen Clement Yildar Da Sajen David T. Adenayo Sojojin Dake Da Hannu A Kisan Janar Murtala Ramat Muhammed, Wadanda S**a Bace Bat Har Yau Ba Labarinsu.

Sajen Clement Yildar tsohon sojan Najeriya ne wanda har yanzu yana ɗaya daga cikin waɗanda s**a tsere a tarihin sojojin Najeriya. An san shi sosai saboda rawar da ya taka a juyin mulkin da aka yi a ranar 13 ga Fabrairu, 1976 wanda bai yi nasara ba, inda aka kashe Shugaban Ƙasa, Janar Murtala Ramat Muhammed.

Juyin Mulki da Kisa na 1976

A safiyar ranar 13 ga Fabrairu, 1976. Wata ƙungiyar sojoji ƙarƙashin jagorancin Laftanar Kanar Buka S**a Dimka sun yi wa motar Shugaban Kasa Janar Murtala Ramat Muhammed kwanton bauna in da s**a bude mata wuta.. Bincike ya gano cewa Sajen Yildar yana ɗaya daga cikin waɗanda s**a budewa motar wuta, wanda ya kai ga mutuwar Shugaban Ƙasa.

Gudu

Bayan gazawar juyin mulkin, gwamnatin Najeriya ta fara farautar Dimka da wasu mutane da dama. A ƙarshe an k**a Dimka da wasu mutane da dama da s**a shirya makarkashiyar kuma an kashe su ta hanyar harbi, Sajan Clement Yildar da Sajen Dauda Usman kuwa sun yi nasarar ɓacewa gaba ɗaya.

An Yi Shari'a A Lokacin Da Basa Nan

Laftanar Janar Olusegun Obasanjo ya kori Yildar da Usman daga aikin soja a hukumance. An yi musu shari'a a bayan idonsu, an same su da laifin cin amanar ƙasa, sannan aka yanke musu hukuncin kisa.

Duk da cewa fuskokinsu sun bayyana a kan fostoci da sunan wadanda ake nema a fadin kasar, ba a taba samun ko daya daga cikinsu ba. Babu wani ingantaccen bayanan tarihi ko bayanan sirri da ya taba tabbatar da ko sun yi nasarar tserewa zuwa kasar waje, ko sun canza sunansu, ko kuma sun mutu yayin da suke boye.

Rashin nasarar da jami'an tsaro s**a yi wajen gano Yildar da Usman ya fallasa gibin da ke da akwai a kan iyakokin ƙasar da kuma ayyukan leƙen asiri. Wannan gazawar ya sa gwamnatin Obasanjo ta yi garambawul ga tsaron ƙasa, wanda ya kai ga ƙirƙirar Hukumar Tsaron Ƙasa (NSO) daga baya a shekarar 1976. Daga ƙarshe an sake tsara NSO aka canja mata suna zuwa Ma'aikatar Ayyukan Tsaron Kasa (DSS).

Gemini AI ce ta gyara hoton, hoton asali yana Comment Section ✍️

A rana mai k**ar ta yau 7 ga watan Safar na Shekara ta 139 bayan hijira wanda yayi daidai da 19 ga watan Fabrairu 1975, Allah ya karbi rayuwar Shiekh Muhammad Ngibirima (RTA)

Sheikh Muhammad Gibrima (RTA)(1902-1975) fitaccen malamin addinin musulunci ne kuma Sufi daga garin Nguru, a jihar Yobe ta Najeriya a yau. An haife shi a gidan kabilar Kanuri mai tushe a Darikar Sufaye ta Tijjaniyya, tun yana karami ya shiga cikin koyarwar Musulunci.

A tsawon rayuwarsa, Sheikh Gibrima ya ba da gudunmawa sosai ga ilimin addinin Musulunci, musamman a tsarin Darikar Tijjaniyya. Ya kasance ƙwararren marubuci, wanda ya rubuta ayyuka da yawa akan tiyoloji da sufanci. Wasu daga cikin fitattun littattafansa sun haɗa da “Jihaazu Saarih,” “Suril Musuun,” “Sidrat Al Muntahaa,” “Far’u An Nawaal,” da “Shajarat Al Kaun.”

Don neman zurfafa ilimin ruhi, Sheikh Gibrima ya yi tafiye-tafiye masu yawa. Wani muhimmin lokaci a tafiyarsa ta ruhaniya shi ne ziyararsa zuwa Senegal, inda ya haɗu da Sheikh Ibrahim Niasse (RTA), wani fitaccen mutum a cikin darikar Tijaniyya. Wannan tafiyar ta yi tasiri sosai a kansa, wanda ya haifar da ƙarfafa himma ga Sufanci da koyarwar tafarkin Tijaniyya.

Gadon Sheikh Gibrima ya dawwama ta hanyar rubuce-rubucensa da ɗaliban da ya bai wa jagoranci. Malamai da masu bin Sufanci suna ci gaba da nazarin ayyukansa, suna nuna tasirinsa na dindindin ga ilimin Musulunci a Yammacin Afirka.

An girmama Sheikh Muhammad Gibrima da laƙabin "Zul-Ma'arif," kalmar Larabci ma'ana "Mai mallakar Ilimi," don girmama zurfin iliminsa da zurfin fahimtar tauhidin Musulunci. Wannan laƙabin yana nuna matsayinsa mai daraja a matsayin mutum mai ilimi a cikin al'ummar Musulunci.

Sheikh Gibrima ya rasu a shekarar 1975 yana da shekaru 73. Kabarinsa na Nguru ya kasance babbar cibiyar ziyara ta Musulunci, nazari, da tunawa.

Gemini AI ce ta gyara hoton.

Bilal bin Rabah al-Habashi (RTA) (580-640)

Bilal ibn Rabah al-Habashi (RTA), sahabi ne mai aminci ga Annabi Muhammad (SAW), don haka yana ɗaya daga cikin farkon waɗanda s**a musulunta. Shi ne kuma mu'azzin na farko (mai kiran sallah) a cikin addinin Musulunci. Bilal (RTA) shine mutum na farko da aka sani dan asalin Afirka da ya zama Musulmi.

An haifi Bilal a ranar 5 ga Maris na shekarar 580, a Makka ga iyayen bayi, mahaifiyarsa ita ce Hamamah, wanda a da ta kasance gimbiyar Habasha (Ethiopia), amma daga baya aka k**a ta aka bautar da ita, mahaifinsa shi ne Rabah, wani bawa Balarabe daga Kabilar Banu Humah a Makka, (Saudiyya).

An haifi Bilal a cikin bauta, kuma mallakar Umayyah Ibn Khlaf ne, wani babba a Kabilar Quraish, ƙabilar Larabawa da ke iko da Makka a lokacin, kuma shugaban Bani Jumah, wata ƙabila da ke kawance da mashirikan Makka. Abokan zamaninsa sun siffanta Bilal a matsayin dogo mai launin ruwan kasa mai duhu, mai idanu masu sheƙi, da dogon hanci.

Bilal ya musulunta a wani lokaci a kusan shekara ta 615 bayan ya ji saƙon Annabi Muhammad (SAW), shekaru biyar bayan Annabi (SAW) ya fara samun mabiya. Musulunta ƙalubale ce mai girma ga wannan bawa, tunda ya bar addinin mai gidansa, kuma da yawa daga cikin Musulmai na farko sun fuskanci izgili da cin zarafi daga waɗanda ba Musulmi ba lokacin da aka gano cewa sun rungumi Musulunci. Khalif Mai gidansa wanda yake mutukar adawa da Musulunci, ya gano musuluntar Bilal, kuma nan da nan yasa a fara azabtar da shi a matsayin hukunci saboda ya musulunta. Khalf ya umarci mutanensa su kai Rabah zuwa hamada a lokacin tsananin zafi inda s**a yi masa tsirara. A wasu lokutan, ana sanya manyan duwatsu a ƙirjinsa don tilasta masa barin Musulunci.

Labarin azabtar da Bilal da kuma juriyarsa ga sabon Imaninsa ta bazu, wanda ya sa Annabi Muhammad (SAW) ya aika da Sayyadina Abu Bakr (RTA) wani attajiri ɗan kasuwa kuma abokinsa na kud da kud don ya binciki halin da Bilal yake ciki. Sayyadina Abu Bakr ya zo wannan fili, bayan ya ga yadda ake azabtar Bilal, ya yanke shawarar tattaunawa da Khalf don 'ya fanshe shi. Abu Bakr (RTA) ya bayar da musanyar bayi uku don ya fanshi Bilal, wanda ya kula da shi sosai bayan ya fanshe har ya warke. Bayan ya warke, aka kai Bilal wurin Annabi Muhammad (SAW,), ya ci gaba da zama tare da shi, kuma ya kasance mai biyayya gare shi har ƙarshen rayuwar Annabi.

A shekara ta 622, Annabi Muhammad (SAW), da Bilal, da sauran wasu al'ummar Musulmi sun yi ƙaura daga Makka zuwa birnin Madina. A can ne Annabi Muhammad (SAW) ya kafa addinin Musulunci a wannan birnin. Annabi ya naɗa Bilal ministan Bayt al-Mal (Ma'ajiyar Baitulmali). A wannan matsayin, Bilal ya rarraba kuɗi ga mutanen da ke cikin buƙata, ciki har da zawarawa da marayu. Annabi Muhammad (SAW) ya kuma naɗa Bilal a matsayin mu'azzin ko mai kiran sallah na farko.

Bilal ya raka Annabi Muhammad (SAW) a lokacin farkon yaƙe-yaƙe musulunci kuma a girmama shi ta hanyar ɗaukar mashin Annabi (SAW). Bilal ya yi yaƙi a yakin Badar a shekara ta 624, inda ya kashe tsohon ubangidansa, Khalaf. Bilal kuma ya halarci yakin Uhud a shekara ta 625 da kuma yakin Gwalalo (Battle of the Trench) a shekara ta 627, duk waɗannan sun taimaka wajen yaɗa addinin Musulunci cikin sauri a faɗin yankin Larabawa.

Bayan wafatin Annabi Muhammad (SAW) a shekara ta 632, Bilal ya bar Madina ya koma Damascus, Siriya, inda ya taimaka wajen kafa Musulunci a wannan yankin. Masana tarihi sun yi jayayya kan ainihin ranar wafatinsa, wasu sun yi iƙirarin cewa ya rasu a tsakanin shekara ta 638 zuwa 642 a Damascus. Rabah ya auri wata mace mai suna Hind, bayan yayi wafati ita da 'ya'yan da s**a haifa tare sun yi ƙaura zuwa Habasha.

Tarihin Sahabbai

Al-Habab Bn Al-Mundhir (RTA)

Al-Habab b. al-Mundhir (Da Larabci: الحباب بن المنذر ) ya na daga cikin sahabban manzon Allah (SAW), kuma daya daga cikin Ansar. Ya kasance tare da Manzon Allah (SAW) a mafi yawan yakokinsa. An san shi da suna "Dhul-Ra'y" (Mai ra'ayi), saboda shawarwari da nasihohi masu kyau da yake bai wa mutane.

An ce ya kasance jajirtacce kuma masanin balaga. Al-Habab ibn Al-Mundhir ya rasu a zamanin khalifancin Sayyidina Umar (RTA), ya na da shekaru sama da hamsin.

Al-Habab ibn Al-Mundhir bn al-Jumuh al-Ansari, mahaifiyarsa ita ce "Shumus bt. Haqq b. Ummih b. Haram. Lafazin nasa shi ne "Abu Umar" ko "Abu Amr". Ya haifi 'ya'ya maza biyu, "Khashram" da "al-Mundhir", da 'ya mace mai suna "Umm Jamil".

Al-Habab ya halarci mafi yawan yakokin Manzon Allah (SAW).

Yakin Badar: Ya halarci yakin Badar, kuma a lokacin da musulmi su ka yanke shawarar kafa sansaninsu, sai ya ba da shawarar a yi zango a kusa da rijiyoyin Badar. A lokacin ya na da shekara talatin da uku, amma shawararsa ta samu karbuwa har ma Allah ya tabbatar da hakan. A wannan yakin Al-Habab shi ne mai rike da tutar Khazraj .

Yakin Uhud: A yakin Uhud Manzon Allah (SAW) ya umurci Al-Habab da su tattara bayanai daga sansanin makiya. Lokacin da ya cika aikinsa, Manzon Allah (SAW) ya ba shi tutar Khazraj. A wannan yakin, ya na daya daga cikin mutane goma sha biyar da s**a rage tare da Manzon Allah (SAW) da ba su gudu ba.

Ya kuma kasance daya daga cikin mutane takwas da s**a sha alwashin kare Manzon Allah (SAW) har sai sun mutu.

Yakin Hamra'ul-Asad: Lokacin da Annabi (SAW) ya umurci mutane da su tafi wani yaki bayan yakin Uhudu, Al-Habab ya yi biyayya ga Manzon Allah (SAW).

Yakin Banu Nadir da Banu Qurayza: Lokacin da Manzon Allah (SAW) ya yanke shawarar tafiya yaki da Banu Al-Nadir, Al-Habab ya ba da shawarar cewa sojojin su zauna a tsakanin kagaran Banu al-Nadir don yanke hanyoyin sadarwa a tsakaninsu, kuma Annabi (SAW) ya karbi shawararsa.

Har ila yau Al-Habab ya halarci yakin Banu Qurayza, kuma a wannan yakin ma ya ba wa Manzon Allah (SAW) Shawarar soji.

Yakin Khaibar: A yakin Khaibar, Manzon Allah (SAW) ya ba Ali bn Abi Talib (AS) tutarsa, Al-Habab bn Al-Mundhir a wannan yakin ma ya ba da wata shawara ga me da tura sojoji kuma Manzon Allah (SAW) ya karbi shawararsa. Shi ne kuma mai rike da tutar Khazraj.

Yakin Ta'if: A wannan yakin Al-Habab ya je wurin Manzon Allah (SAW) ya ba da wasu shawarwari game da kai farmaki kuma Manzon Allah (SAW) ya karbi shawararsa.

Sauran Yakukuwa: Al-Habab ya halarci yakin Khandaq, Banu l-Mustalaq, Hudaibiyya, Hunain, da Tabuka, kuma ya kasance mai rike da tutar Khazraj a wasunsu.

Lokacin Annabi (SAW) ya tura Ali ibn Abi Talib (AS) da ruguza wani gunki na kabilar Tayy, Al-Habab ibn Al-Mundhir yana cikin wadanda su ka taya shi.

Hazikin Soja Muhammad Al-Fatih

Muhammad Al-Fatih – Sarkin Musulmi wanda ya yi abin da ake ganin ba zai yiwu ba.

"Hakika za ku ci Konstantinoful. Shugaba mai ban mamaki zai zama shugabanta, wanda rundunarsa za ta kasance mai ban mamaki!" (Ahmad, al-Musnad).

Rayuwar Muhammad Al-Fatih

An san shi a turai da suna Mehmed II, an haife shi a ranar 30 ga Maris, 1432 a lardin Edrine da ke arewa maso yammacin kasar. Muhammad al-Fatih ɗan Sultan Murad na Biyu ne (1404-51), kuma Sultan ne na daular Ottoman wanda ya yi mulki daga 1451 zuwa 1481. Muhammad al-Fatih ya nuna alamun shugabanci tun yana ƙarami, ya sami ƙwarewar jagoranci da gogewa daga mulkin birane k**ar Amasya. Mahaifin Muhammad al-Fatih yana son ya tabbatar da cewa ɗansa ya koyi ilmi daga mafi kyawun malamai na zamaninsa. Muhammad al-Fatih Musulmi ne mai ibada kuma ya koyi ilmin addinin Musulunci a ƙarƙashin malamai da yawa waɗanda s**a tsara tunaninsa. Ya ƙware a harsuna bakwai; Turkiyya, Larabci, Latin, Girkanci, Serbia, Ibrananci da Farisanci.

Malamin Muhammad al-Fatih, Muhammad Shams al-Din bin Hamzah

A lokacin ƙuruciyarsa, ya sami ilimi a fannin ilimin addinin Musulunci. Wani fitaccen malami/mai ba da shawara wanda ya taka muhimmiyar rawa a rayuwar Mehmed shi ne Muhammad Shams al-Din bin Hamzah, kuma mai ba shi shawara wanda ya yi tasiri a kansa tun yana ƙarami. Ya kuma zaburar da Muhammad Al-Fatih ya yi abin da ba zai yiwu ba, don cin nasara a kan abin da ya kasance birni mafi ƙarfi a duniya a wancan lokacin, wato Constantinople. Muhammad al-Fatih ya sadaukar da ƙuruciyarsa don shirya wa abin da ya zama babbar nasara a rayuwarsa, inda ya kayar da Daular Byzantine (Rum) da kuma cin birnin Konstantinoful.

Makamin Wutar Girka (Greek Fire)

Cin Konstantinoful ba abu ne mai sauƙi ba ga Muhammad al-Fatih, domin Konstantinoful ta jure wa hare-hare da dama a tsawon ƙarni saboda ƙarfin tsaronta. Har ma Musulmi na zamanin da sun yi ƙoƙari amma sun kasa yin hakan. Babban birnin Byzantine yana kusa da teku. Byzantine suna da wani makami na sirri da aka sani da ' Wutar Girka, (Greek Fire), wani makami mai rugugin wuta wanda ake amfani da shi a kan jiragen ruwa, in da zai tarwatsa jirgin ruwa nan take kuma ruwa ba zai iya kashe wutar sa ba. (Cartwright da Cartwright, 2017).

Ganuwar Theodosian ta Constantinople

An kuma ƙarfafa birnin Constantinople da ganuwar Theodosian. Wannan ganuwar tanada kantangu guda 3. Wannan yana nufin akwai ganuwar da aka jera a gaban juna. Bangon waje yana da hanyar sintiri, bangon tsakiya ya na da dandamalin harbi, don harbi kan sojojin abokan gaba da ke kai hari ga bangon farko, kuma bangon ciki yana da kaurin mita biyar da tsayin mita 12 wanda hakan ya sa ta zama mafi girma daga cikin ganuwa guda uku (Cartwright da Cartwright, 2017).

Wannan ya sa birnin Constantinople ya kasance ba za a iya cin nasara a kansa ba kuma ya jure wa hare-haren da aka kai masa tsawon shekaru ɗari takwas. Har ma da sarakunan da s**a gabata daga Daular Ottoman sun yi ƙoƙarin k**a babban birnin Byzantine (Rum) amma sun kasa.

Constantinople ta jure wa hare-haren da aka yi tsawon shekaru 800 wanda ke nufin sun yi amfani da mak**an da aka yi a tsakiyar zamani. Al-Fatih yana da abu ɗaya da waɗanda s**a kewaye Constantinople a baya ba su da shi, wato ƙarfin bindigogi. (Cartwright da Cartwright, 2017).

Muhammad al-Fatih hazikin soja ne. Tsarin dabarun yaƙinsa ba shi misaltuwa. Ana iya raba dabarun yaƙinsa zuwa matakai biyu, waɗannan dabaru su ne kafin yaƙi da kuma yayin da yaƙin ke ci gaba. (Isa da Ashari, 2014). '

Dangane da dabarun siyasa, kafin ya kai hari kan Constantinople, Muhammad al-Fatih ya sanya hannu kan yarjejeniyoyin zaman lafiya da ƙasashe uku: Serbia, Bulgaria da Hungary. A yarjejeniyoyi da ƙasashen akwai cewa, su tabbatar da basu soma baki ba a cikin duk wani al'amari na yaƙi da Daular Ottomans ke yi da wasu ƙasashe.

Muhammad al-Fatih ya sami nasarar tara asusu na musamman kafin a fara yaƙin. Wannan ya kasance wani ɓangare na dabarun tattalin arzikinsa. Wannan ya haɗa da ƙara haraji daga ƙasashe da ke ƙarƙashin kariyar Daular Ottoman da kuma gabatar da manufofin tattalin arziki waɗanda s**a ba shi damar mallakar wasu kayayyaki a ɓangaren ciniki.

Muhammad al-Fatih ya sami damar tara ɗaruruwan dubban sojojin ƙasa da kuma dawakai, 'yan bindiga da direbobin kekunan yaƙi daga ko'ina cikin yankunan. Sojojin ruwan Ottoman sun kasance masu ƙarfi kuma ƙarfin jiragen ruwan su ya daɗe tsawon ƙarni a Tekun Indiya. Muhammad al-Fatih koyaushe yana tabbatar da samun manyan jiragen ruwa a shirye don yaƙi.

Don haka a ranar 6 ga Afrilu, 1453, aka fara kai hari kan Constantinople. Daular Usmaniyya ta fara kai hari kan ganuwar Constantinople amma ba su yi nasara ba, duk da manyan bindigoginsu, ba su iya yin barna mai yawa ga ganuwar ba. A ɗayan gefen rundunar sojojin ruwa ta Ottomon ta sha wahala daga wannan matsalar kuma ba za su iya shiga cikin kogin Golden Horn ba saboda babbar sarkar da ke kan ƙofar shiga.

Duk waɗannan matsalolin sun dami Mehmed. Muhammad Al-Fatih ya ba da umarnin gina hanya da katako mai tsayi don jawo jiragen ruwansa zuwa kan Tudu wanda ke ketare shingen sarkar. Wannan ya ba Ottoman damar kai hari na ƙarshe, suna kai hari ga ganuwar da cikakken ƙarfi.

An mamaye Byzantines a wurare daban-daban. An umurci manyan mayakan daular Ottoman da su matsa gaba su matsa wa Byzantines su ja da baya kuma ba da daɗewa ba aka ga tutocin Ottoman a saman ƙaramar ƙofa. Firgita ta biyo baya, kuma tsaron Byzantine ya ruguje. A ƙarshe bayan an yi wa birnin kawanya na tsawon kwanaki 53, a ranar 29 ga Mayu 1453, Sultan Mehmed ya ci Konstantinoful.

Bayan mamayar, Mehmed ya kare Yahudawa da Kiristoci kuma ya girmama haƙƙoƙinsu a matsayin 'yan ƙasar Konstantinoful. Ta hanyar cin wannan babban birni, Sultan ya kafa sabuwar iyaka don yaɗa addinin Musulunci a yamma wanda ke da tasiri mai ɗorewa a duniya har zuwa yau.

Muhammad Al-Fatih ya nuna mana cewa domin cimma nasara, ba kawai kuna buƙatar dogara ga Allah ba, har ma sai hada da ƙoƙari. Bari mu koya daga nasarorin da ya samu kuma Allah ya albarkaci wannan Sarkin Musulmi mai daraja.

References: Cartwright, M. and Cartwright, M. (2017). Greek Fire. [online] Ancient History Encyclopedia. Cartwright, M. and Cartwright, M. (2017). Theodosian Walls. [online] Ancient History Encyclopedia. Cartwright, M. and Cartwright, M. (2017). 1453: The Fall of Constantinople. [online] Ancient History Encyclopedia, Isa, A. and Ashari, M. (2014). Sultan Muhammad al-Fatih: Ottoman’s Great Strategic Planner. Middle-East Journal of Scientific Research, 20(12), pp.2158-2163. Dolman, E.C., 2005. Pure Strategy. New York: Frank (1238-1492M) Cass.

Mulkin Daular Ottoman Mai cike da Adalci da Tausayi a Birnin Kudus

A shekarar 1514, Sultan Selin ya kame Kudus da yankunan da ke zagayenta, wannan shine farkon shekaru 400 na mulkin Ottoman a Falasdinu. Kamar yadda yake a sauran kasashen Ottoman, wannan zamani ne da kasar Falasdinu za ta more zaman lafiya, kwanciyar hankali da kuma zaman tare da addinai mabambanta.

A karkashin mulkin Ottoman, an baiwa mutane masu bambancin addini ‘yancin gudanar da rayuwarsu akan tsarin addinai har da ma dokokinsu. Kiristoci da Yahudawa, wadanda Alkur’ani ya bayyana a matsayin Ahlul Kitabi, sun sami jin kai, tsaro da kuma ‘yanci a garuruwan Ottoman.

Babban dalilin wannan shine cewa Daular Ottoman ta kasance babbar kasar Musulunci wadda musulmai ke mulkin ta, kuma tilastawa mutane shiga musulunci ba ya cikin tsarin ta. Maimakon haka ma, burin kasar Ottoman shine samar da aminci da tsaro ga wadanda ba musulmai, sannan da mulkar su ta hanyar da za su ji dadin mulki da adalcin musulunci.

Sauran manyan kasashe a daidai wannan lokaci sun kasance suna tafiyar da bakin mulki mai cike da danniya da rashin kyale ra’ayoyin da s**a sabawa gwamnati. Masarautar Spain ta kasa yin hakurin ganin musulmai da yahudawa a yankinta inda ta kaddamar da ta’asa akansu. A kasashen Turai da dama, an rika kuntatawa Yahudawa saboda kawai su Yahudawa ne (misali an tsare su a unguwannin talakawa), kuma wasu lokutan akan yi musu kisan kiyashi. Kiristoci ba sa iya juriyar zama da junansu: fadan da aka yi tsakanin ‘yan Furotestan da Katolika a karnoni na 16 da 17 sun maida Turai tamkar mayanka. Wannan rikici ya haifar da yakin shekaru 30 tsakanin shekarar 1618 da 1648. A sak**akon wannan yaki, tsakiyar Turai ta zama filin daga, kuma a kasar Jamus kadai an kashe daya bisa ukun mutanen kasar masu yawan miliyan 15.

A irin wadannan wurare, ya kasance babu tantama cewa mulkin Ottoman ya fi adalci da jin kai.

Marubuta tarihi da manazarta siyasa da dama sun yi nuni da wannan al’amari. Daya daga cikin wadannan masana shine sanannen masanin harkokin Gabas ta Tsakiya na Jami’ar Columbia wato Farfesa Edward Said. Asalinsa daga iyalin Kiristan Kudus ne, inda ya ci gaba da bincike har gaba da kasar haihuwarsa a jami’o’in Amurka. A hira da aka yi da shi a jaridar kasar Isra’ila mai suna Ha’aretz, ya bada shawarar daukar “tsarin mulkin Ottoman” in har ana son kawo zaman lafiya na dindindin a Gabas ta Tsakiya. Abin da ya ce shine:

Yahudawa 'yan tsiraru za su iya rayuwa k**ar yadda sauran tsiraru a kasashen larabawa s**a rayu… hakan ya yi aiki sosai karkashin Daular Ottoman, da tsarinta na Millet. Abin da s**a gudanar a wancan lokacin ya fi dacewa da mutumta dan Adam akan wanda mu ke da shi yanzu.

Tarihi ya nuna cewa musulunci tsarin addini da zai samar da tsarin gwamnati mai tausayi a Gabas ta Tsakiya. Yayin Mulkin Ottoman, wanda ya zo karshe yayin da Daular Ottoman ta janye daga yankin, har yanzu ba a sami irin sa ba.

Saboda haka, hanyar samun zaman lafiya a Gabas ta Tsakiya shine a shigo da tsari mai jin kai da sassaucin ra’ayi, muhimman abubuwa biyu daga koyarwar Alkur’ani. Musulunci, in aka bi shi ka’in da na’in, shine magani duk wasu nau’i na barna, rikici, yaki da ta’addanci kuma shine mai samar da zaman lafiya, adalci da tausayi.

Tarihin Hujr bin Adi : حُجْر بن عَدِيّ ٱلْكِنْدِيّ (RTA)

Shimfiɗa

Ḥujr ibn ʿAdi al-Kindi (حُجْر بن عَدِيّ ٱلْكِنْدِيّ, ya rasu a shekara ta 660. Sahabin Annabi Muhammadu (SAW) ne wasu malaman sun tafi akan cewa tabi'i ne. Halifan Umayyawa Muawiyah ne ya ya yanke masa hukuncin kisa saboda goyon bayansa da yabo ga Sayyadina Ali (AS).

Hujr ya bautawa (Allah) ta yadda idan ya yi najasa sai ya yi alwala; idan yayi alwala sai yayi salla. Ya yi raka’a da yawa a rana. Takawarsa ta bayyana a fili, kuma Allah yana karbar addu’arsa. Ya kasance cikin zaɓaɓɓun masu aminci. Ya fifita lahira a kan rayuwar duniya, yana da matsayi mai girma na zamantakewa.

Lakabi

An ba Hujr lakabi biyu: "al-Kindi" da "al-Adbar". Sunan farko shine "al-Kindi, ma'ana Mutum Daga Kinda, ƙabilar Larabawa. Lakabi na biyu da aka ba Hujr shi ne "al-Adbar

Kabarinsa.

An binne Hujr da dansa Huma'am bn Hajar da wasu sahabbai a garin Adra da ke wajen birnin Damascus na kasar Sham. An gina wani masallaci a kusa da kabarinsa wanda ya zama wurin ziyara.

A ranar 2 ga Mayun 2013, kungiyar Jabhat al-Nusra ta kai hari a makabartarsa tare da tono gawarsa. ’ Yan tawayen sun kai gawarsa wani wuri da ba a sani ba. A cewar wani rahoto da aka buga a jaridar New York Times, da wani hoto da aka yada a dandalin sada zumunta na Facebook, an wulakanta wurin ziyarasa, da tono Gawarsa Anga wani mai suna Abu Anas al-Wazir, ko Abu al-Baraa, shugaba na wata kungiyar soji mai suna Islam Brigade of the Free Syrian Army A cikin wannan Mugun Aikin.

Wanene Hujr bin Adi?

Shi ne Hujr bn Adi bn Mu’awiyya bn Habla bn Adi al-Kindi, wanda aka fi sani da Hujr al-Khair. Ana masa alkunya da Abu Abdurrahman. Hujr ya shigo cikin tarihi ne bayan musuluntarsa. Don haka ana iya cewa kafin musuluntar tasa ba a san shi sosai ba da kuma lokacin haihuwarsa da dai sauransu, to amma dai ya musulunta ne a lokacin yana shekarunsa na samartaka sosai k**ar yadda kuma bai jima da musulunta ba Manzon Allah (SAW) ya yi Wafati.

A lokacin da shi da dan’uwansa Hani bn Adi s**a zo Madina don ganawa da Manzon Allah (SAW) inda s**a karbi Musulunci a wajensa sannan kuma ya ci gaba da zama da Ma’aiki (SAW) har zuwa lokacin da Manzo din ya yi wafati.

Don haka ko shakka babu Hujr yana daga cikin sahabban Ma’aiki (SAW) sabanin kokarin da wasu suke yi na cewa shi din nan ba sahabi ba ne face dai tabi'i ne, watakila don rage irin darajar da yake da ita.

To amma ko shakka babu shi din dai sahabi ne na Ma’aiki. Saboda ma’anar sahabi dai, k**ar yadda malamai s**a yi ittifaki shi ne cewa: duk wanda ya ga Ma’aiki (SAW) a lokacin yana raye sannan kuma ya yi imani da shi ko da kuwa na dan wani lokaci ne, to shi din nan sahabi ne.

An shaida cewa Hujr mutum ne mai tsananin tsoron Allah sannan kuma jarumi. Har ila yau kuma mutum ne mai gudun duniya da amana da gaskiya. Ya kasance daga cikin manyan kwamandojin da s**a jagoranci yakukuwan da musulmi s**a yi wajen fadada gwamnatin Musulunci.

Littafan tarihi sun bayyana shi da cewa mutum ne mai yawan ibada wanda kuma ya taka gagarumar rawa wajen nasarar da musulmi s**a samu akan kasashen Iraki, Iran da kuma Sham. Hujr ya kasance daga cikin jagororin nasarar da musulmi s**a samu a Sham wanda shi ne ma ya jagoranci nasarar da aka samu a kan garin Adra inda a nan ne aka kashe shi da kuma bisne shi.

Bayan Wafatin Manzon Allah (SAW), Hujr ya kasance daga cikin sahabban Imam Ali (AS), sannan kuma masu masa biyayya da kuma ganinsa a matsayin halaltaccen halifan Ma’aiki bayan wafatinsa sannan kuma daga cikin sahabban Imam Alin da suke bayyanar da rashin jin dadinsu dangane da yadda masu mulkin lokacin suke gudanar da mulkinsu. Ana iya ganin hakan kuwa a fili ta yadda ya kasance daga cikin ‘yan tsirarrun sahabban da s**a halarci jana’iza da kuma bisne babban sahabin nan Abu Zar al-Giffari (RA).

Hujr ya kasance daga cikin musulmin farko-farko da s**a yi mubaya’a wa Imam Ali (AS) bayan da al’umma s**a zabe shi a matsayin halifa bayan Rasuwar Sayyadina Usman bn Affan (RTA), sannan kuma ya ci gaba da da zama tare da shi har zuwa lokacin shahadarsa. Ya kasance tare da Imam Ali (AS) cikin yakukuwan da ya yi da s**a hada da Yakin Siffin da Jamal da Nahrawan. Ya kasance daya cikin kwamandojin Imam Ali (AS) a wadannan yakukuwa; inda ya kashe makiya da dama musamman a yakin Siffin inda aka ruwaito cewa ya kashe da dama daga cikin mayaka da kwamandojin Mu’awiyya.

Tsawon rayuwar Imam Ali (AS) musamman daga lokacin da ya zama halifan musulmi, Hujr ya kasance mutum mai masa biyayya da kuma sadaukar da ransa da kuma dukkanin abin da ya mallaka wajen kare shi da kuma taimaka masa wajen cimma manufar da ya sa a gaba. Daga cikin abubuwan da suke tabbatar da irin wannan sadaukarwa tasa, shi ne abin da malaman tarihi s**a ruwaito dangane da shi a lokacin wata tattaunawa da ta gudana tsakaninsa da Imam Ali (AS) inda ya ke ce masa:

“Mu dai an haife mu ne cikin yaki sannan kuma ‘ya’yan takubba. Mun san daga ina ne ya k**ata a fara yaki sannan kuma ta ya ya za mu iya amfanuwa da hakan. Mu dai mun tashi ne cikin yaki don haka zabinmu yana hannunka (don haka mun mika maka wuya). Duk inda ka nufa a duniyar nan muna tare da kai, sannan kuma duk wani umurni da ka bayar, za mu yi maka biyayya”.

Amirul Muminin Ali (AS) ya yi farin ciki da irin wannan sadaukarwa da mika wuya irin na Hujr, don haka sai ya yi masa addu’a.

Irin wannan matsayi da jaruntaka da kuma sadaukarwa ta Hujr ne ya sanya a wani wajen Imam Ali (AS) ya yi fatan ina ma da a cikin sojojinsa akwai irin Hujr dari da lamari ya sauya sosai inda ya ke cewa: “Ya Allah, ka haskaka zuciyarsa da tsoron Allah, ka shiryar da shi zuwa ga madaidaicin tafarki. Ina ma da a ce a cikin sojojina akwai irinka guda dari”.

Irin wannan jaruntaka tasa ce ma ta sanya Amirul Muminin (AS) ya nada shi a matsayin kwamandan dakarunsa da za su yi fada da Yan tawayen da daya daga cikin kwamandojin sojojin Mua’wiyya.

Lamarin kuwa ya faru ne a lokacin da Mu’awiyya ya tura shi wannan kwamanda mai suna Dhahhak bn Kais da wasu dakaru kimanin dubu uku don su kai hari kan yankunan da suke karkashin ikon Imam Ali (AS) hakan kuwa ta faru ne a shekara ta 39 bayan hijira.

Wadannan sojojin sun farma jama’an wadannan yankuna da kisa da sace musu kayayyaki, k**ar yadda kuma suke tare musulmin da suke kan hanyarsu ta zuwa aikin hajji da kwace musu kayayyaki da guzurinsu. Daga irin wadanda irin danyen aiki na su ya shafa har da Amr bn Umais bn Mas’ud al-Zahli (dan dan’uwan Abdullah bn Mas’ud sanannen sahabin Ma’aiki din nan) a hanyarsa ta zuwa hajji, inda ya kashe shi. Ganin hakan ne Imam Ali (AS) ya tura da Hujr tare da wata runduna ta muminai don fada da Dhahhak da kuma kawo karshen wannan ta’addanci da yake yi. Inda bayan gumurzu na wani lokacin Hujr ya sami nasara a kan Dhahhak da rundunarsa inda ya gudu zuwa Sham, fadar mulkin Mu’awiyya.

Shahadarsa:

Bayan shahadar Imam Ali (AS), Mu’awiyya ya tabbatar da ikonsa a kan kasar Iraki musamman garin Kufa wadda ta kasance wata tunga ta mabiya Imam Ali (AS). Mu’awiyya ya nada Mughira bn Shu’uba a matsayin gwamnan Kufa. Tsawon mulkinsa na kimanin shekaru bakwai, Mughira bai taba sassautawa ba wajen ci gaba da la’antar Imam Ali (AS) a kan mimbari lamarin da yake sosa ran mabiya Ali (AS) musamman shi Hujr.

Sak**akon jaruntakar da Hujr yake da ita, hakan ya sanya ya gagara hakurin irin wannan cin mutumcin, don haka ne ya sha mikewa a masallacin ya bayyanar da rashin jin dadinsa kan wannan danyen aikin da kuma bayyanar da falalolin Imam Ali (AS) lamarin da ya sanya haifar da kace-nace tsakaninsa da masu mulki da kuma magoya bayansu. To sai dai duk da hakan Mughira yana jin tsoron kashe Hujr ko cutar da shi saboda tsoron abin da zai iya faruwa saboda irin matsayin da Hujr yake da shi a zukatan al’umma da kuma wajen Allah Madaukakin Sarki.

Bayan mutuwar Mughira a shekara ta 50 bayan hijira, mulkin garin Kufa ya koma hannun Ziyad bn Abihi wanda ya zamanto gwamnan Kufa da Basra. Ziyad bn Abihi ya kasance mai tsananin kiyayya da Imam Ali da kuma jin haushin abin da Hujr bn Adi yake yi, don haka ba da jimawa ba bayan darewarsa karagar mulki, sai ya ba da umurnin k**a Hujr tare da wasu sahabbansa su bakwai ciki kuwa har da dansa Huma'an inda aka tsare su a gidan yari. Bayan haka sai Ziyad ya tattaro wasu shaidu na karya don su ba da shaidar karya a kan Hujr da mutanensa na cewa sun kafa kungiya na zagin Mu’awiyya da yada falalolin Imam Ali (AS) da kuma kokarin kifar da gwamnatin Mu’awiya. Haka nan kuma ya sanya aka rubuta masa wasiku na karya da sanya sunayen wasu fitattun mutane da cewa su ne s**a rubuta wannan wasika don ba da shaida kan Hujr. Daya daga cikin irin wadannan mutane dai shi ne Alkali Shuraih.

Bayan tattaro wadannan shaidu na karya, Ziyad ya aike da Hujr da mutanensa zuwa wajen Mu’awiyya don daukan matakai a kansu. Bayan karanta wadannan wasiku da shaidun da aka ce sun rubuta suna zargin Hujr da kokarin kifar da gwamnatin Mu’awiyya, Mu’awiyya ba tare da gudanar da wani bincike kan gaskiya ko karyar wannan tuhumar ba ya yanke musu hukumcin kisa. Mu’awiyya ya dau wannan matsayar ce duk kuwa da wasikar da Alkali Shuraih ya rubuta masa na cewa shi bai rubuta wasikar da aka aika wa Mu’awiyya da cewa shi ya rubuta ta kan Hujr ba, wato karya aka yi masa. Abin da Mu’awiyya ya yi kawai shi ne cire shi daga cikin wadannan shaidun ba tare da ya gudanar da bincike kan sauran shaidun da aka gabatar masa ba don ganin gaskiya ko rashin gaskiyar abin da aka turo masa. Lamarin da ke nuni da cewa daman wannan abin da aka yi din, wani abu ne da ya jima yana fatan ganin ya faru sai dai kawai a wancan lokacin yana tsoron abin da zai biyo baya ne.

Bayan isowarsu, Mu’awiyya ya ba da umurnin a kashe su, inda aka tafi da su wani kauye dake wajen garin Damaskus, mai suna Adhra aka tsare su a can kafin a zartar musu da wannan hukumci na kisa. Kafin kashe su din dai Mu’awiyya ya ba su zabi guda biyu, su zabi guda: Ko dai su barranta daga Ali da fadin munanan maganganu a kansa ko kuma a kashe su. Lokacin da manzon Mu’awiyya ya isar musu da wannan sako, Hujr ya gaya masa cewa: Kisa ita ta fi sauki a gare mu a kan wannan abin kuke kiranmu zuwa gare shi, sannan kuma haduwa da Allah, da Manzonsa da kuma Wasiyyinsa ita tafi soyuwa a gare mu a kan shiga wuta”, wato a takaice dai Hujr yana sanar masa da kin amincewa da barranta daga Imam Ali (AS) ne da kuma kin mika wuya ga abin da Mu’awiyya yake so.

Don haka sai Hauni ya bukace shi da ya kwantar da kansa don ya sare shi. A nan ma dai Hujr ya tabbatar da irin kiyayyar da yake yi da zalunci da kuma sake tabbatar da mika wuyarsa ga Imam Amirul Muminin (AS) yayin da ya gaya masa cewa: Lalle ni ba zan taimaki azzalumai cikin zaluncinsu ba”. Wato sai dai su su kashe shi amma ba zai taba mika kai haka kawai ba. Abu na biyu kuma da ya yi da ke tabbatar da biyayyarsa ga Ali (AS) shi ne inda ya bukaci da a fara kashe dansa kafin a kashe shi.

Yayin da aka tambaye shi dalilin hakan sai ya ce: Ina tsoron kada saboda tsoron ganin za a kashe ni, ya kunce wilayarsa ga Imam Ali. Da haka ne aka kashe shi tare da wadannan mabiya nasa a shekara ta 51 bayan hijira sannan kuma aka bisne shi a wannan waje na Adhra.

Wani lamari mai ban mamaki da ke tabbatar da irin matsayin da Hujr yake da shi da kuma tsoron Allah da ya ke da shi ya faru. Shi ne kuwa, a lokacin da aka zo kashe shi, ya bukaci da a ba shi ‘yar dama ya yi raka’oi biyu na nafila inda aka amince masa. Hujr ya tsawaita sallar tasa. Bayan da ya gama sai makasan nasa s**a tambaye shi, shin yana tsoron mutuwa ne don haka ya tsawaita sallar. Sai ya ce musu: Na rantse da Allah, tsawon rayuwata a duk lokacin da na yi alwala, na kan yi salla raka’a biyu sannan kuma ban taba gajarta wadannan salloli ba k**ar yadda na gajarta wannan, don kada ma ku yi zaton cewa ina tsoron mutuwa ne. Daga nan sai ya bukace su da cewa bayan sun kashe shi kada su kunce sarkar da s**a daure hannaye da kafafunsa, sannan kada su wanke jinin da ke jikinsa yana mai cewa: ina so ne in tashi ranar Kiyama cikin irin wannan yanayin.

Wannan kisan gilla da aka yi wa Hujr da mutanensa ya fuskanci gagarumin tofin Allah tsine a duniyar musulmi. Daga cikin wadanda s**a nuna tsananin fushinsu kan hakan akwai Imam Husain (AS) da kuma Ummul Muminina Aisha (RTA); wacce aka ce ta tunatar da Mu’awiyya wasu maganganu da Manzon Allah (SAW) ya fadi dangane da Hujr din na cewa kashe shi lamari ne da zai bakanta ran Ubangiji da kuma Mala’ikunsa. Mai yiyuwa Aisha tana nufin fadin Manzon Allah (SAW) cewa ne: .

(1). Manzon Allah (SAW) yana fadin cewa: ‘Za a kashe wasu mutane a (garin) Adhra, wadanda Allah da Ma’abota Sama za su yi fushi (saboda kashe su).

Ko kuma

(2). Manzon Allah (SAW) yana fadin cewa: ‘Za a kashe wasu mutane a (garin) Marj Adhra da ma’abota sammai za su yi fushi (saboda kashe su din).