Real Life Fuel

Yo pani 😘😘

हामी सबैले सानैदेखि सुन्दै आएको एउटा कुरा हो—“कौरव १०० भाइ थिए।” तर, के तपाईंलाई थाहा छ, यो कुरा पूर्ण सत्य होइन? महाभारतमा धृतराष्ट्रका १०० छोरा मात्र होइन, १०१ सन्तान थिए। ती १०० भाइहरूको बीचमा एउटी मात्र बहिनी पनि थिइन्—दुःशला। तर, दुर्भाग्यवश इतिहासले उनलाई प्रायः ओझेलमा पारिदियो। आज जानौँ, १०० भाइकी एउटी बहिनीको हृदयविदारक कथा।

दुःशलाको रहस्यमय जन्म

महर्षि वेदव्यासको वरदानपछि गान्धारी दुई वर्षसम्म गर्भवती रहिन्। तर, लामो समयसम्म सन्तान जन्मिएन। त्यसैबीच कुन्तीले युधिष्ठिरलाई जन्म दिएको खबर सुनेपछि गान्धारी निराश भइन् र आफ्नो पेटमा प्रहार गरिन्। त्यसपछि उनको गर्भबाट कुनै शिशु होइन, मासुको एउटा ठूलो पिण्ड निस्कियो।

महर्षि वेदव्यासले त्यो पिण्डलाई १०१ टुक्रा बनाएर घैँटोमा सुरक्षित राख्न लगाए। गान्धारीले १०० छोरासँगै एउटी छोरीको इच्छा व्यक्त गरेकी थिइन्। समय पूरा भएपछि ती घैँटोहरूबाट १०० छोरा र अन्तिम घैँटोबाट एउटी सुन्दर छोरी जन्मिइन्। उनी नै थिइन्—दुःशला, कौरव वंशकी एकमात्र राजकुमारी।

१०० भाइकी प्यारी बहिनी

हस्तिनापुर दरबारमा दुःशला अत्यन्तै लाडप्यारमा हुर्किइन्। १०० जना दाजुहरूको एउटी मात्र बहिनी भएकाले सबैले उनलाई असाध्यै माया गर्थे। तर, भाग्यले उनको जीवनमा सुखभन्दा धेरै दुःख लेखेको थियो।

उमेर पुगेपछि उनको विवाह सिन्धु देशका राजा जयद्रथसँग भयो। जयद्रथ घमण्डी र अधर्मी राजा थिए। पाण्डवहरू वनवासमा हुँदा उनले द्रौपदीलाई अपहरण गर्ने प्रयाससमेत गरेका थिए, जसका कारण भीम र अर्जुनबाट अपमानित हुनुपरेको थियो। त्यस घटनाले दुःशलाको वैवाहिक जीवन पनि अशान्त बनायो।

महाभारत युद्धले सबै खोस्यो

कुरुक्षेत्रको युद्ध सुरु भएपछि दुःशलाको संसार एक–एक गर्दै भत्किन थाल्यो। हरेक दिन उनका दाजुहरू युद्धभूमिमा मारिएको खबर आउँथ्यो। अन्ततः भीम र अन्य पाण्डवहरूको हातबाट उनका १०० वटै दाजुहरूको मृत्यु भयो।

युद्धको १३औँ दिन अभिमन्युको वधमा जयद्रथको ठूलो भूमिका थियो। त्यसको बदला स्वरूप अर्जुनले अर्को दिन सूर्यास्तअघि जयद्रथलाई मार्ने प्रतिज्ञा गरे। श्रीकृष्णको योजनामा अर्जुनले जयद्रथको वध गरे। केही दिनभित्रै दुःशलाले आफ्ना सबै दाजु र आफ्ना श्रीमान् दुवैलाई गुमाइन्।

अर्जुनसँगको भावुक भेट

युद्ध समाप्त भएपछि युधिष्ठिरको अश्वमेध यज्ञका क्रममा अर्जुन सिन्धु देश पुगे। त्यहाँ दुःशला आफ्ना सानो नातिलाई काखमा बोकेर अर्जुनको अगाडि आइन्। आँखाभरि आँसु पार्दै उनले भनिन्—

“हे अर्जुन! मेरा १०० दाजुहरू गुमे, मेरो श्रीमान् पनि मारियो। अब यो निर्दोष बालक मात्र बाँकी छ। के यसलाई पनि अनाथ बनाउनेछौ?”

दुःशलाको पीडा देखेर अर्जुनको मन पग्लियो। उनले धनुष तल राखे, बहिनीलाई सान्त्वना दिए र बालकलाई सिन्धु देशको राजा स्वीकार गर्दै सम्मानपूर्वक फर्किए।

निष्कर्ष

महाभारत केवल युद्ध, वीरता र राजनीतिक संघर्षको कथा मात्र होइन, यसभित्र दुःशलाजस्ता पात्रहरूको मौन पीडा पनि लुकेको छ। १०० भाइकी एउटी बहिनी भएर जन्मिएकी दुःशला अन्ततः आफ्ना दाजु, श्रीमान् र परिवार सबै गुमाएर एक्लो जीवन बाँच्न बाध्य भइन्। त्यसैले महाभारत बुझ्न केवल युद्ध जित्नेहरूलाई होइन, युद्धले सबैभन्दा धेरै गुमाउने पात्रहरूलाई पनि सम्झनु आवश्यक छ।

महाभारतको इतिहासमा शकुनीलाई केवल जुवाको खेलाडी वा कुटिल राजनीतिज्ञ मात्र मानिँदैन, उनलाई सम्पूर्ण महाभारत युद्धको अदृश्य सूत्रधार पनि भनिन्छ। धेरैलाई लाग्छ दुर्योधन जन्मँदै दुष्ट थिए, तर धेरै पौराणिक कथनहरूले देखाउँछन् कि उनको मनमा पाण्डवहरूप्रतिको घृणा र प्रतिशोधको आगो बाल्यकालदेखि नै योजनाबद्ध रूपमा भरिएको थियो। यही काम गर्ने व्यक्ति थिए—उनका मामा शकुनी।

प्रतिशोधको आगो बोकेर हस्तिनापुर आएका शकुनी

शकुनी गान्धार देशका राजकुमार र गान्धारीका भाइ थिए। धृतराष्ट्र जन्मजात अन्धा हुँदा आफ्नी बहिनीको विवाह उनीसँग गराइएको घटनाले शकुनीको मनमा असन्तोष जन्माएको थियो। कतिपय पौराणिक कथनहरूका अनुसार पछि भीष्मको आदेशमा गान्धारका राजा सुबलसहित शकुनीको परिवारलाई बन्दी बनाइयो। भोक र पीडाले उनका पिता तथा दाजुभाइहरूको मृत्यु भयो। मर्नुअघि उनका पिताले आफ्नै हड्डीबाट पासा बनाउन र हस्तिनापुरलाई विनाश गरेर प्रतिशोध लिन शकुनीसँग कसम खुवाएको कथा पनि प्रसिद्ध छ। त्यसपछि शकुनी आफ्नै देश फर्केनन्। उनी गान्धारीका भाइको रूपमा हस्तिनापुरमै बसे र आफ्नो प्रतिशोध पूरा गर्ने अवसर पर्खिरहे।

दुर्योधनको मनमा घृणाको विष कसरी भरियो?

दुर्योधन बालक थिए। उनको मन काँचो माटोजस्तै थियो। यही कमजोरीलाई शकुनीले आफ्नो सबैभन्दा ठूलो हतियार बनाए। उनले बारम्बार दुर्योधनलाई, “तिमी हस्तिनापुरका वास्तविक उत्तराधिकारी हौ, पाण्डवहरू तिम्रो अधिकार खोस्न आएका शत्रु हुन्,” भनेर सिकाए। पाण्डवहरूको लोकप्रियता, युधिष्ठिरको धर्मप्रियता र भीमको अद्भुत शक्तिलाई देखाएर उनले दुर्योधनको मनमा ईर्ष्या, डर र हीनताबोध बढाउँदै लगे।

पापको बाटोमा पहिलो कदम

दुर्योधनको जन्म हुँदा धेरै अशुभ संकेत देखिएको वर्णन पाइन्छ। विदुर र भीष्मले भविष्यमा ठूलो विनाश हुने चेतावनीसमेत दिएका थिए। तर धृतराष्ट्रको पुत्रमोहले त्यो सल्लाह अस्वीकार गरियो। यही अवसरको फाइदा उठाउँदै शकुनीले दुर्योधनलाई धर्मभन्दा शक्ति ठूलो हुन्छ, राज्यका लागि जे गरे पनि उचित हुन्छ भन्ने सोच सिकाए। यही विषालु शिक्षाले दुर्योधनलाई भीमलाई विष खुवाउने, लाक्षागृहमा पाण्डवहरूलाई जलाउने र अन्ततः द्यूतसभामा द्रौपदीको अपमानसम्मका अधार्मिक कार्यहरूतर्फ धकेल्यो।

निष्कर्ष

दुर्योधन स्वभावैले केही उग्र र अहंकारी अवश्य थिए, तर उनलाई पूर्ण रूपमा अधर्मी र आफ्नै कुलको विनाशक बनाउने मुख्य व्यक्ति शकुनी नै थिए भन्ने धारणा धेरै पौराणिक कथनहरूमा पाइन्छ। मामाको स्नेहको आवरणभित्र उनले दुर्योधनको मनमा पाण्डवहरूप्रति यति गहिरो घृणा रोपे कि अन्ततः त्यही विषले कुरुक्षेत्रको महायुद्ध निम्त्यायो। त्यसैले महाभारतको यो रहस्यले एउटा गहिरो शिक्षा दिन्छ—गलत संगत, विषालु सल्लाह र प्रतिशोधको भावना बाल्यकालदेखि नै मनमा भरियो भने त्यसले केवल एउटा व्यक्तिलाई होइन, सम्पूर्ण वंश र सभ्यतालाई समेत विनाशको बाटोमा पुर्‍याउन सक्छ।

एउटा संगिनीले अर्को संगिनीलाई सोधी,
''बच्चा जन्माएर तिमीले पतिबाट के उपहार पायौं?''

"के पाउनु पर्यो र! बच्चा हामी दुबैको हो ''

"यसो भनेर कहाँ हुन्छ? तिमीले ९ महिनासम्म गर्भमा पालेर, कष्ट सहेर जन्म दिएकी छौ। के यो कुरा जायज छ? पतिको नजरमा तिम्रो कुनै मूल्य छैन्?"

यस्तै भड्कालु पाराको कुरा सुनाएर आफ्नो बाटो लागी।

साँझपख पति घर फर्क्यो। आफ्नो पत्नी मुख झुन्ड्याएर बसेको देखेर सोघ्यो, ''उसले बच्चा पाउन गरेको कष्टको कुरा निकालेर बम्किई। आखिर घरमा झगडा पर्यो। एक हप्तासम्म बोलेनन्।

यहाँ झगडाको शुरूवात कस्ले गर्यो त? त्यहीँ उनको संगिनी थिई, जसले फगतमा उनको कान भरिदिएकी थिई।
*********
चन्द्र बहादुरले आफ्नो मिल्ने साथी बालकृष्णलाई सोध्यो,
"ओए बालकृष्ण, तैले कहाँ काम गर्छस्?"

"टापु रिसोर्टमा"

"कति तलब खान्छ्स?"

"२० हजार"

"२० हजार मात्रै! यति तलबले कसरी गुजारा चलाउँछ्स् ह? यो त सार्है कम्ती भयो। ३०-४० हजार त जुनसुकै होटलले पनि दिन्छ। त यहीँ अड्किराछ्स्।''

भोलिपल्ट बालकृष्ण काम गर्ने ठाउँमा गएर सिधै साहुलाई भेटेर भन्यो,
''सर, मेरो तलब धेरै कम भयो। मेरो जस्तो काम अरु होटलमा गर्यो भने कम्तीमा पनि ३०-४० हजार दिन्छ्न्। म भने २० हजारमै गरिरहेको छु। मेरो तलब बढाईदिनु पर्यो। यदि बढाउन सक्नुहुन्न भने म जागीर छोड्छु।''

साहुले एक हजार बाहेक बढी तलब बढाउन नसक्ने कुरा गर्यो। बालकृष्णलाई चित्त बुझेन्, जागीर छोड्यो। आफ्नो सीप अनुसारको काम र ३०-४० को तलब खोज्यो, कसैले दिएनन्। आखिर उ बेरोजगार भयो।

यहाँ छदाँखादाँको जागीर हुँदाहुँदै कसैको बहाकाउमा लागेर जागीर गयो।
*****
शेरबहादुरले दलबहादुरलाई भन्यो, "दाजु,तिम्रो बुढाबुढी मात्रै गाउँमा बसेका छौ। छोरा, बुहारी र नातिनातिना शहरमा बसेका छ्न्। यस्तो पाराले त भएन दाजु। छोरा पनि कहिलेकाही मात्रै भेट्न आउँछ। उसले तिनीहरूलाई माया गर्दैन क्या हो?"

दलबहादुरले भन्यो, ''छोरा शहरमा जागीर खान्छ। सधैं ब्यस्त रहन्छ। बुहारी नातिनातिना छ्न्, स्कुल पठाउनै पर्यो। यहाँ आउने फुर्सद नै हुँदैन्।"

शेरबहादुरले भन्यो, "वाँह कस्तो जमाना आयो? तिमीले उसलाई पढायौं, हुर्कायौं, आफ्नो खुट्टामा उभिन सक्ने बनायौं।अहिले आफ्नो बुढा बा-आमालाई भेट्न आउँन पनि छाड्यो! फुर्सद नभएर कहाँ हो र? मन नलागेर भेट्न नआएको हो।"

यो छोटो बातचीतले बुवाको मनमा छोराप्रति शंका गराइदियो।
*****
माथिका केही उदाहरण मात्रै हुन्। यस्तै प्रकृतिका घटनाहरू धेरै छ्न्। याद राख्नुहोस, यदि मुखबाट निस्केको शब्दहरूले अरुको मनमा गहिरो असर पर्नसक्छ। समाजमा कोही यस्ता ब्यक्ति हुन्छ्न्, जसले नचाहिंदो बनावटी कुरा गरेर परिवार, आफन्त र समाजलाई भड्याइरहेका हुन्छ्न्। यस्ता ब्यक्तिहरुबाट सदैव सचेत रहनुपर्छ।

दुर्गेश थापाको पछिल्लो गीतमा देखिएको भ्युजको ओइरो हेर्दा लाग्छ-यो समाजलाई साँच्चै 'म्याथ' सिक्न जरुरी भइसक्यो ! तर, यो म्याथ कुनै विद्यालयको वा प्रियंका कार्कीले मास्टर्नी चलचित्रमा सिकाउने म्याथ जस्तो होइन, यो त समाजको गणित हो । आज हामीले संस्कारको हिसाब गर्न बिर्सियौँ, संस्कृतिको जोड-घटाउ गर्न बिर्सियौँ अनि अरूको पेसाको मर्यादा र सम्मानको हिसाब गर्नसम्म बिर्सियौँ ।

मनोरञ्जनका नाममा हामी कता जाँदैछौँ ? समाजले बिस्तारै गुमाउँदै गएको चेतनाको हिसाब कसले गर्ने ? नैतिकताको जोड-घटाउ बिर्सिसकेको हाम्रो पुस्तालाई अब फेरि आधारभूत जीवन-मूल्यको 'म्याथ' सिक्ने बेला आएको छ ।
Copy from birendra jairu

Madam Geeta Rani ले अहिले सम्म करिब ४३ कराेड 50 लाख views कमाएकाेछ । सक्छौ त्यस्ताे ज्ञानबर्धक बनाउ , सक्दैनाे भिख मागेर खाउ । सामाजिक अनुशासन नबिगार ।

Ko ko hun 🤔🤔

“आत्महत्यालाई पुरस्कार दिने प्रवृत्ति बन्द गरौं। नत्र अर्को पीडित हामी आफैं सिर्जना गरिरहेका हुनेछौं।

सायद यो लोकप्रिय विचार नहोला, तर भन्नैपर्ने कुरा हो।

यदि हरेक चर्चित आत्महत्यापछि आर्थिक राहत वा क्षतिपूर्ति दिने परम्परा बसालिन्छ भने, हामीले एउटा गम्भीर प्रश्न सोध्नैपर्छ—के हामी अनजानमै अर्को कमजोर र निराश व्यक्तिलाई त्यही बाटोतर्फ धकेलिरहेका त छैनौं?

ऋण, गरिबी, लत वा चरम निराशामा डुबेको व्यक्तिले आफू परिवारका लागि बोझ भएको महसुस गर्न सक्छ। त्यस्तो अवस्थामा मानिसले सधैं तर्कसंगत निर्णय गर्न सक्दैन। यदि उसलाई आफ्नो मृत्युले परिवारलाई आर्थिक लाभ पुग्छ भन्ने विश्वास हुन थाल्यो भने, त्यो सोच अत्यन्त खतरनाक बन्न सक्छ।

यो निर्दयी सोच होइन—यो मनोविज्ञानको वास्तविकता हो। मानसिक स्वास्थ्यका विज्ञहरूले यसलाई "Su***de Contagion" वा "Behavioral Imitation" को जोखिम भनेर व्याख्या गर्छन्।

आवश्यकतामा परेका परिवारलाई सहयोग गरिनुपर्छ, तर आत्महत्याको कारणले होइन। नत्र हामीले जीवनभन्दा मृत्यु बढी मूल्यवान् छ भन्ने गलत सन्देश समाजमा फैलाउने जोखिम लिन्छौं।

हाम्रो लक्ष्य आत्महत्या रोक्नु, मानसिक स्वास्थ्य सेवामा पहुँच बढाउनु, पीडितलाई न्याय दिलाउनु र जिम्मेवारलाई कानुनी दायरामा ल्याउनु हुनुपर्छ—मृत्युलाई समाधान वा परिवारको आर्थिक सहारा जस्तो देखिने अवस्था सिर्जना गर्नु होइन।

कुनै पनि सरकारले नागरिकलाई "मरेपछि मात्रै परिवारको भविष्य सुरक्षित हुन्छ" भन्ने सोच पैदा हुने अवस्था कहिल्यै आउन दिनु हुँदैन।”

हीजको गृहमन्त्रीको निर्णयले त राष्ट्रपतिसमेत सुरक्षित छैनन् कि भन्ने आशंका जन्माएको छ।