Truth Behind Lives

Sabi Nila, Hanggang Receptionist Lang Ako—Pero Dahil sa Patent Ko, Tatlong Buwang Naghintay ang Pamilyang Bilyonaryo Para Makaharap Ako

Bahagi 1: Ang Taong Tatlong Buwan Nilang Hinihintay

Nang tawagan ako ni Mama, katatapos lang maaprubahan ang bago kong patent.

Ang licensing fee ng teknolohiya ay umabot sa halos **₱580 milyon**.

Malamig pa rin ang boses niya, gaya ng dati.

“Magpapakasal ang kapatid mo ngayong weekend. Umuwi ka sa Cebu.”

Pagkababa ng tawag, binuksan ko ang family group chat namin sa Messenger na matagal ko nang naka-mute.

Napakaingay ng grupo.

Bihirang banggitin ng kuya kong si **Marco Reyes** ang pangalan ko.

“Siguraduhin mong maayos ang isusuot mo. Huwag kang pupunta sa kasal na ikahihiya ni Trisha.”

Kaagad namang sumunod ang mensahe ni **Gabriel Santos**, ang kaibigan kong kasabay kong lumaki.

“Sampung taon na mula nang matapos tayo ng senior high pero hindi ka pa rin umuuwi sa Cebu. Kung mas maganda lang sana ang grades mo noon at nakapa*ok ka sa isang kilalang university gaya ni Trisha, baka hindi ganito kahirap ang buhay mo ngayon.”

Tahimik kong binasa ang bawat mensahe.

Huminto ang tingin ko sa chat ni **Mia Torres**, ang dati kong pinakamatalik na kaibigan.

“Magpapakasal si Trisha sa pamilya Villanueva dito sa Cebu. Kung hindi maganda ang buhay mo sa Manila, umuwi ka na lang. Maraming kumpanya ang Villanueva family. Sigurado akong madali lang para sa kanila na bigyan ka ng office job.”

Bahagya akong yumuko.

**Ang pamilya Villanueva sa Cebu?**

Napakagandang pagkakataon naman.

Tatlong buwan nang paulit-ulit na nagpapadala ng tao si **Don Emilio Villanueva**, ang lolo ng groom, para makipag-ugnayan sa research institute ko.

……

Patuloy pa rin ang pagpa*ok ng mga mensahe sa grupo.

Nawalan na ako ng gana na basahin ang mga iyon kaya simpleng nag-type ako.

“Sige. Darating ako sa oras.”

Agad namang nagpadala sa akin si **Trisha Reyes**, ang nakababatang kapatid ko, ng pera sa GCash.

“Ate Andi, sa wakas uuwi ka rin! Miss na miss na kita! Padadalhan kita ng kaunting pamasahe!”

Hindi ko sinasadyang napindot ang notification.

**₱1.**

Isang piso lang.

Agad na nagpadala ng voice message si Marco.

“Naghahanda si Trisha para sa kasal. Kailangan niyang tipirin ang bawat sentimo ngayon. Bakit mo talaga tinanggap ang pera niya? Ibalik mo agad!”

Sumingit din si Gabriel.

“Kahit mas maganda ang trabaho ni Trisha kaysa sa iyo at kumikita siya nang mahigit isang milyong piso kada taon, hindi ibig sabihin na puwede mong gamitin ang pagiging magkapatid ninyo para kumuha ng pera sa kanya.”

Magsasagot na sana ako.

Ngunit nauna nang nagpadala si Mia ng sighing emoji.

“Tama na. Huwag n’yo nang pagsabihan si Andi.”

“Sa ating lahat, siya naman talaga ang nakapa*ok sa pinakamababang school noon at malamang siya rin ang may pinakamaliit na kita ngayon. Siguro nahihiya lang siya kaya sampung taon siyang hindi umuwi sa Cebu. Ngayong pumayag na siyang pumunta sa kasal, huwag n’yo naman siyang takutin.”

Yumuko ako.

Noong labing-walo ako, totoo namang minsan ko silang iniiwasan.

Nang lumipat si Trisha sa senior high school namin, mabilis siyang sumama sa grupo naming tatlo nina Gabriel at Mia.

Hindi nagtagal, gaya rin sa bahay, unti-unti akong naging ekstrang tao.

Kapag kaming apat ang magkakasama, minsan sabay-sabay titigil silang tatlo.

Itataas ni Gabriel ang kilay niya.

Titingin si Mia sa kanya.

At yuyuko naman si Trisha habang pinipigilan ang tawa.

Ako lang ang nakatayo sa tabi, walang ideya kung ano ang nakakatawa.

Noong una, inosente pa akong nagtatanong.

“Ano’ng tinatawanan n’yo?”

Ilang beses akong nagtanong.

At palagi nilang sagot:

“Wala naman.”

Kaya unti-unti akong lumayo sa grupong hindi naman talaga ako kabilang.

Ngunit nang makatanggap ako ng espesyal na admission offer at scholarship para mag-aral sa **University of the Philippines Diliman**, halos lahat ng oras ko ay napunta sa laboratory, research, at scientific projects.

Matagal ko nang wala nang panahon para isipin kung iniiwasan ko ba sila o hindi.

Naputol ang alaala ko nang muling magpadala ng voice message si Trisha.

“Ate, hindi mo na kailangang ibalik iyon.”

Napakalambing ng boses niya, na para bang talagang nag-aalala siya sa akin.

“Mahal ang cost of living sa Metro Manila. Hindi naman kalakihan ang sweldo mo, kaya siguro pagkatapos mong magbayad ng renta bawat buwan, halos wala nang natitira, ‘di ba?”

“Gusto ko lang naman makatulong kahit kaunti sa pamasahe mo.”

Sinamahan pa niya iyon ng broken-heart emoji.

Gaya ng inaasahan, agad na napuno ng papuri ang group chat.

“Ang bait talaga ni Trisha.”

“Napakamaalalahanin niyang kapatid.”

“Ganyan na talaga siya simula bata.”

Tinitigan ko ang screen nang ilang segundo.

Pagkatapos, nag-screenshot ako ng GCash transaction at ibinalik sa kanya ang eksaktong **₱1**.

Nag-type ako.

“Mali lang ang napindot ko kanina.”

“₱1. Ibinalik ko na.”

Biglang natahimik ang buong grupo.

Makalipas ang ilang sandali, si Marco ang unang nagalit.

“Andrea Reyes, ano ba’ng ibig mong sabihin? Masyadong maliit para sa iyo?”

“Magpapakasal si Trisha. Puro negosyante at kilalang pamilya sa Cebu ang mga bisita bukas. Hindi nga siya nahihiya na pupunta ka roon kahit ordinaryong college program lang ang natapos mo, tapos ikaw pa ang nagrereklamo dahil maliit ang ibinigay niya?”

Agad na sumang-ayon si Gabriel.

“Kahit isang piso lang, galing pa rin iyon sa puso.”

Sabi naman ni Mia:

“Talagang nag-aalala sa iyo si Trisha. Sinadya mo pang i-screenshot. Naisip mo ba kung ano ang mararamdaman niya?”

Sumandal ako sa upuan at dahan-dahang humigop ng kape.

Patuloy ang pagdating ng mga mensahe.

Ang Andrea na labing-walong taong gulang ay malamang hindi makakatulog buong gabi dahil sa lantaran nilang pagtatangi.

Ngunit ang Andrea na dalawampu’t walong taong gulang ay wala nang nararamdaman.

Nagpadala ulit ng recording si Trisha.

“Ate, natuwa lang talaga ako nang malaman kong uuwi ka kaya maling amount ang napindot ko.”

“Huwag ka sanang magalit sa akin, okay?”

“Talagang nag-aalala ako na mag-isa ka lang sa Manila. Kinausap ko na si **Adrian**. Maaari ka niyang ipa*ok sa isa sa mga kumpanya ng Villanueva family.”

“Pero… medyo mataas ang requirements ng mga kumpanya nila. Karamihan ng professional positions, kailangan ng bachelor’s degree.”

“Sa educational background mo…”

Saglit siyang tumigil.

“Siguro receptionist o administrative assistant lang ang puwede sa iyo. Huwag kang magtampo, Ate.”

Agad na napatawa nang malamig si Marco.

“Anong karapatan niyang magtampo?”

“Kung nagsikap lang sana siyang mag-aral noon, hindi sana ganyan ang buhay niya ngayon. Tuwing tinatanong ako ng mga kaibigan ko kung saan nag-aral ang panganay kong kapatid, hindi ko nga alam kung paano sasagot nang hindi napapahiya.”

Sampung taon na ang nakalipas.

Nang matapos ang university admissions, nakatanggap si Trisha ng acceptance letter mula sa isang prestihiyosong university.

Parang may malaking selebrasyon sa bahay.

Samantalang ako, sa paniniwala nila, ay sapat lang ang kakayahan para kumuha ng dalawang taong programa sa isang ordinaryong college.

Dinala nina Mama, Papa at Marco si Trisha sa **Boracay** nang isang linggo bilang reward.

Bago sila umalis, iniwanan ako ni Mama ng **₱500**.

Para bang napakatuwiran ng sinabi niya.

“Kung makakatanggap din ng reward ang hindi maganda ang performance gaya ng batang nag-aral nang mabuti, saan ang fairness doon?”

Noong panahong iyon, gusto ko sanang sabihin sa kanya—

Hindi dapat sinusukat ang pagmamahal ng pamilya ayon sa grades.

Ngunit hindi ko pa man natatapos ang sasabihin ko—

Inihagis na niya sa akin ang mangkok na nasa mesa.

Tumama iyon sa noo ko.

Dumagos ang dugo sa gilid ng mukha ko.

Kaya nanahimik ako.

Hindi ko rin sinabi sa kanila na bago iyon, nanalo ako ng **gold medal sa isang international science olympiad**.

Hindi ko rin sinabi na nakatanggap ako ng invitation para sa isang special research program sa **UP Diliman**, kasama ang full scholarship.

Lahat ng salitang iyon—

Kasama ng dugong dumaloy sa noo ko—

Ay nilunok ko na lamang.

Eksaktong sandaling iyon, may kumatok sa pinto ng opisina ko.

Puma*ok ang assistant kong si **Carlo Mendoza**.

“Dr. Reyes.”

“Muling nagpadala ng mensahe ang Villanueva family.”

Inilapag niya sa harap ko ang isang folder.

“Sa pagkakataong ito, humingi pa ng tulong si Don Emilio kay **Dr. Ramon Lim**, isang senior member ng National Academy of Science and Technology, para maging tagapamagitan.”

“Gusto nilang malaman kung maaari mo silang bigyan ng tatlumpung minuto.”

Tiningnan ko ang folder.

Daan-daang milyong piso na ang ipinuhunan ng Villanueva Group sa isang **brain-computer interface project**.

Ngunit sa loob ng dalawang taon, hindi malutas ng kanilang research team ang isang pangunahing algorithm para sa neural signal decoding.

At ang patent na katatapos lang maaprubahan sa pangalan ko…

Ay eksaktong makalulutas sa problemang iyon.

Nag-atubili si Carlo bago nagtanong:

“Tatanggi pa rin ba tayo sa pagkakataong ito, Doctor?”

Bahagya akong ngumiti.

“Hindi.”

“Sabihin mo kay Don Emilio na pupunta ako sa Cebu ngayong weekend.”

---

Noong Biyernes, lumipad ako mula Manila patungong **Mactan-Cebu International Airport**.

Walang sumundo sa akin.

Hindi naman ako nagulat.

Nag-book ako ng Grab at mag-isa akong pumunta sa bagong bahay ng pamilya ko.

Si Mia ang nagbukas ng pinto.

Nang makita niya ako, natigilan siya.

Ilang beses niya akong tiningnan mula ulo hanggang paa.

“Andi?”

“Halos hindi na kita nakilala.”

Tumawa si Mia.

“Talagang nakakapagbago pala ang Metro Manila. Sa aura mo at sa suot mo ngayon… hindi ka mukhang taong kumikita lang ng dalawampu o tatlumpung libong piso kada buwan.”

Hindi ako sumagot.

Hinila ko lang ang maleta ko papa*ok.

Nakaupo si Trisha sa sofa.

Agad na napunta ang tingin niya sa relo sa pulso ko.

Pagkatapos ay sa coat at bag na dala ko.

Bahagyang tumigas ang ngiti niya.

“Ate.”

“Pamilya naman tayo. Hindi mo kailangang gumastos nang malaki para lang magmukhang successful.”

“Mahal-mahal din siguro ang mga high-quality replica na ‘yan, ‘di ba?”

“Pagkatapos ng kasal, ilang buwan kang kakain ng instant noodles para makabawi?”

Sinulyapan ako ni Marco mula sa gilid.

“Sampung taon kang nawala. Hindi ko alam kung nadagdagan ang kakayahan mo, pero siguradong lumaki ang yabang mo.”

Tumawa si Gabriel.

“Hindi masama, Andi.”

“Simple ka lang noon. Ngayon marunong ka na ring bumili ng mamahaling fake.”

Huminto ako.

Tahimik kong pinagmasdan ang bawat isa sa kanila.

Sampung taon na kaming hindi nagkikita.

Hindi naman sila gaanong nagbago.

Mas tumaba si Marco.

May maliliit nang linya sa gilid ng mga mata ni Mia.

At malayo na rin ang hairline ni Gabriel kumpara noon.

Si Trisha lang ang nanatiling maingat ang makeup, plantsado ang buhok, bagong gawa ang mga kuko, at mukhang isang porselanang manika na maingat na inihanda para puma*ok sa isang mayamang pamilya.

Pero may isang bagay silang apat na pare-pareho.

Sa mga mata nila—

May halong awa at pangmamaliit habang nakatingin sa akin.

At ang pakiramdam na mas mataas sila kaysa sa akin ay halos hindi na nila maitago.

Itinaas ko ang kilay ko.

“Mula nang umalis ako sa Cebu, ni minsan hindi ko sinabi sa kahit sino sa inyo kung magkano ang kinikita ko.”

“Hindi rin ako kailanman nag-message para magreklamo na wala akong pera o para mangutang.”

“Kaya saan n’yo nakuha ang ideya na dalawampu o tatlumpung libong piso lang ang kinikita ko bawat buwan?”

Natahimik ang buong sala.

Napakagat-labi si Trisha.

Umiwas ng tingin si Gabriel.

Walang sinabi si Mia.

Lumabas mula sa kusina ang nanay kong si **Elena Reyes**.

Inilapag niya ang pagkain sa mesa at sinulyapan ako.

“Hindi naman kailangang itanong.”

“Sa diploma na akala naming meron ka, anong magandang trabaho ba ang makukuha mo sa Manila?”

“Kung kumikita ka ng **₱35,000 kada buwan**, masuwerte ka na.”

Agad na tinapik ni Papa, si **Roberto Reyes**, ang balikat ko para awatin ang tensyon.

“Tama na.”

“Pamilya naman tayo rito. Kahit hindi maganda ang buhay mo, walang tatawa sa iyo.”

“Huwag na kayong magtalo.”

“Kumain na tayo.”

Tumingin ako sa mesa.

Punô iyon ng pagkain.

May **lechon kawali**.

May **chicken adobo**.

May **pancit canton**.

May **lumpia**.

May **sinigang na hipon**.

At may homemade leche flan pa para sa dessert.

Ngumiti agad si Gabriel nang makita ang pagkain.

“Tita Elena, naaalala n’yo pa rin na paborito ko ang lechon kawali?”

Masayang sabi rin ni Mia:

“Noong huli kong sinabi na masarap ang pancit n’yo, gumawa kayo ulit ngayon!”

Masayang ngumiti si Mama.

“Syempre naman.”

Tiningnan ko ang buong mesa.

Lahat ay may kahit isang paboritong pagkain.

Kahit ang **Shih Tzu** na nakahiga sa tabi ng sofa ay may sariling bowl ng pinakuluang manok na walang sea*oning.

Maliban sa akin.

Wala ni isang putahe roon ang paborito ko.

Sampung taon.

Naalala ni Mama ang gusto ng mga kaibigan ni Trisha.

Naalala niya kahit ang gustong kainin ng a*o.

Pero tila hindi niya kailanman naalala kung ano ang gusto ko.

Tahimik akong umupo.

Habang kumakain, nagbalat si Mama ng hipon para kay Trisha at nagsalita.

“Ah, may isa pa pala akong sasabihin.”

“Ilang taon na ang nakalipas, binili ng isang real estate company ang dati nating lupa para sa isang development project.”

“Pagkatapos ng negotiation, apat na condo units ang ibinigay sa pamilya natin bilang kapalit.”

“Isa kay Marco.”

“Isa kay Trisha bilang sariling property niya pagkatapos niyang ikasal.”

“Isa itong tinitirhan natin ngayon.”

“At ang pinakamaliit, pinauupahan natin. Ginagamit namin ng Papa mo ang rent para sa araw-araw na gastusin.”

Tumingin siya sa akin.

“Andi.”

“Sina Marco at Trisha, nagtapos sa magagandang university at maayos ang mga trabaho.”

“Kaya makatuwiran lang na bigyan sila ng tig-isang condo.”

“Pero kung ang isang tulad mo na sa tingin namin ay ordinaryong college program lang ang natapos ay bibigyan din ng pareho…”

Napakaseryoso ng mukha niya nang sabihin niya:

“Hindi iyon magiging patas sa kuya at kapatid mo.”

Ibinaba ko ang chopsticks ko.

Hindi ko napigilang matawa.

“Noong binayaran ng real estate company ang lupa natin, ibinatay ba nila ang bilang ng condo sa university degree ng bawat anak?”

“O sa bilang ng mga miyembro ng pamilya?”

Biglang tumahimik ang buong hapag.

Namula ang mukha ni Mama.

Malakas niyang hinampas ang mesa.

“Andrea Reyes!”

“Sampung taon kang hindi umuwi, tapos pagkauwi mo, gusto mo agad akong galitin?”

“Kung alam ko lang na magiging ganito ka ka-walang utang na loob…”

“Sana noong ipinanganak ka, pinabayaan na lang kita!”

Tinitigan ko siya.

Sa isang iglap, nagpatong ang kasalukuyan at alaala ko sampung taon na ang nakalipas.

Ang araw na nakita niya ang university admission result na akala niyang akin.

Lumipad ang mangkok patungo sa noo ko.

Isang malakas na tunog.

Pagkatapos—

Patak-patak na bumagsak ang mainit kong dugo sa sahig.

Noon, ganoon din kalamig ang tingin niya sa akin.

“Kung alam ko lang na paglaki mo ay kahihiyan ka lang ng pamilya, sana hindi na lang kita pinalaki!”

Sampung taon.

Hindi lang mga pakpak ko ang lumaki.

Pati ang puso kong natutong huwag nang umasa sa kakaunting pagmamahal na ibinibigay ng ibang tao.

Ngayon, nang marinig ko ulit ang mga salitang iyon—

Hindi na ako nasaktan.

Agad namang namagitan si Papa.

“Mainit lang ang ulo ng Mama mo.”

“Masakit lang siyang magsalita pero mabuti naman ang puso niya. Huwag mong dibdibin.”

Pagkatapos, mabilis niyang binago ang usapan.

“Trisha.”

“Marami pa akong nilapitang kakilala para lang makakuha nitong kahon ng espesyal na **Arabica micro-lot mula Atok, Benguet**.”

“Sabi nila, napakakaunti lang ng production ng lot na ito.”

“Ibigay mo bukas kay Don Emilio. Siguradong magugustuhan niya.”

Bahagyang natigil ang ngiti ni Trisha.

Umiwas nang kaunti ang tingin niya.

“Daddy…”

“Tungkol kay Lolo Emilio…”

“Malamang hindi siya makakapunta bukas.”

Natigilan si Papa.

“Ano?”

“Hindi pupunta si Don Emilio sa kasal?”

“Kasal ito ng sarili niyang apo. Naimbitahan na ng dalawang pamilya ang lahat ng bisita. Bakit hindi siya pupunta?”

Kinagat ni Trisha ang labi niya.

“Sabi ni Adrian, may isang napakahalagang tao na dumating sa Cebu nitong mga araw.”

“Kailangang si Lolo Emilio mismo ang tumanggap sa taong iyon, kaya talagang hindi niya maisisingit ang kasal.”

Kumunot ang noo ni Marco.

“Sino ba ang taong mas mahalaga pa sa kasal ng sarili niyang apo?”

Umiling si Trisha.

“Hindi ko rin alam.”

“Ang sabi lang ni Adrian, galing daw sa Manila.”

“Para lang makausap ang taong iyon, napakaraming koneksiyon ang ginamit ni Lolo Emilio. Humingi pa siya ng tulong sa isang nationally recognized scientist para lamang maipakilala.”

“Halos tatlong buwan siyang naghintay.”

Agad na nagulat si Mia.

“Sino naman ang taong iyon para maging ganoon kaimportante?”

“Sa estado ng Villanueva family sa Cebu, kailangan pang maghintay ni Don Emilio nang tatlong buwan?”

Napasinghap nang malamig si Gabriel.

“Exactly.”

“Kung taga-Manila, so what?”

“Mas mahalaga pa ba ang taong iyon kaysa sa kasal ni Trisha?”

Nakaupo ako sa tapat nila.

Dahan-dahan kong itinaas ang ba*o ng tubig at uminom.

Wala akong sinabi.

Eksaktong sandaling iyon, nag-vibrate ang cellphone sa bulsa ko.

Kinuha ko iyon.

Mensahe iyon mula kay Carlo.

“Dr. Reyes, confirmed na ang schedule kay Don Emilio.”

“Personal siyang pupunta para sunduin ka bukas ng umaga.”

“May sinabi rin si Mr. Villanueva…”

“Tatlong buwan na niyang hinihintay ang pagkakataong ito.”

Tinitigan ko ang mensahe.

Pagkatapos, itinaas ko ang tingin ko sa buong hapag.

Abala silang lahat sa paghuhula kung sino ang “napakahalagang taong galing Manila” na hinihintay ng Villanueva family.

Bahagya akong ngumiti.

Bukas…

Malalaman din nila.

INIWAN NIYA AKONG MAG-ISA SA OSPITAL PARA PUNTAHAN ANG KABABATA NIYA — TAHIMIK KONG INIMPake ANG MGA GAMIT KO AT NAGLAHO SA BUHAY NIYA

BAHAGI 1: ANG HULING EKSENA NG LIMANG TAON NAMING PAG-IBIG

Dahil gusto kong makabalik agad sa Manila para ipagdiwang ang ikalimang anibersaryo namin ni **Adrian Villanueva**, nagmamadali ako nang husto kaya nadulas ako sa hagdan.

Nabali ang buto sa ibabang bahagi ng binti ko.

Pero nang tawagan ko si Adrian para humingi ng tulong, dalawa lang ang isinagot niya.

“Busy ako.”

Mag-isa akong naka-crutches habang hirap na hirap na nagpapabalik-balik mula registration counter papunta sa laboratory, saka sa cashier.

Hindi na nakatiis ang nurse na nakatingin sa akin.

“Nasaan ang kasama mo? Ganyan na ang binti mo, pero wala man lang sumama sa ’yo?”

Bubuksan ko pa lang sana ang bibig ko para sabihing abala lang sa trabaho ang boyfriend ko nang biglang lumitaw ang isang Instagram notification sa phone ko.

May bagong post si **Mia Santos**.

Si Mia ang kababata ni Adrian.

Magkasama silang lumaki.

> “Thank you, Adrian, sa napakagandang birthday party!
>
> Sobrang saya na nandito kayong lahat!
>
> Hulaan n’yo kung sino ang nag-iisang hindi na-invite today?”

Sa ibaba ng caption ay sunod-sunod na litrato mula sa isang eleganteng function room sa isang hotel sa **BGC, Taguig**.

Puno ng fresh flowers, balloons, at warm golden lights ang buong lugar.

Halos lahat ng mutual friends namin ay naroon.

Mahigpit na nakayakap si Mia sa bra*o ni Adrian.

Nakasandal pa ang ulo niya sa balikat nito habang nakangiting nakaharap sa camera.

At si Adrian...

Hindi man lang umiwas.

Bahagya lang siyang nakayuko.

At ang mga mata niya ay nakatutok nang malambing sa mukha ni Mia.

Nabitawan ko ang crutch ko.

Bumagsak iyon sa tiled floor ng ospital na may matigas na tunog.

*Klak.*

Kaya pala sinabi niyang busy siya.

Busy pala siyang naghahanda ng birthday party para sa ibang babae.

Matagal kong tinitigan ang mga litrato.

Pagkatapos, nag-iwan ako ng komento.

> “Sana maging masaya kayong dalawa habambuhay.”

Hindi ako umiyak.

Hindi ko siya tinawagan para komprontahin.

Hindi rin ako gumawa ng eksena gaya ng dati.

Nag-book lang ako ng Grab pabalik sa condo na inuupahan namin sa **Makati**.

Pagdating ko roon, inilabas ko ang maleta ko at nagsimulang mag-empake.

Nang bumukas ang pinto at puma*ok si Adrian, halos puno na ang maleta ko.

Pagkakita niya sa akin, agad naging malamig ang boses niya.

“Elena, anong ibig mong sabihin sa comment mo sa post ni Mia?”

“Ilang beses ko bang kailangang ipaliwanag sa ’yo? Tinulungan ko lang siyang maghanda ng birthday niya.”

“Dahil lang sa isang comment mo, nasira ang mood ng lahat.”

“Masaya ka na?”

Lumingon ako sa kanya.

Kalmado ang mukha ko.

“Talaga?”

“Sorry.”

“Buburahin ko ngayon din.”

Biglang natahimik si Adrian.

Marahil ay hindi niya inaasahan ang ganoong reaksiyon mula sa akin.

Kung dati iyon, siguradong ipapakita ko sa kanya ang mga litrato.

Tatanungin ko kung bakit hinayaan niyang yumakap si Mia sa bra*o niya nang ganoon.

Tatanungin ko kung birthday party lang ba talaga iyon.

O kung may ibang nangyayari sa pagitan nilang dalawa.

Tatanungin ko rin kung bakit inimbitahan ang lahat ng kaibigan namin...

Maliban sa akin.

Sanay na sanay na si Adrian na maghanap ng dahilan para patahimikin ang lahat ng duda ko.

Pero ngayong araw...

Wala akong tinanong.

At tila lalo siyang nainis dahil sa pananahimik ko.

Lumapit siya at hinawakan ang bra*o ko para patayuin ako.

“Hindi ka lang naimbita today. Kailangan mo ba talagang umasta nang ganyan?”

“At kahit sumama ka, makikisama ka ba talaga sa kanila?”

“Birthday ni Mia ngayon. Ikaw—”

Hindi niya natapos ang sasabihin niya.

Biglang nanigas ang kamay niya.

Dahil sa biglaang paghila niya, nawalan ako ng balanse at bumagsak sa sofa.

Umakyat ang laylayan ng pantalon ko.

At doon lumitaw ang makapal na puting cast na nakabalot sa ibabang bahagi ng binti ko.

Noon lang napansin ni Adrian na nasugatan ako.

“Elena?”

Nagbago agad ang expression niya.

Yumuko siya para alalayan ako.

Pero nauna kong dinampot ang crutch ko at marahang umiwas sa kamay niya.

“Hindi na kailangan.”

“Salamat.”

Yumuko ako para pulutin ang mga gamit na nahulog mula sa karton at maingat na ibinalik ang mga iyon sa loob.

Sinubukan ni Adrian na tumulong.

Bahagya kong hinarang ang kamay niya.

“Ako na.”

Sa sumunod na ilang minuto, ni minsan ay hindi ko siya tiningnan.

Noon, kapag naramdaman kong nalalamigan siya sa pakikitungo ko, ako agad ang lalapit para suyuin siya.

Hindi ko kayang pabayaan siyang makaramdam na iniiwan siya.

Kahit na...

Siya naman ang palaging nang-iiwan sa akin.

“Elena.”

Mas mababa na ang boses ni Adrian.

Halata ang inis.

“Ano ba talaga ang problema mo?”

Patuloy lang akong nagtupi ng damit.

Nagpatuloy siya.

“Kung may problema ka, sabihin mo nang direkta.”

“Anong silbi ng pananahimik mo?”

“Wala akong problema.”

“Elena Reyes!”

Mariing nagngitngit ang panga ni Adrian.

Marahil ito ang unang pagkakataon sa loob ng limang taon na hindi niya alam kung paano ako haharapin.

Napangiti ako.

Parang saka ko lang naunawaan kung ano ba talaga ang gusto niyang marinig.

“Birthday ni Mia ang tinutukoy mo?”

“Okay lang talaga.”

“Kung dati siguro, magagalit ako.”

“Kaya naiintindihan ko kung bakit hindi mo sinabi sa akin.”

Natigilan si Adrian.

Nagpatuloy lang ako sa paghahalungkat sa kahon.

Maya-maya, bigla niyang hinawakan ang pulso ko.

May halong pagkainip ang boses niya.

“Kung gusto mong makipag-away, makipag-away ka.”

“Pero huwag kang umasta nang ganito sa akin.”

“Bakit naman tayo mag-aaway?”

Kumuha ako ng dalawang movie tickets mula sa kahon at nakangiting iniabot sa kanya.

“Hinahanap ko lang ito.”

“Diba nangako tayo dati na sabay nating papanoorin ang pelikulang ito sa **Greenbelt**?”

“Punta tayo ngayon?”

Natigilan si Adrian.

Halatang gulat na gulat siya.

Makalipas ang ilang sandali, unti-unting lumuwag ang kunot ng noo niya.

“Hindi ka talaga galit?”

Umiling ako.

“Ako ang masyadong immature noon.”

“Palagi kitang inilalagay sa alanganing sitwasyon.”

“Kalimutan na natin ang tungkol sa birthday.”

“Manood na lang tayo ng movie at mag-enjoy tonight, okay?”

Matagal niya akong tinitigan.

Parang may saglit na pagkakonsensiya sa mga mata niya.

Sa huli, iniabot niya ang kamay niya para alalayan ako.

“Sige.”

Umiwas ako.

“Okay lang. May crutches naman ako.”

Kumunot ang noo niya.

“Mas convenient ba ang crutches kaysa sa akin?”

Bago pa ako makatanggi, yumuko siya at binuhat ako diretso palabas ng condo.

“Sa susunod na ilang araw, huwag kang basta-basta maglalakad.”

“Kung may pupuntahan ka, sabihin mo lang sa akin.”

“Bubuhatin kita.”

Mahina akong nagreklamo.

“Bali lang ang binti ko. Hindi naman ibig sabihin na hindi na talaga ako makakalakad…”

“Hindi.”

Tumawa siya.

Mas humigpit ang mga bra*o niyang nakayakap sa akin.

“Bawal kang maglakad ngayon.”

Kunwari akong nainis at marahang sinuntok ang dibdib niya.

Parang bumalik ang lahat sa dati.

Malambing.

Malapit.

Parang walang bitak na nabuo sa pagitan namin.

Parang hindi kailanman umiral ang litrato sa Instagram.

Parang hindi ako ilang oras na nag-iisa sa emergency room noong hapong iyon...

Habang paulit-ulit siyang tinatawagan.

Pagpa*ok namin sa sinehan sa Greenbelt, ilang beses na nag-vibrate ang phone ni Adrian.

Napalingon ako.

Naka-on ang screen.

Ang caller wallpaper niya ay isang sweet na selfie ni Mia.

At hindi “Mia Santos” ang pangalan niya sa contacts.

Isang malambing na pangalan lang ang naka-save.

【Mia ❤️】

Mabilis na dinecline ni Adrian ang tawag.

Pagkatapos ay ipinatong niya ang kamay niya sa ibabaw ng kamay ko at marahang pinisil iyon, na para bang gusto niya akong pakalmahin.

Ngumiti ako.

Pagkatapos, ibinalik ko ang tingin ko sa screen ng sinehan.

Hindi pa lumilipas ang matagal nang muling nag-vibrate ang phone niya.

Awtomatikong dumapo ang daliri ni Adrian sa decline button.

Pero bago niya iyon mapindot, lumitaw ang isang message.

Pareho naming nabasa.

> “Adrian, kung hindi ka pupunta, hindi ko talaga alam kung ano ang magagawa ko sa sarili ko.”
>
> “Takot na takot ako…”

Ganito palagi si Mia kapag gusto niyang pumunta si Adrian sa kanya.

Na-diagnose na siya noon ng depression.

Tuwing sinasabi niyang lumalala ang kondisyon niya, nagme-message siya na baka may magawa siya sa sarili niya.

At lagi niyang sinasabi na si Adrian lang ang nakakapagpakalma sa kanya.

Noong una, ako pa mismo ang nagsasabi kay Adrian na puntahan si Mia.

Pinapaalalahanan ko pa siyang bumili ng pagkain, dalhin ang gamot nito, at manatili hanggang maging maayos ang pakiramdam niya.

Pero kalaunan...

May napansin akong pattern.

Tuwing may mahalagang date kami ni Adrian...

Biglang “sumasama” ang kalagayan ni Mia.

Birthday ko.

Christmas Eve.

Valentine’s Day.

Ang araw na na-promote ako sa trabaho.

Pati noong death anniversary ng mama ko, nang ang tanging gusto ko lang ay makasama si Adrian kahit isang gabi...

Tumawag si Mia.

At palaging pumupunta si Adrian.

Minsan, sinubukan kong pigilan siyang umalis.

Agad niyang inalis ang kamay ko nang marahas kaya napaupo ako sa sofa.

Galit siyang sumigaw.

“May sakit siya!”

“Okay ka naman! Bakit kailangan mong makipagkompetensiya sa isang taong may mental health condition?”

Pagkasabi niyon, umalis siya.

At ako...

Naiwan mag-isa sa harap ng maliit na cake na inihanda ko para sa aming dalawa.

Naghintay ako mula gabi...

Hanggang umaga.

At ngayon...

Walang pinagkaiba.

Unti-unting huminto ang daliri ni Adrian sa ibabaw ng decline button.

Lumingon siya sa akin.

Halatang nahihirapan siyang magdesisyon.

“Mia…”

Hindi ko na siya hinayaang tapusin pa.

Ngumiti ako nang marahan.

Kinuha ko mismo ang phone niya.

Pinindot ko ang answer button.

Pagkatapos ay ibinalik ko iyon sa kanya.

“Puntahan mo na siya.”

“Kailangan ka niya.”

Malalim akong tinitigan ni Adrian.

Nagpatuloy ako.

“Umuwi ka na lang nang maaga.”

Tahimik siya nang ilang segundo.

Pagkatapos ay marahan niyang pinisil ang kamay ko, na para bang nangangako.

“Babalik ako agad.”

Tumango ako.

Tumayo si Adrian at lumabas ng sinehan habang hawak ang phone niya.

Mabilis na nawala ang likod niya sa likod ng pinto.

Hindi ko siya pinigilan.

Hindi ko rin siya tinawag pabalik.

Dahil ang pelikulang iyon...

Hindi naman talaga para sa aming dalawa.

Iyon lang ang huling eksenang inihanda ko para sa limang taon naming relasyon.

Kinuha ko ang phone ko.

Binura ko ang litrato naming dalawa mula sa lock screen.

Tinanggal ko ang pangalan ni Adrian sa emergency contacts ko.

Pagkatapos ay binuksan ko ang Grab app at nag-book ng sasakyan pabalik sa condo sa Makati.

Halos nakasara na ang maleta ko.

Nasa bag ko na ang passport ko.

At nasa email ko na rin ang kontrata para sa bago kong inuupahang apartment na matagal ko nang napirmahan.

Isang pangungusap na lang ang kulang.

Kapag bumalik si Adrian...

Sasabihin ko sa kanya:

“Naiintindihan ko.”

“Concerned ka lang kay Mia.”

“Ginagawa mo lang ang sa tingin mo ay tama.”

“Pero Adrian…”

Sobra-sobra na ang naintindihan ko.

At itong palabas na limang taon nang tumatakbo...

Panahon nang matapos.

“Hanggang dito na lang ang pag-arte natin.”

“Ibaba na natin ang kurtina.”

Nang Magpunta Ako Sa Paaralan Ng Anak Ko, Narinig Kong Sinabi Ng Asawa Ko Na “Hindi Na Siya Kasama Sa Plano Natin”

Bahagi 1 Sa Isang Ulaning Hapon Sa Quezon City, Isang Sobre Mula Sa Paaralan Ang Nagbukas Sa Lihim Na Matagal Nang Itinatago Sa Akin.

Noong araw na iyon, ang tanging iniisip ko ay kung paano mababayaran ang natitirang ₱38,500 na tuition ng anak kong si Mika. Labingpitong taon na siya, graduating sa senior high, at matagal nang pangarap na makapa*ok sa isang magandang unibersidad sa Manila. Hindi kami mayaman. Ako ay supervisor sa isang maliit na garment supplier sa Pasig, habang ang asawa kong si Renato ay nagtatrabaho bilang sales coordinator sa isang construction company sa Makati.

Dalawampung taon na kaming kasal. Sa loob ng dalawang dekada, naniwala akong pareho kaming lumalaban para sa iisang pamilya.

Kaya nang tumawag ang registrar ng paaralan ni Mika at sabihing kailangan daw nilang makausap ang isang magulang tungkol sa “isang mahalagang pagbabago sa enrollment record,” agad akong nagpaalam sa trabaho.

Umulan nang malakas habang bumibiyahe ako mula Pasig papuntang Quezon City. Pagdating ko sa campus, halos basa ang laylayan ng slacks ko. Hawak ko ang lumang payong ko sa isang kamay at isang maliit na envelope na may ₱15,000 sa kabila. Iyon ang perang naipon ko mula sa overtime ko sa nakaraang dalawang buwan.

Akala ko kulang lang talaga kami sa tuition.

Hindi ko alam na ibang klase ng kakulangan ang matutuklasan ko roon.

Pagpa*ok ko sa administration building, sinabi ng receptionist na may kausap pa raw ang registrar at maaari akong maghintay sa hallway. Umupo ako sa kahoy na bench sa tapat ng guidance office. Tahimik ang corridor dahil uwian na ng mga estudyante.

Makalipas ang ilang minuto, narinig ko ang pamilyar na boses mula sa kabilang silid.

Boses iyon ni Renato.

Nanlamig ang mga kamay ko.

Hindi niya sinabi sa akin na pupunta siya sa paaralan.

Bahagyang bukas ang pinto ng guidance office. Hindi ko intensyong makinig, pero malinaw ang bawat salitang lumabas.

Renato: “Hindi na kailangang malaman ni Elena ang lahat. Ako na ang bahala sa anak ko.”

May babaeng sumagot.

Babae: “Pero paano si Mika? Kapag nalaman niyang binawi mo ang pera para sa college application niya, hindi ba siya magtatanong?”

Napatayo ako.

Ang puso ko ay parang biglang bumagsak sa sikmura ko.

Renato: “Hindi na siya kasama sa plano natin. Isang taon na lang naman bago siya maging legal age. Kaya na niya ang sarili niya.”

Hindi ako makahinga.

May tunog ng papel na inilapag sa mesa.

Babae: “At sigurado ka bang hindi makikialam ang asawa mo sa property sa Antipolo?”

Renato: “Hindi niya alam na nailipat ko na ang reservation. Kapag natapos ang loan approval, sa pangalan natin iyon.”

Sa pangalan natin.

Hindi “sa pangalan namin.”

Hindi “sa pangalan ng pamilya.”

Sa pangalan natin.

Dahan-dahan akong lumapit sa pinto at itinulak iyon.

Tatlong mukha ang sabay na tumingin sa akin.

Nasa loob si Renato.

Sa tabi niya ay isang babaeng halos kaedad ko, elegante ang blouse, maayos ang buhok, may mamahaling handbag sa kandungan. Nakita ko na siya dati sa Christmas party ng kumpanya ni Renato.

Si Celeste Villanueva.

Account officer daw ng isang supplier.

At sa harap nila ay ang guidance counselor ni Mika, halatang hindi komportable.

Elena: “Ano ang ibig mong sabihin na hindi na kasama sa plano si Mika?”

Namuti ang mukha ni Renato.

Renato: “Elena, bakit nandito ka?”

Elena: “Tinawagan ako ng registrar. Pero mukhang tama ang oras ng pagdating ko. Sagutin mo ako. Anong plano? At anong property sa Antipolo?”

Tumayo si Celeste at kinuha ang bag niya.

Celeste: “Renato, aalis muna ako.”

Elena: “Hindi. Manatili ka. Binanggit ang pangalan ko at anak ko habang kasama ka rito. Kaya makikinig ka rin.”

Hindi siya umupo, pero hindi rin siya nakaalis.

Sa mesa, nakita ko ang isang folder. Nakalagay sa ibabaw ang pangalan ni Renato at Celeste.

May logo ng isang real-estate developer.

Hindi ko na kailangang hulaan.

Kinuha ko ang folder.

Renato: “Elena, huwag mong galawin iyon.”

Elena: “Bakit? May parte ba rito na mas masakit kaysa sa narinig ko na?”

Binuksan ko iyon.

Reservation agreement.

Isang townhouse sa Antipolo.

Total contract price: ₱4.8 million.

Buyer names: Renato Mercado at Celeste Villanueva.

May attached bank statement.

At ang mas masakit, pamilyar sa akin ang account number.

Iyon ang joint savings account namin.

Ang account na akala ko ay para sa college fund ni Mika at emergency fund ng pamilya.

Parang biglang nawala ang lahat ng ingay sa paligid ko.

Dalawang taon kaming nagtipid para roon.

Hindi ako bumili ng bagong cellphone kahit basag na ang screen ko. Nagbaon ako sa trabaho para hindi gumastos sa lunch. Tinanggihan ko ang reunion ng high school batch namin sa Cebu dahil ayokong gumastos sa airfare.

Si Mika naman, hindi humingi ng debut party noong nag-seventeen siya.

Mika: “Ma, okay lang. I-save na lang natin para sa college. Mas gusto kong may pang-enrollment tayo kaysa isang gabi lang na party.”

Naalala ko iyon habang nakatingin sa kontrata ng townhouse.

May mga numerong nakalista sa payment history.

₱120,000 reservation.

₱180,000 initial equity.

₱92,000 processing at miscellaneous fees.

Lahat mula sa pera naming mag-asawa.

Elena: “Gaano katagal na ito?”

Tahimik si Renato.

Elena: “Gaano katagal na kayo?”

Renato: “Hindi dito ang tamang lugar.”

Elena: “Noong kumuha ka ng pera sa college fund ng anak natin, naisip mo ba kung tamang lugar ang bangko? Noong pinirmahan mo ang bahay kasama siya, naisip mo ba kung tamang lugar ang sales office?”

Napatingin ang guidance counselor sa sahig.

Guidance Counselor: “Ma’am Elena, gusto n’yo po bang bigyan ko kayo ng privacy?”

Elena: “Hindi na po kailangan. Pasensya na po at nadamay kayo. Pero may isa akong tanong. Bakit po tungkol sa enrollment ni Mika ang meeting na ito?”

Nag-atubili siya bago sumagot.

Guidance Counselor: “May request po kasi na i-cancel ang school endorsement para sa scholarship application ni Mika sa dalawang university. Ang nakalagay pong rea*on ay hindi na raw siya tutuloy sa college next year.”

Parang may humampas sa dibdib ko.

Elena: “Sino ang nag-request?”

Dahan-dahan niyang itinuro ang form.

Pirma ni Renato.

Renato: “Makinig ka muna. Hindi ko sinabing hindi na siya mag-aaral habambuhay. Isang taon lang sana siyang mag-stop.”

Elena: “Bakit?”

Renato: “Maraming gastos. Hindi natin kayang sabay-sabay.”

Tiningnan ko ang kontrata ng ₱4.8 million townhouse.

Elena: “Hindi natin kayang pag-aralin ang anak natin, pero kaya mong bumili ng bahay kasama ang ibang babae?”

Renato: “Investment iyon.”

Elena: “At si Mika? Expense lang?”

Hindi siya sumagot.

Nagsimulang manginig ang kamay ko, pero hindi ako umiyak. Hindi pa. May kung anong matigas na bahagi sa loob ko ang pumigil sa luha.

Elena: “Celeste, alam mo bang joint money namin ang ginamit dito?”

Celeste: “Sinabi sa akin ni Renato na hiwalay na kayo emotionally at inaayos na lang ninyo ang legal side.”

Napatawa ako nang maikli. Hindi dahil nakakatawa, kundi dahil parang hindi kayang tanggapin ng utak ko ang narinig ko.

Elena: “Kagabi, naghapunan kaming tatlo. Tinulungan niya si Mika sa physics assignment. Pagkatapos, tinanong niya ako kung may budget tayo para ipa-repair ang washing machine. Iyon ba ang emotionally separated?”

Napatingin si Celeste kay Renato.

Sa unang pagkakataon, nakita kong nabawasan ang kumpiyansa niya.

Celeste: “Renato, sinabi mong matagal na kayong may usapan.”

Renato: “Celeste, huwag ngayon.”

Elena: “Hindi, ngayon talaga. Dahil ngayon ko lang nalaman na habang ako ay nagtatrabaho para sa kinabukasan ng anak natin, ikaw pala ay naghahanda ng ibang buhay.”

Kinuha ko ang cellphone ko at kinunan ng litrato ang bawat pahina ng folder.

Biglang lumapit si Renato.

Renato: “Elena, ibaba mo ang phone.”

Elena: “Huwag mo akong hawakan.”

Huminto siya.

Sa hallway, narinig ang yabag ng mga estudyante. Ilang segundo lang, ngunit parang napakahaba.

Pagkatapos ay nagsalita si Renato sa pinakakalmadong boses niya.

Iyon ang boses na ginagamit niya kapag gusto niyang palabasing ako ang nagiging emosyonal at siya ang makatuwiran.

Renato: “Uuwi tayo. Pag-uusapan natin ito nang maayos. Huwag mong palakihin sa harap ng ibang tao.”

Elena: “Ikaw ang gumawa nito sa likod namin. Hindi ako ang nagpapalaki.”

Renato: “May mga bagay kang hindi naiintindihan.”

Elena: “Then explain. Bakit kinansela mo ang scholarship endorsement ng anak mo nang hindi niya alam?”

Renato: “Dahil kailangan natin ng pera sa susunod na mga buwan.”

Elena: “Para saan?”

Tumingin siya kay Celeste.

At sa isang iglap, alam kong may mas malaki pa.

Hindi lang townhouse.

Hindi lang relasyon.

May isa pang bagay na hindi niya kayang sabihin.

Celeste ang nagsalita.

Celeste: “Renato… sabihin mo na sa kanya.”

Renato: “Tumahimik ka.”

Elena: “Ano ang dapat mong sabihin sa akin?”

Hindi siya sumagot.

Hinawakan ni Celeste ang strap ng bag niya nang mahigpit.

Celeste: “May negosyo kaming sisimulan sa Rizal. Kailangan namin ng additional capital.”

Elena: “Magkano?”

Walang sumagot.

Kinuha ko muli ang folder at nakita ang isa pang papel na kanina ay nakasingit sa likod.

Loan application.

Collateral: ang bahay namin sa Marikina.

Ang bahay na labing-apat na taon naming binayaran.

Ang bahay na ang down payment ay mula sa perang iniwan sa akin ng yumao kong ama.

Applicant: Renato Mercado.

Spousal consent: Elena Mercado.

May pirma sa ilalim ng pangalan ko.

Pero hindi ko iyon pirma.

Nang makita ko iyon, saka ako tuluyang napatigil.

Elena: “Peke ang pirma ko rito.”

Umangat ang tingin ng guidance counselor.

Napaatras si Celeste.

Renato: “Elena, kaya kong ipaliwanag.”

Elena: “Peke ang pirma ko.”

Renato: “Hindi pa final ang loan. Draft lang iyan.”

Elena: “Ginamit mo ang pangalan ko nang hindi ko alam.”

Renato: “Kailangan ko lang ng dokumento para ma-process. Kapag na-approve, saka sana kita kakausapin.”

Elena: “Pagkatapos mong isangla ang bahay natin?”

Renato: “Hindi naman mawawala ang bahay kung maayos ang negosyo.”

Elena: “At kung hindi?”

Hindi siya sumagot.

Doon ko naintindihan ang kabuuan.

Hindi lang niya kinuha ang ipon namin.

Hindi lang niya inilagay sa alanganin ang pag-aaral ni Mika.

Handa niyang ilagay sa panganib ang mismong bahay na inuuwian ng anak namin gabi-gabi.

Para sa buhay na hindi kasama si Mika.

Hindi kasama ako.

Inayos ko ang folder at inilagay iyon sa bag ko.

Renato: “Iwan mo iyan.”

Elena: “Hindi.”

Renato: “Company documents iyan.”

Elena: “May pangalan ko at pekeng pirma ko. Kaya hindi ko iiwan.”

Lumabas ako ng guidance office nang hindi lumilingon.

Sinundan ako ni Renato hanggang sa covered walkway.

Renato: “Elena, huwag kang gumawa ng eksena.”

Huminto ako at hinarap siya.

Elena: “May isang bagay kang tama. Hindi ako gagawa ng eksena. Gagawa ako ng record.”

Hindi niya naunawaan ang ibig kong sabihin.

Pero ako, malinaw na sa akin.

Hindi na ito simpleng away mag-asawa.

Hindi na sapat ang pagsigaw, pag-iyak, o paghingi ng paliwanag.

Kailangan kong malaman kung gaano kalalim ang ginawa niya.

At higit sa lahat, kailangan kong protektahan si Mika bago malaman ng asawa ko na alam ko na ang lahat.

Pagdating ko sa parking lot, may nakita akong isang dalagitang nakatayo sa ilalim ng bubong ng guardhouse.

Si Mika.

Hawak niya ang backpack niya sa dibdib.

Namumula ang mga mata niya.

Mika: “Ma… narinig ko si Papa kanina.”

Napatigil ako.

Lumapit siya sa akin.

Mika: “Totoo ba na ayaw na niya akong pag-aralin?”

Doon ko unang naramdaman na may mas masakit pa pala kaysa sa pagtataksil ng asawa.

Ang makita ang anak mong sinisisi ang sarili dahil sa desisyong ginawa ng isang matanda.

Hinawakan ko ang mukha niya.

Elena: “Makinig ka sa akin. Wala kang kasalanan. At hindi matatapos dito ang pangarap mo.”

Mika: “Pero Ma, kung wala na tayong pera—”

Elena: “May paraan. Hahanapin ko.”

Mika: “At si Papa?”

Napatingin ako sa entrance ng administration building.

Nandoon si Renato, nakatayo sa ilalim ng fluorescent light, nakatingin sa amin.

Sa tabi niya, lumabas si Celeste.

Hindi ko alam kung ano ang susunod niyang gagawin.

Pero alam kong mula sa gabing iyon, hindi na ako uuwi bilang asawang naghihintay ng paliwanag.

Uuwi ako bilang ina na kailangang iligtas ang kinabukasan ng anak niya.

At bago kami makaalis sa parking lot, tumunog ang cellphone ko.

Isang notification mula sa bangko.

“Your joint savings account ending in 4421 has been debited ₱620,000.”

Napatitig ako sa screen.

Halos ubos na ang natitirang pera namin.

At sa ilalim ng notification, may isa pang mensahe.

“Online transfer completed successfully.”

Sa mismong sandaling alam niyang nahuli ko siya, inubos ni Renato ang account namin.

Kung nais mong ipagpatuloy ang kwento, maaari mong basahin ang susunod na bahagi kapag available na ito.

Kumpletuhin ang Ikalawang Bahagi (huling bahagi): I-type ang "OO" at pindutin ang "Like" para mai-post namin ang buong kwento. Salamat! 👇👇👇