Iqtisod yechim

asfgrh

Oʻzbekiston davlat qarzi 31,5 mlrd. dollarga yetdi

2023-yil 1-iyul holatiga Oʻzbekiston davlat qarzi 31,5 mlrd. dollarni yoki yalpi ichki mahsulotga nisbatan 36,8 foizni tashkil etdi. Shundan davlat tashqi qarzi – 25,9 mlrd dollar, davlat ichki qarzi – 5,6 mlrd dollar.

taqqoslash uchun, ushbu koʻrsatkich 2023-yilning 1-yanvar holatiga 29,2 mlrd dollar boʻlgan. Davlat qarzining YaIMga nisbati esa 36,4 foizni tashkil etgan. Mamlakatlar kesimida eng koʻp tashqi qarzimiz Xitoy (3,8 mlrd dollar), Yaponiya (2,1 mlrd dollar) va Janubiy Koreyadan (0,9 mlrd dollar) olingan.

xalqaro moliya tashkilotlari kesimida esa eng koʻp qarz Osiyo taraqqiyot banki (6,2 mlrd dollar), Jahon banki (5,6 mlrd dollar) va Islom taraqqiyot bankidan (0,9 mlrd dollar) jalb qilingan.

“davlat qarzi toʻgʻrisida”gi qonunga koʻra, davlat qarzi summasining yalpi ichki mahsulotga nisbatan eng yuqori miqdori 60 foizdan oshmasligi koʻzda tutilgan.

dastlabki tahlillarga koʻra, oʻrta muddatda makroiqtisodiy hamda fiskal koʻrsatkichlarning barqarorligi taʼminlangan sharoitda, davlat qarzining yalpi ichki mahsulotga nisbati 2024-yilda 37 foizni, 2025-yilda 37,4 foizni, 2026-yilda 37,9 foiz atrofida boʻlishi prognoz qilinmoqda.

ulashing:

Iqtisodiy hamkorlik tashkiloti yoxud musulmon-turkiy davlatlar ittifoqi

bugundan Iqtisodiy hamkorlik tashkilotining 2 kun davom etadigan sammiti Toshkentda ish boshladi. Unda 10 ta aʼzo mamlakatning davlat va hukumat rahbarlari ishtirok etishi kutilmoqda.

IHT qanday tashkil topgan?

tashkilot 1964-yilda Eron, Pokiston va Turkiya tomonidan Rivojlanish uchun Mintaqaviy Hamkorlik (RCD) nomi bilan tashkil etilgan. 1985-yilda esa Iqtisodiy hamkorlik tashkiloti nomini olgan, doimiy faoliyat yurituvchi kotibiyati Tehron shahrida joylashgan.

Aʼzo davlatlari:
Eron, Turkiya, Ozarbayjon, Pokiston, Oʻzbekiston, Qozogʻiston, Tojikiston, Qirgʻiziston, Afgʻoniston(vakili bu yil ishtirok etmaydi) va Turkmaniston

Oʻzbekiston 1992-yildan boshlab IHT aʼzosidir.

Tashkilotning maqsadi nima?

tashkilotga aʼzo boʻlgan davlatlar oʻrtasida iqtisodiy aloqalarni, shu jumladan, savdo-sotiqni kengaytirish, har bir aʼzo davlatda iqtisodiy oʻsish va aholining turmush darajasini koʻtarish uchun shart-sharoitlar yaratish, aʼzo davlatlarning maʼnaviy va madaniy aloqalarini kuchaytirish va boshqa maqsadlarni koʻzda tutgan.

ulashing:

Qancha oʻzbek kambagʻal?

ochiqlangan maʼlumotlarga koʻra, Oʻzbekistonda kambagʻallik darajasi 14 foiz, yaʼni 36,5 milllion aholining 5 milliondan koʻpi kambagʻallikda yashamoqda. Bu raqamlar qanday aniqlangani va kreteriyalari aniq aytilmagan, balki bundan ham koʻp boʻlishi mumkin.

shu 5,1 milliondan 1,2 millioni kambagʻal oilalar roʻyxatidan joy olib, “Onlayn mahalla” elektron platformasiga kiritilgan ekan. Shu 1,2 millionni kambagʻallikdan chiqarish, turli nafaqa va taminotlar, integratsion dasturlarda kambagʻalligini hisobga olib, ish koʻrish ustida ish olib boriladi, qolganlari-chi?

yil oxirigacha kambagʻallikni 12 foizga, 2030-yilgacha esa 7 foizga tushirish koʻzlangan ekan, ammo buni qaday uddalashmoqchi? Inflyatsiya yuqori va uning targetini orqa surishmoqda, oyliklar va nafaqalar oshishi esa keyingi yilga surilayotgan bir jarayon boʻlsa.

ulashing:

Turkiyada islom moliyasi tamoyillariga muvofiq moliyalashtirish hajmi 90 milliard dollardan oshdi

Turkiyada islom moliyasi tamoyillariga muvofiq ravishda moliyalashtirish hajmi tez orada 100 milliard dollarga yetishi kutilmoqda, deya xabar beradi Islom Moliyasi kanali. Sentyabr oyida bu ko‘rsatkich 90 milliard dollarni tashkil qilgan.

Fitch Ratings bu boradagi tahlilida 2025-yilga borib islom banklari aktivlari butun sektorning 15 foizini tashkil etishi kerakligini ta’kidlab, bu o‘sish mamlakat hukumati tomonidan sohaga berilayotgan strategik ahamiyat bilan qo‘llab-quvvatlanishini ta’kidladi.

Turkiya bilan Fors ko‘rfazi hamkorlik kengashi davlatlari o‘rtasidagi munosabatlarning mustahkamlanishi, islom moliya bozoriga ijobiy ta’sir ko‘rsatishi va hukumatning to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy sarmoyani jalb qilishiga yordam berishi kutilmoqda, deya ta’kidlangan tahlilda.

Turkiya uch yil ichida jami 51 milliard dollar, jumladan, Birlashgan Arab Amirliklaridan moliyaviy majburiyatlar shaklida, 8 mlrd. AQSH dollari miqdorida mablag‘ jalb qilgan.

tahlil shuni ko‘rsatadiki, bir qator Fors ko‘rfazi banklari o‘z investitsiyalarini diversifikatsiya qilishga intilmoqda va allaqachon turk islom banklariga sarmoya kiritgan, Dubay Islom banki ham yaqinda Turkiyaning raqamli bank tarmog‘iga kirgan.

ulashing:

Proteksionizm siyosati

hukumatning mahalliy ishlab chiqaruvchilarni qo'llab-quvvatlash maqsadida bozorda xorijiy ishlab chiqaruvchilarning mahsulotlariga taqiq qo'yishi yoki tashqaridan kirib keladigan mahsulotlarga yuqori tariflar joriy qilishiga proteksionizm siyosati deyiladi.

bu orqali mamlakatda mahalliy ishlab chiqarishni rivojlantirish va ba'zan ma'lum bir tovar yoki xizmatlarda tashqi kuchlarga qaramlikni oldini olish ko'zda tutiladi.

proteksionizm turli xil shakllarda namoyon bo'ladi

1.tariflar

mamlakatga olib kirishda qo'yiladigan soliq va bojlarga ta'riflar deyiladi.

tariflar mahalliy bozorda olib kirilayotgan mahsulot narxi o'sishiga va shu orqali unga bo'lgan talabning pasayishiga olib keladi.

2. kvotalar

qanchadir vaqt davomida mamlakatga olib kirilayotgan ma'lum bir tovar yoki xizmatlar hajmiga cheklov qo'yishga kvotalar deyiladi.

kvotalar "notarif savdo to'sig'i" deb ham ataladi. Taklifga cheklov qo'yish ayni shu tovarning mahalliy bozordagi narxlari ko'tarilishiga va bu orqali talabning kamayishiga olib keladi.

3. subsidiyalar

subsidiyalar mahalliy ishlab chiqaruvchilarga beriluvchi soliq imtiyozlari hisoblanadi.

ular mahalliy ishlab chiqaruvchilar mahsulotlari va tovarlari narxlari importga nisbatan kamroq bo'lishiga olib keladi va shu orqali mahalliy ishlab chiqaruvchilarni qo'llab-quvvatlaydi.

4. standartlashtirish

davlat odatda ma'lum bir sohani rivojlantirish maqsadida iqtisodiyotda proteksionist siyosat olib boradi.

misol uchun, xorijdan olib kirilayotgan elektronika mahsulotlariga qo'yilgan cheklov mahalliy investorlarni elektronika sohasiga investitsiya kiritishga undaydi (chunki bu sohada paydo bo'ladigan talabni kimdir qondirishi kerak).

odatda bunday proteksionist siyosat mahalliy ishlab chiqaruvchilar uchun qanchalik foydali bo'lmasin, iste'molchilar uchun ziyonga ishlaydi. Chunki ular nisbatan sifatsizroq mahsulotni sezilarli darajada qimmatroqqa sotib olishga majbur bo'lishadi.

Paradoks - lekin haqiqat!

daromadingizni ikki barobar oshirishning eng tezkor yo'li — xarajatlaringizni ikki barobar kamaytirishdir.

xarajatlaringizni ikki barobar kamaytirishning eng tezkor yo'li — daromadingizni ikki barobar oshirishdir.

kulgili, ammo mantiqli 😄

ulashing:

Oʻzbekistonda eng kam oylik oluvchi muhim kasblar: oʻqituvchi va shifokor

qoʻli yengil shifokor hamda fidokor ustoz jamiyat uchun suv va havodek zarur. Bu ikki kasb egalarining faoliyat sifati bevosita oʻsha davlat iqtisodi va siyosatining kuchiga taʼsir etadi.

ammo ular kaltaklangan, hurmati past, oyligi undan ham past, dars oʻtish sharoiti va bilimi bir ahvol boʻlib turganda bu jamiyat tanazzulga mahkumdek(hissiyotli fikr uchun uzr)

aniqlikka oʻtaman. Oʻzbekistonda eng koʻp ishchi kuchi taʼlim va sogʻliqni saqlash sohalarida. Statistika agentligi Oʻzbekistondagi oylik ish haqlari haqida hisobot eʼlon qildi. Unga koʻra, joriy yilning yanvar-sentyabr oylarida respublikada o’rtacha ish haqi 4,4 mln so’mni tashkil etgan.

eng baland oylik maosh – moliya va sug‘urta sohasiga to‘g‘ri kelib, 12,7 mln so‘mni tashkil etdi. Axborot va aloqa sohasida 10,3 mln so‘mni, tashish va saqlash sohasida 6,7 mln so‘mni va sanoat sohasida 5,4 mln so‘mni tashkil etib, o‘rtacha oylik ish haqiga nisbatan yuqori ko‘rsatkichni tashkil qildi.

ta’lim sohasida oʻrtacha oylik 3 mln, sog‘liqni saqlash va ijtimoiy xizmatlar ko‘rsatishda esa 2,9 mln soʻm ekanligi, boshqa sohalarga nisbatan eng quyi pog‘onalarda qolganini
ko‘rishimiz mumkin.

2023-yildagi taʼlim va sogʻliqni saqlash xodimlari maoshi boshqa kasblarga nisbatan sekin oʻsayotganini koʻrish mumkin.

ulashing: