Im Turk

در روزهای اخیر، صحبت‌های والی پیشین ولایت فاریاب درباره موضوع «تورکستان جنوبی» در شبکه‌های اجتماعی واکنش‌های گسترده و حساسیت‌های زیادی را میان اقوام و ملت‌های مختلف افغانستان، از جمله تاجیک‌ها، هزاره‌ها، پشتون‌ها و دیگران ایجاد کرده است. بسیاری از افراد این سخنان را با نگرانی و حساسیت دنبال کردند و دیدگاه‌های متفاوتی درباره آن مطرح شد.
از نگاه طرفداران این دیدگاه، بحث تورکستان جنوبی موضوع تازه‌ای نیست، بلکه به گذشته تاریخی منطقه و روایت‌های متفاوت از تاریخ افغانستان برمی‌گردد. آنان باور دارند که حدود یک قرن پیش تغییرات سیاسی و حاکمیتی در این مناطق رخ داده و امروز نیز برخی افراد درباره هویت تاریخی و جغرافیایی آن صحبت می‌کنند.
برخی نیز معتقدند هنگامی که افراد درباره حقوق، هویت یا دیدگاه‌های تاریخی خود سخن می‌گویند، نباید فضای گفتگو به دشمنی و تنش تبدیل شود. آنان می‌گویند اختلاف نظر در مسائل تاریخی و سیاسی باید از راه گفتگو، تحقیق و احترام متقابل بررسی شود، نه از طریق توهین و برخوردهای احساسی.
همچنین در بحث‌های تاریخی به نام برخی شخصیت‌ها مانند امیر عبدالرحمن خان اشاره می‌شود و افراد برداشت‌های مختلفی از نوشته‌ها و اسناد تاریخی ارائه می‌کنند. با این حال، تاریخ معمولا از زاویه‌های متفاوت تفسیر می‌شود و هر گروه ممکن است روایت خاص خود را داشته باشد.
#کاپی
#امیرتورکستان

نابودی میراث فرهنگی مردم فاریاب؛ زخمی بر هویت اوزبیک‌ها و ترکمن‌ها
فاریاب یکی از ولایت‌های مهم تاریخی افغانستان است که مردم آن، به‌ویژه اوزبیک‌ها و ترکمن‌ها، دارای فرهنگ، زبان، لباس‌های سنتی و آثار تاریخی ارزشمند می‌باشند. چپن ملی، لباس‌های سنتی، کتاب‌های ترکی اوزبیکی و آثار علمی و فرهنگی این مردم، بخشی از هویت تاریخی افغانستان را تشکیل می‌دهد.
در دوره‌های مختلف تاریخ، برخی سیاست‌ها سبب فشار بر فرهنگ و زبان اقوام ترک‌تبار افغانستان گردید. مردم فاریاب و سایر مناطق شمالی کشور بارها شاهد از بین رفتن کتاب‌ها، محدود شدن زبان مادری و بی‌احترامی به ارزش‌های فرهنگی خویش بوده‌اند. سوزاندن کتاب‌های تاریخی و نابودی لباس‌های ملی، تنها از بین بردن چند شیء نیست؛ بلکه ضربه‌ای بر حافظه تاریخی یک ملت است.
بسیاری از روشنفکران و استادان، از جمله Abdullah Niazi و Kazem Amini، همواره بر اهمیت حفظ زبان اوزبیکی، فرهنگ ترکمنی و میراث تاریخی مردم شمال افغانستان تأکید کرده‌اند. آنان باور دارند که احترام به فرهنگ‌های گوناگون، باعث وحدت و پیشرفت کشور می‌شود.
امروز مسئولیت نسل جدید است که از تاریخ، زبان و فرهنگ خویش محافظت کند. کتاب‌ها باید حفظ شوند، لباس‌های ملی باید با افتخار پوشیده شوند و فرهنگ مردم باید به نسل‌های آینده انتقال یابد. هیچ جامعه‌ای با نابودی فرهنگ دیگران آباد نمی‌شود؛ بلکه احترام متقابل و عدالت فرهنگی، پایه‌های همزیستی سالم را می‌سازد.
حفظ میراث فرهنگی فاریاب، حفظ بخشی از تاریخ افغانستان است. آما امی آدم با محمد گل مومند کتاب های ما را لباس های سنتی ملت تورک اوزبیک تورکمن را به آتش زدهگی انسان امی شخصیت اس به نام استاد عبدالله نیازی

فروپاشی خاموش و روایت یک زوال تدریجی

حزب جنبش با آرمان‌های بزرگ و امید به رهایی و عزت مردم پا به عرصه گذاشت. از همان آغاز تا امروز نه در میدان دشمنان بیرونی بلکه در پیچ‌وخم‌های تاریک بی‌برنامگی و کشمکش‌های درونی آرام‌آرام به سوی فرسایش و فروپاشی سوق داده شده است. این روند نه یک اتفاق ناگهانی بلکه نتیجه انباشته‌ای از خطاهای مکرر، تصمیم‌های ناپخته و مدیریت‌های سلیقه‌ای و خانواده یی بوده که همچون موریانه بنیاد این ساختار را از درون تهی ساخته است.

گاه این انحراف عمدا از سوی رهبری و حلقه‌های نزدیک به آن اعم از فرزندان حقیقی و چهره‌های برخاسته از نفوذ معنوی رهبر چون حاجی باتور دوستم، فرهمند و تینج و امثال او شکل گرفته است. جایی که به‌جای ترسیم یک مسیر روشن و مبتنی بر اصول‌اراده‌های فردی و نگاه‌های محدود جایگزین خرد جمعی و برنامه‌ریزی استراتژیک گردیده است.

و زمانی دیگر این فروپاشی در چهره اعضای کلیدی سیاسی نمود یافته بود. افرادی که به‌جای تقویت اعتبار و انسجام با کارنامه‌های بحث‌برانگیز و رفتارهای تفرقه‌افکنانه بر دامنه بی‌اعتمادی و گسست درونی افزوده‌ بودند. چهره‌هایی چون تینج، فرهمند، کنشکا و ده‌ها تن دیگر به‌جای آن‌که ستون‌های استوار یک حرکت باشند خود به عوامل فرسایش مشروعیت و اقتدار آن بدل شدند.

در بُعد نظامی نیز وضعیت چندان متفاوت نبوده و برخی از چهره‌های کلیدی نظامی از جمله هاشم رئیس، سلام رئیس و دیگران نه‌تنها نتوانستند نقش حفاظتی و انسجام‌بخش خود را ایفا کنند بلکه در مواردی با عملکردهای ناهماهنگ و غیرمسئولانه بر پیچیدگی بحران افزودند.

برآیند این همه شکل‌گیری یک فروپاشی سازمان‌یافته اما خاموش بود. فروپاشی‌ای که نه با یک ضربه بلکه با هزاران ترک ریز اما پیوسته پیکره جنبش را به سوی زوال سوق داد. اگر بازنگری عمیق اصلاح ساختاری و بازگشت به اصول بنیادین هرچه زودتر در دستور کار قرار نگیرد این روند نه‌تنها متوقف نخواهد شد بلکه شتاب بیشتری نیز خواهد گرفت.

بهای سنگین بی‌تدبیری روایتی از رنج، خیانت و تکرار خطا

تاوان این بی‌برنامگی‌ها تنها در عرصه سیاست خلاصه نشد. بلکه مردم تورکستان با مال، جان، حرمت و در نهایت با عزت و وقار پرداختند. ملتی که به‌گواه تاریخ، باصلابت، جنگجو و تسلیم‌ناپذیر بوده است. در یکی از حساس‌ترین مقاطع در سال ۲۰۰۴ سرنوشت مردم در گرداب تصمیم‌های ناپخته و معامله‌های کوتاه‌بینانه به بهایی ناچیز واگذار گردید. رویدادی که زخمش هنوز بر حافظه جمعی باقی است.

این تصمیم‌ها نه‌تنها جایگاه و کرامت مردم را حفظ نکرد. بلکه راه را برای تضعیف ساختارهای اجتماعی و سیاسی مان هموار ساخت. پیامد آن چیزی جز محاصره، سرکوب، از‌هم‌پاشیدگی نیروها، ترور و بازداشت چهره‌های تأثیرگذار و در نهایت رانده‌شدن به حاشیه و تبعید نبود. مردمی که زمانی نقش‌آفرین صحنه بودند، حتی از ابتدایی‌ترین حقوق خویش نیز محروم گردیدند.

با این‌همه همین ملت نجیب و بردبار بار دیگر از سر وفاداری و امید در بزنگاهی دیگر به میدان آمده ایستادگی کردند و همان چهره‌های منزوی را دوباره به جایگاه قدرت رساند. اما آنچه در ادامه رخ داد تکرار همان چرخه تلخ بود تصمیم‌هایی که نه بر بنیاد منافع جمعی بلکه در چارچوب معاملات محدود، فاقد دوراندیشی و منافع شخصی اتخاذ شدند و سرنوشت بخش‌های مهمی از جغرافیا تورکستان و هویت مردم را در معرض آسیب قرار داد.

اوج این تراژدی در رخدادهای خونینی تجلی یافت که وجدان عمومی را جریحه‌دار ساخت. حتا که مردم غیور تورکستان در اثر بی برنامه گی و بی تدبیری بزرگان نابخرد توسط یک هم فکر، هم خویش و همتبار شاه شجاع، عبدالرحمن خان و مهمند یان بنام جمعه خان همدرد بار دیگر خون فرزندان شان در جوی های این سرزمین در شهر شبرغان تورکستان بر زمین ریخت و خاطرات تلخ گذشته دوره عبدالرحمن، شاه شجاع و غیر زنده شد. با این حال آنچه بیش از همه دردناک است نه صرف وقوع این حوادث بلکه ناتوانی در عبرت‌گیری از آن‌هاست.
بار دیگر همین بزرگان تحت بهانه های سیاسی جمعه خان ناهمدرد قاتل و جنایت پیشه را در آغوش گرفته و مشت محکمی بر دهن مردم عدالت پیشه زدند.

ادامه این چرخه از بی‌تدبیری و فقدان یک راهبرد روشن ملت را گام‌به‌گام به سوی قهقرا سوق داد و سرمایه‌های مادی و معنوی آن را فرسوده کرد. تاریخ بی‌تردید این فصل را با دقت ثبت خواهد کرد. فصلی که در آن فرصت‌های بزرگ از دست رفت و هزینه‌های سنگین شکست غرور، بی عزتی و بی سرنوشتی بر دوش مردمی نهاده شد که شایسته سرنوشتی به‌مراتب روشن‌تر از روشن تر بودند.

فصل بیداری و ضرورت یک تحول بنیادین

جان سخن در همین‌جاست!
یک حرکت سیاسی که پایه‌هایش سست، ساختارش ناهماهنگ و سیمایش آشفته باشد نمی‌تواند بار یک ملت بزرگ را بر دوش بکشد. این وضعیت دیگر با اصلاحات سطحی و موقتی درمان نمی‌شود. نیاز به یک دگرگونی عمیق، اصولی و بنیادین دارد. تحولی که از ریشه آغاز شود و تا بلندای ساختار امتداد یابد.

این بازسازی باید چنان استوار و مبتنی بر اصول باشد که هیچ فرد بی‌برنامه هیچ عنصر فرصت‌طلب و هیچ نفوذی بیگانه نتواند سرنوشت جمعی با اجنت هایشان بازیچه سازد. معیار باید وجدان جمعی و پاسخ‌گویی در برابر مردم باشد تا دیگر هیچ‌کس جرأت نکند اعتماد یک ملت را به بهای منافع شخصی معامله کند.

هدف از این فریاد نه تخریب اشخاص بلکه جلوگیری از تکرار یک چرخه تلخ خیانت، بی برنامه گی و بی تدبیری است. چرخه‌ای که در آن افراد ناتوان یا فاقد شایستگی همانند حاجی صاحب باتور دوستم، بشیر احمد تینچ، بابر فرهمند و دیگران به‌نام نمایندگی از مردم بر صحنه ظاهر می‌شوند، اما در عمل حیثیت و سرنوشت همان مردم را در معرض آسیب و به باد معامله قرار می‌دهند ملت شایسته نمایندگانی آگاه، پاک‌دست و مسئول است نه چهره‌هایی منفور و بدنام که با تصمیم‌های نادرست آینده مردم و تورکستان را به مخاطره اندازند.

باید ساختاری شکل گیرد که در آن:
هیچ مقام و مسئولی نتواند از جایگاه خود سوءاستفاده کند.
هیچ حقی در برابر منفعتی ناچیز پایمال نشود.و هیچ رهبری خود را فراتر از پاسخ‌گویی در برابر مردم نبیند.

مردم باوقار تورکستان!

آنچه بر ما گذشته تنها یک سلسله اشتباهات ساده نبوده است بلکه زنجیره‌ای از بی‌تدبیری‌ها، کوتاهی‌ها و تصمیم‌های نادرست بوده که عزت سیاسی و اجتماعی ما را آسیب‌پذیر ساخته است. این فصل از تاریخ ثبت خواهد شد نه آن‌گونه که ما می‌خواهیم بلکه آن‌گونه که عمل کرده‌ایم.

اگر امروز سکوت کنیم فردا فرزندان ما این تاریخ را خواهند خواند تاریخی که در آن فرصت‌ها از دست رفت، شایستگان کنار زده شدند و سرنوشت یک ملت در سایه بی‌برنامگی و فقدان مسئولیت‌پذیری تضعیف و حقوق شان پایمال و در کل سرنوشت یک ملت به دست یک رهبری ناکارآمد و یک تیم فاسد، نافهم و خود فروخته تسلیم گردید. و آن روز قضاوت از آن تاریخ خواهد بود قضاوتی که نه قابل انکار است و نه قابل فراموشی.

آیا می‌توان این همه را نادیده گرفت و به آن خود روخته گان دوباره امید بست؟
آیا فراموشی راه نجات است یا تکرار همان خطاها در لباسی نو؟

امروز بیش از هر زمان دیگر نیاز به بیداری، اتحاد و بازگشت به اصول داریم. باید معیارها را از نو تعریف کرد، شایستگی را جایگزین رابطه ساخت و مسئولیت را برتر از منفعت دانست.

تنها در این صورت است که می‌توان امید داشت فردایی متفاوت ساخته شود فردایی که در آن عزت، عدالت و استقلال نه شعار بلکه واقعیت زندگی ملت تورکستان باشد.

نویسنده: آتیلا خان

پیش به‌سوی اتحاد و استقلال تورکستان