Computer Skill

هارډویر (Hardware) د کمپیوټر هغه فزیکي برخې ته وایي چې انسان یې په لاس لمس کولی شي. یعنې د کمپیوټر ټول ظاهري او داخلي سامانونه هارډویر بلل کېږي.

مثالونه:

کیبورډ

ماوس

مانیټر

CPU

RAM

هارډ ډیسک

پرنټر

که کمپیوټر د انسان بدن وګڼو، نو هارډویر یې هډوکي او اعضا دي.

هارډویر عموماً په دوو برخو وېشل کېږي:

1. داخلي هارډویر — لکه RAM، Motherboard، Processor

2. خارجي هارډویر — لکه Keyboard، Mouse، Printer

Microsoft Excel function

1. SUM Function
د عددونو د جمع کولو لپاره کارېږي.
مثال:
=SUM(A1:A5)
معنا: د A1 نه تر A5 پورې ټول عددونه جمع کوي.

2. AVERAGE Function
د عددونو اوسط معلوموي.
مثال:
=AVERAGE(B1:B5)
معنا: د B1 نه تر B5 پورې اوسط حسابوي.

3. MAX Function
تر ټولو لوی عدد پیدا کوي.
مثال:
=MAX(C1:C10)
معنا: په C کالم کې تر ټولو غټ نمبر ښيي.

4. MIN Function
تر ټولو کوچنی عدد پیدا کوي.
مثال:
=MIN(C1:C10)
معنا: تر ټولو کم نمبر معلوموي.

5. COUNT Function
هغه خانې شمېري چې عدد پکې وي.
مثال:
=COUNT(D1:D20)
معنا: په D کالم کې څو عددي خانې دي.

6. COUNTA Function
ټولې ډکې خانې شمېري، که لیک وي یا عدد.
مثال:
=COUNTA(A1:A10)
معنا: څو خانې تشې نه دي.

7. IF Function
شرط چک کوي.
مثال:
=IF(A1>=50,"Pass","Fail")
معنا: که نمبر ۵۰ یا زیات وي Pass لیکي، که نه Fail.

8. VLOOKUP Function
په جدول کې معلومات لټوي.
مثال:
=VLOOKUP(101,A1:D10,2,FALSE)
معنا: 101 پیدا کوي او د دوهم کالم معلومات راوړي.

9. LEN Function
د حروفو شمېر معلوموي.
مثال:
=LEN("Amin")
معنا: د "Amin" څلور حروف دي.

10. CONCATENATE / CONCAT Function
دوه یا زیات متنونه یوځای کوي.
مثال:
=CONCAT(A1," ",B1)
معنا: د A1 او B1 متنونه د سپیس

What is the shortcut of copy.?

💻 د کمپیوټر بنسټیز (اولني) معلومات

(Basic Computer Fundamentals)

1️⃣ کمپیوټر څه شی دی؟

کمپیوټر یو برېښنايي ماشین دی چې:

معلومات (Data) داخلوي

پروسس کوي

ذخیره کوي

او نتیجه (Output) ورکوي

په ساده ژبه:
Input → Process → Output

---

2️⃣ د کمپیوټر اساسي برخې (Main Components)

✅ A: هارډویر (Hardware)

هغه فزیکي وسایل چې لمس کېدای شي.

بېلګې:

Monitor (سکرین)

Keyboard (کیبورډ)

Mouse (ماوس)

CPU

Printer

Speaker

---

✅ B: سافټویر (Software)

هغه پروګرامونه چې کمپیوټر چلوي.

ډولونه:

1. System Software (Windows, Linux)

2. Application Software (Word, Excel, Browser)

3. Utility Software (Antivirus, Cleaner)

---

3️⃣ د کمپیوټر د کار طریقه (IPO Cycle)

🔹 Input (داخلول)

معلومات کمپیوټر ته ورکول
مثال: Keyboard, Mouse, Scanner

🔹 Process (پروسس)

CPU معلومات تحلیل او محاسبه کوي

🔹 Output (وتنه)

نتیجه ښودل
مثال: Monitor, Printer, Speaker

---

4️⃣ CPU څه شی دی؟

CPU = Central Processing Unit
د کمپیوټر مغز بلل کېږي

برخې یې:

ALU → حسابي او منطقي عملیات

CU → کنټرول

Registers → لنډمهاله حافظه

---

5️⃣ حافظه (Memory)

🔹 Primary Memory

RAM → موقتي حافظه

ROM → دایمي حافظه

🔹 Secondary Memory

Hard Disk

SSD

USB

Memory Card

---

6️⃣ Input وسایل

Keyboard

Mouse

Scanner

Microphone

We**am

---

7️⃣ Output وسایل

Monitor

Printer

Speaker

Projector

---

8️⃣ د کمپیوټر ډولونه

Desktop

Laptop

Tablet

Supercomputer

Server

---

9️⃣ Operating System (OS)

هغه سافټویر چې کمپیوټر کنټرولوي.

مثالونه:

Windows

Linux

macOS

Android

دندې:

فایل مدیریت

حافظه کنټرول

پروګرام چلول

هارډویر کنټرول

---

🔟 بنسټیز مهارتونه (Basic Skills)

هر کاروونکی باید زده کړي:

ټایپ کول

فایل جوړول او خوندي کول

Word او Excel کارول

انټرنیټ کارول

ایمیل لېږل

امنیت (Password, Antivirus)

---

⭐ لنډه نتیجه

کمپیوټر = هارډویر + سافټویر
کار = Input → Process → Output
CPU = مغز
RAM = موقتي حافظه
OS = د سیستم مدیر

🖥️ Windows شارټ‌کټونه
1. Ctrl + C → کاپي کول
2. Ctrl + V → پیسټ کول
3. Ctrl + X → کټ کول
4. Ctrl + Z → بېرته راوستل (Undo)
5. Ctrl + Y → بیا تکرار (Redo)
6. Ctrl + A → ټول متن یا فایلونه انتخابول
7. Ctrl + S → Save کول
8. Ctrl + P → Print کول
9. Ctrl + F → د متن یا فایل دننه لټون کول
10. Ctrl + N → نوی فایل یا نوی ټب پرانستل
11. Ctrl + T → نوی ټب په براوزر کې پرانستل
12. Ctrl + W → اوسنی ټب بندول
13. Ctrl + Shift + T → وروستی بند شوی ټب بېرته پرانستل
14. Ctrl + Tab → له یوه ټب څخه بل ته تلل
15. Ctrl + Shift + Tab → بېرته شاته ټب ته تلل
16. Alt + Tab → له یوه پروګرام څخه بل ته تلل
17. Alt + F4 → پروګرام یا کړکۍ بندول
18. Windows + D → ټول کړکۍ بندول او ډیسټاپ ښکاره کول
19. Windows + L → کمپیوټر لاک کول
20. Windows + E → File Explorer پرانستل