Icomos Hellenic - GR

Ο ΤΟΠΟΣ ΤΩΝ ΑΘΑΝΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΚΟΡΥΦΗ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

Η Επιτροπή Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO συνήλθε για την 48η Σύνοδό της στο Busan της Νότιας Κορέας μεταξύ19-29 Ιουλίου 2026. Με γενική συναίνεση, προστέθηκαν 25 νέα αγαθά (μνημεία) στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Μεταξύ αυτών, αναγνωρίστηκε η Παγκόσμια (Οικουμενική) Εξαιρετική Αξία (Outstanding Universal Value) της «Ευρύτερης Περιοχής του Ολύμπου». Την Κυριακή 26 Ιουλίου 2026 αποφασίστηκε η εγγραφή της στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς.

Τα μέλη της Επιτροπής, με τις τοποθετήσεις τους, αναγνώρισαν ότι ο Όλυμπος αποτελεί «μια παγκόσμια πολιτιστική αναφορά και μια διαρκή πηγή έμπνευσης για τη λογοτεχνία, τις εικαστικές τέχνες, τη φιλοσοφία, την επιστήμη και τον λαϊκό πολιτισμό» και πως «αντιπροσωπεύει ένα μοναδικό παράδειγμα ιερού τοπίου, του οποίου η θρησκευτική σημασία υπερέβη το αρχικό πολιτιστικό και ιστορικό πλαίσιό του, για να γίνει μια παγκοσμίως κοινή κληρονομιά».

Πέρα από τη διπλωματική διαδικασία, αυτό που ανέδειξε η συζήτηση του θέματος ήταν η αδιαμφισβήτητη συμβολική και ιστορική αξία της «Ευρύτερης Περιοχής του Ολύμπου», που συμπυκνώνεται από την ενότητα της φυσικής και πολιτιστικής της κληρονομιάς ως η προωθητική δύναμη, που συνέβαλε στην αναγνώριση και ένταξή της στον Παγκόσμιο Κατάλογο της UNESCO ως μικτού αγαθού.

Χωρίς αμφιβολία, πρόκειται για ένα θετικό γεγονός εθνικής αλλά και παγκόσμιας σημασίας.

Από τους τεχνικούς Συμβούλους της UNESCO για την Παγκόσμια Κληρονομιά (ICOMOS για την Πολιτιστική Κληρονομιά, IUCN για τη Φυσική Κληρονομιά) είχαν τεθεί κρίσιμα ζητήματα, που κατά τις αξιολογήσεις τους θα έπρεπε να έχουν ικανοποιηθεί, ώστε ο φάκελος της υποψηφιότητας να είναι ολοκληρωμένος και αντίστοιχος της αξίας του Ολύμπου ,προκειμένου να πραγματοποιηθεί η ένταξή του στον Παγκόσμια Κατάλογό της.

Το Ελληνικό ICOMOS ήταν εγκαίρως ενημερωμένο και σε απόλυτη συμφωνία τις παρατηρήσεις του Διεθνούς ICOMOS. Μάλιστα το Ελληνικό ICOMOS συνέβαλε ώστε να ενταχθεί ο Όλυμπος στον Κατάλογο της Παγκόσμιας Κληρονομιάς, παρά τις αδυναμίες του φακέλου υποψηφιότητας, υποστηρίζοντας την Παγκόσμια Εξαιρετική Αξία του. Το Διεθνές ICOMOS λαμβάνει πάντοτε σοβαρά τη γνώμη κάθε εθνικού ICOMOS και στα πλαίσια αυτά το Ελληνικό ICOMOS συστηματικά έχει στηρίξει όλες τις υποψηφιότητες των Ελληνικών Μνημείων, όπως γίνεται από σχεδόν όλα τα εθνικά ICOMOS για τα μνημεία των χωρών τους.

Είναι θετικό το γεγονός ότι η Επιτροπή Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO αποφάσισε την ένταξη της «Ευρύτερης Περιοχής του Ολύμπου» στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς, υιοθετώντας πλήρως τις παρατηρήσεις του καθιερωμένου τεχνικού σύμβουλου για την Πολιτιστική Κληρονομιά της UNESCO, δηλαδή του ICOMOS. Σύμφωνα με την απόφαση αυτή, προκύπτουν σοβαρές υποχρεώσεις της χώρας μας, απέναντι στην παγκόσμια κοινότητα. Αυτές πρέπει να ολοκληρωθούν και να ενημερωθεί σχετικά το Κέντρο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO μέχρι το τέλος του 2027. Κεντρικά ζητήματα αποτελούν η οριοθέτηση, τα ζητήματα του Διαχειριστικού Σχεδίου της «Ευρύτερης Περιοχής του Ολύμπου» και η ενεργή συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας των πολιτών.

Ειδικότερα ζητούνται:

· να συνεχιστούν οι έρευνες για την Εξαιρετική Παγκόσμια Αξία του αγαθού.

· να πραγματοποιηθεί αναθεώρηση και προσαρμογή των ορίων γύρω από το Λιτόχωρο, προκειμένου να βελτιωθεί η συνοχή και η αποτελεσματικότητα της διαχείρισης, γύρω από το Λιτόχωρο.

· να εξασφαλιστεί η προστασία ολόκληρης της ζώνης προστασίας (buffer zone) και να αξιολογηθούν οι πιθανές επιπτώσεις στην Παγκόσμια αξία του αγαθού κατά τις περιόδους λειτουργίας του στρατιωτικού σκοπευτηρίου εντός του βορειοανατολικού τμήματός της.

· εκτός του ήδη εγκεκριμένου σχεδίου διαχείρισης, να εγκριθεί και να υιοθετηθεί αναθεωρημένο το διαχειριστικό σχέδιο για το Εθνικό Πάρκο Ολύμπου, ενσωματώνοντας σαφώς διατυπωμένα τα πολιτιστικά και φυσικά χαρακτηριστικά Εξαιρετικής Οικουμενικής Αξίας, που πρέπει να προστατευτούν, με κατάλληλη διαχείριση και παρακολούθηση.

· να εγκριθεί και να εφαρμοστεί το συντομότερο δυνατό, το Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο της παραλιακής περιοχής.

· να εξασφαλιστεί η λειτουργία της Συντονιστικής Επιτροπής για την εφαρμογή και παρακολούθηση του Διαχειριστικού Σχεδίου για το Μνημείο Παγκόσμιας Φυσικής και Πολιτιστικής Κληρονομιάς του Ολύμπου.

· να εξασφαλιστεί ολοκληρωμένη στρατηγική για τον τουρισμό, συμπεριλαμβανόμενης της φέρουσας ικανότητας και της παρακολούθησης των επισκεπτών, για την αποφυγή της ανεξέλεγκτης πρόσβασης και της συγκέντρωσης επισκεπτών σε περιβαλλοντικά ευαίσθητες περιοχές.

· να δημιουργηθεί ένα πιο ισορροπημένο πλαίσιο διαχείρισης, με έμφαση στη πολιτιστική και φυσική κληρονομιά, όπου θα λαμβάνεται υπόψη η θεματική εκπροσώπηση, η θεσμική προβολή, το προσωπικό και οι ειδικοί πόροι.

· να συνεχίζεται η αξιολόγηση των παραγόντων που επηρεάζουν το μνημείο, συμπεριλαμβανόμενων σεισμών και πλημμυρών.

· να αναπτυχθεί περαιτέρω το σύστημα παρακολούθησης, μέσω της καθιέρωσης σαφών μετρήσιμων και ειδικών δεικτών για όλα τα πολιτιστικά και φυσικά χαρακτηριστικά, που αποδίδουν την Εξαιρετική Παγκόσμια Αξία του αγαθού, συμπεριλαμβανόμενων συγκεκριμένων δεικτών για την κατάσταση διατήρησης του αρχαιολογικού χώρου του Δίου.

· να ενταχθούν οι τοπικές κοινότητες στο πλαίσιο της προβλεπόμενης Συντονιστικής Επιτροπής για την εφαρμογή και παρακολούθηση του Διαχειριστικού Σχεδίου.

· να διενεργείται Εκτίμηση Επιπτώσεων στην Κληρονομιά (Heritage Impact Assessment), πριν από οποιοδήποτε έργο ανάπτυξης εντός της διαδοχικής ιδιοκτησίας, της ζώνης προστασίας της και του άμεσου περιβάλλοντός της, σύμφωνα με τις Οδηγίες και την Εργαλειοθήκη για τις Εκτιμήσεις Επιπτώσεων σε Πλαίσιο Παγκόσμιας Κληρονομιάς

Οι προαναφερόμενες υποχρεώσεις της χώρας μας θα είχαν ελαχιστοποιηθεί ή και αποφευχθεί, εάν είχε ζητηθεί η συνδρομή του ελληνικού ICOMOS. Το υπουργείο Πολιτισμού, μολονότι γνωρίζει ότι το ICOMOS είναι ο καθιερωμένος τεχνικός σύμβουλος για την Πολιτιστική Κληρονομιά της UNESCO, συστηματικά αποφεύγει να συνεργαστεί με το ελληνικό ICOMOS, με αποτελέσματα που έχουν κατ’ επανάληψη βλάψει την εικόνα της χώρας. Για την αντιμετώπιση των θεμάτων που έχουν προαναφερθεί, το ICOMOS, διαθέτει εμπειρογνωμοσύνη και κατάλληλη τεχνογνωσία, περισσότερο παντός άλλου. Το Ελληνικό ICOMOS, δηλώνει διαθέσιμο, για πολλοστή φορά, όπως άλλωστε επιβάλλει ο διεθνής κανονισμός για τη συμβολή των Εθνικών Επιτροπών ICOMOS προς υποστήριξη των θεμάτων Παγκόσμιας Κληρονομιάς και όχι μόνον.

Το Ελληνικό ICOMOS δηλώνει, επίσης, ότι θα αντιταχθεί σε κάθε πρόθεση και πρωτοβουλία ιδιωτικοποίησης παντός αγαθού Παγκόσμιας Κληρονομιάς και παντός Μνημείου. Εκφράζει μάλιστα την ανησυχία του, καθώς και σοβαρές επιφυλάξεις για τυχόν παρεμβάσεις της νέας ΑΕ Διαχείρισης Πολιτιστικών Πόρων, προς αντιμετώπισή των προαναφερθέντων υποχρεώσεων, που αναλαμβάνει να διεκπεραιώσει η χώρα, δια των δυο αρμοδίων υπουργείων, ΥΠΠΟ και ΥΠΕΝ.

Για την Εθνική Επιτροπή του Ελληνικού ICOMOS

Η Πρόεδρος
Σοφία Αυγερινού-Κολώνια

Ο Γενικός Γραμματέας
Ιωάννης Πανόπουλος

Φωτογραφία: © Themis Nasopoulou

ΠΡΟΣΟΧΗ: ΑΛΛΑΓΗ ΩΡΑΣ ΕΞΕΤΑΣΗΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΤΗΤΑΣ ΟΛΥΜΠΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΤΑΛΟΓΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ
Η εξέταση, η οποία προβλεπόταν να γίνει σήμερα, Σάββατο, 9:00-12:00 ώρα Ελλάδος, θα γίνει αύριο, Κυριακή, 26-7-2024, ώρα Ελλάδος 4:00-7:00 π.μ.

Υπενθυμίζουμε ότι η συνεδρίαση της Διεθνούς Επιστημονικής Επιτροπής της UNESCO είναι ανοιχτή στο ευρύ κοινό (livestream).
Τον σύνδεσμο για να συνδεθείτε θα τον βρείτε εδώ:
https://whc.unesco.org/en/sessions/48COM/

Δείτε το νέο πρόγραμμα εδώ: https://whc.unesco.org/document/226863

whc.unesco.org

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ

Το Ελληνικό ICOMOS, απέστειλε επιστολή με Α.Π. 1643/6-7-2026 στην Υπουργό Πολιτισμού κ. Λίνα Μενδώνη για την εκπόνηση διαχειριστικών σχεδίων των Ελληνικών Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς. Μέχρι σήμερα δεν έχει λάβει απάντηση.

Προς: την Υπουργό Πολιτισμού κ. Λίνα Μενδώνη
Αξιότιμη κυρία Υπουργέ,

Από το Δελτίο τύπου του ΥΠΠΟ της 5ης Μαΐου 2026 και τον ημερήσιο αθηναϊκό τύπο πληροφορηθήκαμε ότι την 4η Μαΐου 2026, οργανώθηκε από το ΥΠΠΟ ημερίδα με θέμα «Ελληνικά Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς: Στρατηγικό Όραμα και Διαχειριστικά Σχέδια για την προστασία και ανάδειξή τους».

Η ημερίδα, αφού κινήθηκε γύρω από το διεθνές θεσμικό πλαίσιο και το περιεχόμενο των διαχειριστικών σχεδίων, εστίασε σε έργα του ΥΠΠΟ σε Μνημεία και Τοποθεσίες της Παγκόσμιας Κληρονομιάς, ενώ ανακοινώθηκε ότι ολοκληρώνονται τα διαχειριστικά σχέδια εμβληματικών μνημείων, όπως η Ακρόπολη των Αθηνών, οι Δελφοί, η Αρχαία Ολυμπία, οι Μυκήνες, η Επίδαυρος και ο Μυστράς, χωρίς, όμως, να γίνει η οποιαδήποτε αναφορά ως προς το περιεχόμενό τους, στα μελετητικά γραφεία που ανέλαβαν την εκπόνησή τους, στους συμμετέχοντες φορείς και στο όλο πλαίσιο του σχεδιασμού. Όπως από τις ίδιες πηγές πληροφορούμαστε, στην ημερίδα συμμετείχαν εκπρόσωποι της Περιφερειακής και Τοπικής Αυτοδιοίκησης, της ακαδημαϊκής και ερευνητικής κοινότητας και ειδικοί στον τομέα της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Κυρία Υπουργέ,

Λυπούμαστε διαπιστώνοντας ότι:

Η όλη διαδικασία, που ακολουθείται μέχρι σήμερα από το ΥΠΠΟ δεν είναι επαρκώς διαφανής, δεν περιλαμβάνει συμμετοχικές διαδικασίες και δημόσιο διάλογο, όπως ζητείται από την Σύμβαση Παγκόσμιας Κληρονομιάς, που έχει υπογραφεί και κυρωθεί ως Νόμος του Ελληνικού Κράτους και τις κατευθυντήριες οδηγίες αυτής, δηλαδή το διεθνές κανονιστικό πλαίσιο της UNESCO, όπου, μάλιστα, περιλαμβάνεται η υποχρέωση σύνταξης και εφαρμογής των διαχειριστικών σχεδίων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η εκπόνηση και κατάθεση προς την UNESCO του διαχειριστικού σχεδίου για την Ακρόπολη των Αθηνών, παρότι το ΥΠΠΟ δεσμεύθηκε τον Απρίλιο του 2022 απέναντι στη Συμβουλευτική Αποστολή εκπροσώπων UNESCO - ICOMOS στην Αθήνα, κατά την επιτόπια αυτοψία τους.

Ενώ κατά την ημερίδα δόθηκε έμφαση στην ιδιαίτερη βαρύτητα, που έχει ο ρόλος των συμβουλευτικών οργάνων της UNESCO, δηλαδή του ICCROM, του ICOMOS και της IUCN ως βασικής αρχής για την αποτελεσματική διαχείριση, ηχηρή ήταν η απουσία του Ελληνικού ICOMOS, που εκπροσωπεί το Διεθνές ICOMOS στην Ελλάδα, αλλά και άλλων Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων, που εκπροσωπούν ή συνδέονται με Διεθνείς Οργανισμούς για τη συντήρηση και διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς, καθώς δεν προσκλήθηκαν στην ημερίδα αυτή.

Σημειώνεται ότι διεθνούς κύρους και αναγνώρισης ειδικοί εμπειρογνώμονες, μέλη του Ελληνικού ICOMOS συμμετέχουν όχι μόνον στις Διεθνείς Επιστημονικές Επιτροπές και Ομάδες Εργασίας του ICOMOS, αλλά επίσης σε αποστολές in situ, ή και εξ αποστάσεως αξιολογήσεις για την ένταξη Μνημείων στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς, για την παρακολούθηση διαχειριστικών αναπτυξιακών σχεδίων και την τεχνική υποστήριξη στην υλοποίησή τους. Επίσης, σύμφωνα με την καθιερωμένη διαδικασία αξιολόγησης, που ακολουθεί το ICOMOS- World Heritage Unit, το Ελληνικό ICOMOS παρακολουθεί συστηματικά τις προτάσεις υποψηφιότητας της Ελλάδας για την Παγκόσμια Κληρονομιά και έχει συμβάλλει μάλιστα εποικοδομητικά στις ακόλουθες περιπτώσεις: Παλιά Πόλη της Κερκύρας (2007), Αρχαιολογικός Χώρος των Φιλίππων (2016), Πολιτιστικό Τοπίο Ζαγορίου (2023), Μινωικά Ανακτορικά Κέντρα (2025), ενώ η ευρύτερη περιοχή του Ολύμπου πρόκειται να κριθεί σε λίγες ημέρες.

Κυρία Υπουργέ,

το Ελληνικό ICOMOS

Θεωρεί θετική την ενέργεια του ΥΠΠΟ για την παραγωγή διαχειριστικών σχεδίων των Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς, που δεν είναι εξοπλισμένα με αυτά.

Επίσης, θεωρεί ικανοποιητική την απόφασή του ΥΠΠΟ να προχωρήσει στις σχετικές νομοθετικές ρυθμίσεις, ώστε να καταστεί υποχρεωτική η εκπόνηση Διαχειριστικών Σχεδίων για κάθε οργανωμένο αρχαιολογικό χώρο.

Ζητεί να κοινοποιηθούν τα υπό εκπόνηση διαχειριστικά σχέδια και το ΥΠΠΟ να προχωρήσει σε ουσιαστικό δημόσιο διάλογο με επιστημονικούς φορείς και εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών πριν από την ολοκλήρωσή τους, ώστε να αποτελέσουν ένα «σύγχρονο, ολιστικό και δυναμικό μοντέλο διαχείρισης», όπως η ίδια έχετε ανακοινώσει.

Δηλώνει, τέλος, διαθέσιμο να συνεργαστεί και να συμβάλλει στην εκπόνηση και στην παρακολούθηση της εφαρμογής των διαχειριστικών σχεδίων, σύμφωνα με τις καταστατικές αρχές του ICOMOS, τις προδιαγραφές και τις κατευθύνσεις της UNESCO.

Με εκτίμηση,
για την Εθνική Επιτροπή του Ελληνικού Τμήματος του I.C.O.MO.S.

Η Πρόεδρος
Σοφία Αυγερινού-Κολώνια

Ο Γενικός Γραμματέας
Ιωάννης Πανόπουλος

ARCHAEOLOGICAL HERITAGE MANAGEMENT
"Five Dimensions of Effective Heritage Management Planning"

A short survey explores five dimensions of effective heritage management planning. Your participation is valuable.
https://docs.google.com/.../1FAIpQLSf6Njf9gbux.../viewform

Under the auspices of ICOMOS ICAHM (International Scientific Committee on Archaeological Heritage Management), a research has been undertaken to determine some of the key challenges to the effective delivery of heritage management planning with a view to offering a more intelligent approach: a systematic yet flexible way of matching the complexity of heritage problems with proportionate, adaptable and genuinely governable solutions.

This research is organised for the preparation of a session on Heritage Management Planning during upcoming ICOMOS GA in Malaysia: https://www.icomosga2026.org.my/en/abstract/sessions

Sessions - ICOMOS GA2026 The ICOMOS Scientific Symposium, under the main theme “LIVING HERITAGE: RESPECT, ACCEPT, ENHANCE, PARTNERSHIP,” is designed to foster research and discussion on specialized topics. In direct response to the Triennial Scientific Plan (TSP) 2024–2027 theme, “DISASTER AND CONFLICT RESILIENT HER...

48η ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ
19-29 Ιουλίου 2029, Busan, Republic of Korea

Ξεκίνησε η 48η σύνοδος της Επιτροπής Παγκόσμιας Κληρονομιάς, η οποία μεταξύ άλλων θα εξετάσει τις υποψηφιότητες για τον Κατάλογο της Παγκόσμιας Κληρονομιάς, μεταξύ των οποίων θα εξετασθεί και η υποψηφιότητα του Ολύμπου.

Όλες οι συνεδριάσεις είναι ανοιχτές στο ευρύ κοινό.
Το πρόγραμμα και ο σύνδεσμος για την παρακολούθηση σε livestream: https://whc.unesco.org/en/sessions/48COM/

Σύμφωνα με το πρόγραμμα, ο Όλυμπος θα εξετασθεί το Σάββατο, 25 Ιουλίου, 9:00-12:00 ώρα Ελλάδας {15:00-18:00 ώρα Ν. Κορέας)

48th session of the World Heritage Committee UNESCO World Heritage Centre

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ Η ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ ICOMOS 2025

Μπορείτε να τη βρείτε στον σύνδεσμο:
https://publ.icomos.org/publicomos/jlbSai?html=Pag&page=Pml/Not&base=historica&ref=735884A9AB3B26952B284CF0CAEEB9A8

Η Ετήσια Έκθεση του 2025 αποτελεί μια ευκαιρία να ανατρέξουμε σε ένα χρόνο διεθνούς συνεργασίας και συνεχούς δέσμευσης για την προστασία της κοινής μας πολιτιστικής κληρονομιάς.
Από τον εορτασμό της 60ής επετείου του ICOMOS μέχρι τη συγκέντρωση παγκόσμιων εμπειρογνωμόνων στη Γενική Συνέλευση του 2025, η έκθεση καταδεικνύει την ανθεκτικότητα και τον δυναμισμό της κοινότητας του ICOMOS σε έναν κόσμο που αλλάζει γρήγορα.
Ρίχνει επίσης φως σε σημαντικά ορόσημα: την έναρξη της πλατφόρμας τεκμηρίωσης PUBLICOMOS, τον ανανεωμένο ιστότοπο και την οπτική μας ταυτότητα, την πρωτοβουλία Παγκόσμιας Κληρονομιάς για τη Μετανάστευση και το Συνέδριο Πέτρας, παράλληλα με τη δέσμευσή μας στη διαμόρφωση της διεθνούς πολιτιστικής πολιτικής μέσω της G20, της COP30 και του Mondiacult.
Αυτή η έκδοση της ετήσιας έκθεσης αντικατοπτρίζει τη δέσμευσή μας για μεγαλύτερη διαφάνεια, προσφέροντας μια σαφέστερη εικόνα της φύσης, της λειτουργίας και των αρμοδιοτήτων του ICOMOS, με νέες ενότητες που παρουσιάζουν τη διακυβέρνησή μας, τις βασικές αξίες και το έργο μας για την Παγκόσμια Κληρονομιά.

PUBLICATION OF THE 2025 ANNUAL REPORT OF ICOMOS

The 2025 Annual Report is an opportunity to look back on a year of international collaboration and continued commitment to protecting our shared cultural heritage.

From celebrating ICOMOS’s 60th anniversary to gathering global experts at the 2025 General Assembly, the report demonstrates the resilience and dynamism of the ICOMOS community in a fast-changing world.

It also shines a light on major milestones: the launch of the PUBLICOMOS documentation platform, our rebranded website and visual identity, the World Heritage Transhumance initiative, and the Stone Conference, alongside our engagement in shaping international cultural policy through the G20, COP30 and Mondiacult.

This edition of the annual report reflects our commitment to greater transparency, offering a clearer picture of ICOMOS’s nature, functioning and remit, with new sections presenting our governance, core values, and work on World Heritage.

Publicomos

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΕ
ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΕΣ ΕΠΙΤΡΟΠΕΣ ΤΟΥ ICOMOS

Οι Διεθνείς Επιστημονικές Επιτροπές συγκεντρώνουν επαγγελματίες- ειδικούς επιστήμονες από το παγκόσμιο δίκτυο του ICOMOS, οι οποίοι συνεργάζονται προάγοντας τη γνώση για τη διατήρηση, την προστασία και διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς στους διαφορετικούς τομείς της εξειδίκευσής τους.

Οι Πρόεδροι των Διεθνών Επιστημονικών Επιτροπών συγκροτούν το Επιστημονικό Συμβούλιο της Συμβουλευτικής Επιτροπής του ICOMOS, το οποίο παρέχει συμβουλές στο Διοικητικό Συμβούλιο για τεχνικά και επιστημονικά ζητήματα.

Ο ρόλος και οι στόχοι των Διεθνών Επιστημονικών Επιτροπών περιγράφονται αναλυτικά στις Αρχές Eger–Xi’an (Eger–Xi’an Principles), που υιοθετήθηκαν από τη Γενική Συνέλευση του ICOMOS το 2005.

Παράλληλα το ICOMOS, προκειμένου να αντιμετωπίσει καίρια ζητήματα που αναδύονται, τα οποία συνδέονται με πολλές ή και όλες τις Διεθνείς Επιστημονικές Επιτροπές, έχει συστήσει 5 ομάδες εργασίας από μέλη του, επαγγελματίες και ειδικούς στον τομέα της πολιτιστικής κληρονομιάς, με στόχο την ανταλλαγή τεχνογνωσίας, προκειμένου να αναπτύξουν δραστηριότητες που οδηγούν συχνά στη σύνταξη αρχών (charters) για το ειδικό ζήτημα που πραγματεύονται.

Το Ελληνικό ICOMOS συμμετέχει με εκπροσώπους του σε πολλές Διεθνείς Επιστημονικές Επιτροπές και Ομάδες Εργασίας συμβάλλοντας με τις δυνάμεις του στη διαμόρφωση αρχών και πολιτικών σε διεθνές επίπεδο.

Πιο συγκεκριμένα συμμετέχει ως εξής:

ΟΜΑΔΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

ICOMOS Sustainable Development Goals Working Group (SDGWG)
Σοφία Αυγερινού Κολώνια

ICOMOS Climate Action Working Group (CAWG)
Ελένη Αλεξάνδρου

ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΕΣ ΕΠΙΤΡΟΠΕΣ

20th Century Heritage ISC20C
PAMELA JEROM voting member

Analysis and restoration of structures of architectural heritage ISCARSAH
ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΛΑΝΤΖΑΣ voting member

Archaeological Heritage Management ICAHM
ΕΛΕΝΑ ΚΟΡΚΑ voting member, ΑΘ. ΝΑΚΑΣΗΣ, ΝΙΚΟΣ ΛΙΑΝΟΣ, ΣΟΦΙΑ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΥ, ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΨΑΡΟΥΔΑΚΗΣ

Cultural tourism ICTC
ΤΖΑΝΕΤΟΣ ΠΟΜΟΝΗΣ voting member

Energy and Sustainability ISCES
ΕΛΕΝΗ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ voting member

Fortifications and military heritage IcoFort
ΑΘ. ΝΑΚΑΣΗΣ voting member, ΝΙΚΟΣ ΛΙΑΝΟΣ, ΣΟΦΙΑ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΥ, ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΨΑΡΟΥΔΑΚΗΣ

Heritage documentation C**A
ΑΝΔΡΕΑΣ ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ member of the Board, ΝΙΚΟΣ ΛΙΑΝΟΣ voting member, ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΣΚΑΜΑΝΤΖΑΡΗ, ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΥΡΜΑΔΑΣ, ΕΛΕΝΗ ΕΥΑ ΤΟΥΜΠΑΚΑΡΗ

Historic cities, towns, and villages CIVVIH
ΣΟΦΙΑ ΑΥΓΕΡΙΝΟΥ ΚΟΛΩΝΙΑ voting member, ΕΛΕΝΗ ΜΑΙΣΤΡΟΥ, ΜΑΡΙΑ ΔΑΝΙΗΛ, ΕΛΙΝΑ ΑΓΓΕΛΗ, ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΥΡΜΑΔΑΣ, ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΑΜΠΑΛΗ

Intangible Cultural Heritage ICICH
ΡΙΒΑ ΛΑΒΑ

Interpretation and presentation ICIP
ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ ΘΕΟΛΟΓΙΔΟΥ

Places of Religion and Ritual PRERICO
ΑΛΚΗΣ ΠΡΕΠΗΣ voting member, ΝΕΝΑΝΤ ΒΕΣΙΤΣ

Risk preparedness ICORP
ΕΛΕΝΑ ΚΟΡΚΑ voting member, ΕΛΕΝΗ ΕΥΑ ΤΟΥΜΠΑΚΑΡΗ (associate member)

Stone ISCS
ΕΥΑ ΚΑΡΔΑΡΑ voting member, ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΔΕΛΕΓΚΟΥ

Theory and philosophy of conservation and restoration TheoPhilos
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ voting member

Training CIF
ΕΛΕΝΗ ΛΑΜΠΡΙΝΟΥ voting member

Vernacular architecture CIAV
ΝΙΚΟΣ ΛΙΑΝΟΣ voting member

Wood IIWC
ΤΣΑΚΑΝΙΚΑ voting member

Περισσότερες πληροφορίες για όλες τις Διεθνείς Επιστημονικές Επιτροπές και τις Ομάδες Εργασίας του ICOMOS, καθώς και τις Eger–Xi’an Principles, στον σύνδεσμο https://icomos.gr/epitropes/

ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΕΚΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ICOMOS ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΕΣ ΕΠΙΤΡΟΠΕΣ

Την Παρασκευή, 19 Ιουνίου, πραγματοποιήθηκε συνάντηση εργασίας εκπροσώπων της Ελληνικής Επιτροπής σε Διεθνείς Επιστημονικές Επιτροπές του ICOMOS. Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε στην έδρα του Ελληνικού ICOMOS, στο αναστηλωμένο διατηρητέο κτήριο, επί της οδού Πειραιώς 73, στην Αθήνα.

Στη συνάντηση συμμετείχαν οι εκπρόσωποι των Επιστημονικών Επιτροπών:
Σοφία Αυγερινού – Κολώνια, πρόεδρος του Ελληνικού ICOMOS, Historic cities, towns, and villages
Ελίνα Αγγέλη, Historic cities, towns, and villages
Νέναντ Βέσιτς, Places of Religion and Ritual
Ανδρέας Γεωργόπουλος, Heritage documentation
Μαρία Δανιήλ, Historic cities, towns, and villages
Κατερίνα Δελέγκου, Stone
Κλεοπάτρα Θεολογίδου, Interpretation and presentation
Γιώργος Κουρμαδάς, Historic cities, towns, and villages
Ρίβα Λάββα, Intangible Cultural Heritage
Δήμητρα Μπαμπαλή, Historic cities, towns, and villages
Ελένη Μαΐστρου, Historic cities, towns, and villages
Άλκης Πρέπης, Places of Religion and Ritual
Ελένη – Εύα Τουμπακάρη, Heritage documentation
Ελευθερία Τσακανίκα, Wood

Κατά τη συζήτηση, κάθε εκπρόσωπος παρουσίασε τη δραστηριότητα της Επιτροπής την οποία εκπροσωπεί και θέματα που συνδέονται με την ελληνική συμμετοχή. Ακολούθησε συζήτηση γύρω από τις προοπτικές περαιτέρω ενεργής συμμετοχής μελών του Ελληνικού ICOMOS σε Διεθνείς Επιτροπές, σύμφωνα με τις αρχές Eger Xian (Principles for the International Scientific Committees of ICOMOS).

Η συνάντηση ολοκληρώθηκε με προτάσεις γύρω από τον προγραμματισμό της ερχόμενης περιόδου και το πρόγραμμα διαλέξεων που προγραμματίζεται να ξεκινήσει το φθινόπωρο του 2026.

ΝΕΑ ΕΚΚΛΗΣΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ICOMOS
ΓΙΑ ΤΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΑ ΕΡΓΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΓΟΡΑ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ

Τρεις μήνες μετά τη δραματική έκκληση του Eλληνικού ICOMOS, στις 6 Απριλίου 2026, να σταματήσουν οι αυθαίρετες επεμβάσεις στην Ακρόπολη και στην Αρχαία Αγορά των Αθηνών διαπιστώνουμε, δυστυχώς, ότι οι επεμβάσεις αυτές συνεχίζονται!

Το Δελτίο τύπου του Υπουργείου Πολιτισμού της 29ης Ιουνίου 2026, ενημερώνει σαφώς ότι «προχωρεί στην αποκατάσταση του νοτιοανατολικού ναού στον αρχαιολογικό χώρο της Αρχαίας Αγοράς των Αθηνών…» που «αφορά σε επεμβάσεις … στον ίδιο τον ναό … και στην οδό των Παναθηναίων, με στόχο την αποκατάσταση της ιστορικής συνέχειας και την ενίσχυση της αναγνωσιμότητας του μνημείου».Το δελτίο τύπου του Υπουργείου Πολιτισμού δεν απαντά σε κανένα από τα σοβαρά ερωτήματα που έχουν τεθεί από το ελληνικό ICOMOS και την επιστημονική κοινότητα και αφορούν στην υποχρέωση του ελληνικού κράτους, ως μέλους της UNESCO, να συμμορφώνεται με το κανονιστικό πλαίσιο των διεθνών συμβάσεων, τις οποίες έχει κυρώσει και ενσωματώσει στην ελληνική νομοθεσία (σ.σ. Την οποία νομοθεσία περιστασιακά τηρεί).

Σημειώνεται ότι και η πρόσφατη έκθεση της Συμβουλευτικής Αποστολής εκπροσώπων της UNESCO και του ICOMOS, που επισκέφθηκε την Αθήνα τον Απρίλιο του 2022, για έλεγχο των έργων στην Ακρόπολη, συνιστούσε ότι πριν από κάθε επέμβαση θα έπρεπε να έχουν εκπληρωθεί οι κατευθυντήριες οδηγίες διαχείρισης των UNESCO / ICCROM / ICOMOS / IUCN (2002) και της Σύμβασης Παγκόσμιας Κληρονομιάς.

Σημειώνεται, ακόμη, ότι ο αρχαιολογικός χώρος της Αρχαίας Αγοράς εγγράφεται στην αναγνωρισμένη από την UNESCO ζώνη προστασίας (buffer zone) της Ακρόπολης. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να εφαρμόζεται και εδώ το κανονιστικό πλαίσιο της UNESCO, σύμφωνα με το οποίο για κάθε επέμβαση και στη ζώνη προστασίας και, επομένως, και στην Αγορά, θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η διατήρηση της οπτικής και αισθητικής ακεραιότητας της Ακρόπολης σε σχέση με τον περιβάλλοντα χώρο. Σε αντίθεση με όλα αυτά, το νέο οικοδόμημα στη θέση του νοτιοανατολικού ναού αλλοιώνει δραματικά την πρόσληψη της Ακρόπολης από την Αγορά, και καταστρατηγεί την έννοια της ζώνης προστασίας, όπως ορίζεται από τις διεθνείς συμβάσεις.

Υπενθυμίζουμε ότι, σχετικά με τα προαναφερόμενα, στις 4 Μαΐου 2026, το Υπουργείο Πολιτισμού πραγματοποίησε ημερίδα με θέμα: «Ελληνικά Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς: Στρατηγικό Όραμα και Διαχειριστικά Σχέδια για την προστασία και ανάδειξή τους». Εκτός των άλλων, επισημάνθηκε η ανάγκη συμμόρφωσης με τη Σύμβαση της UNESCO, για την Προστασία της Παγκόσμιας Πολιτιστικής και Φυσικής Κληρoνομιάς (Παρίσι 1972), την οποία έχει κυρώσει η χώρα μας. Επίσης, τονίστηκε ότι «αποτελεσματική διαχείριση δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς τη συνεργασία των τοπικών κοινωνιών, των αρμόδιων αρχών, των επιστημόνων και των επαγγελματιών του χώρου», καθώς και «η σημασία των ζωνών προστασίας και της ευρύτερης χωρικής οργάνωσης».

Τα έργα στην Αρχαία Αγορά φαίνεται να αγνοούν όλα τα προαναφερθέντα.

Στην πραγματικότητα, αυτή τη στιγμή τα θεμέλια του νοτιοανατολικού ναού στην Αγορά έχουν καλυφθεί με όγκους μπετόν αρμέ, με το οποίο έχει διαμορφωθεί κρηπίδα στη θέση του προστώου, ενώ στη θέση του σηκού του ναού, διαμορφώθηκαν ένας τοιχοβάτης, κατώφλι και κατώτατες στρώσεις τοίχων. Επάνω στην κρηπίδα του προστώου έχουν στηθεί, με χρήση μεγάλου ποσοστού τσιμέντου, αρχαίοι σπόνδυλοι κιόνων, που προέρχονται από τον ναό της Αθηνάς Σουνιάδος (5ου αιώνος π.Χ.), επάνω στους οποίους έχουν τοποθετηθεί ιωνικά κιονόκρανα από τσιμέντο, που αναπαράγουν τη μορφή των κιονοκράνων του ναού της Αθηνάς Σουνιάδος. Στη βορειοδυτική γωνία, επάνω από τα κιονόκρανα, έχει τοποθετηθεί γωνιακό επιστύλιο από τσιμέντο, που αναπαράγει τη μορφή αντίστοιχου τμήματος από τον ναό της Αθηνάς Σουνιάδος.

Το δελτίο τύπου αναφέρει ότι: «Η προτεινόμενη επέμβαση φιλοδοξεί να αποδώσει στον νοτιοανατολικό ναό τη θέση που του αρμόζει στον αρχαιολογικό χώρο, καθιστώντας τον ευανάγνωστο και λειτουργικά ενταγμένο στο σύνολο της Αρχαίας Αγοράς.» Όλοι οι μελετητές συμφωνούν ότι ο νοτιοανατολικός ναός είναι ζήτημα να έμεινε στη θέση του για δύο αιώνες, και ότι η αρχιτεκτονική μορφή του μόνον κατά προσέγγιση θα μπορούσε να αποκατασταθεί, αφού τα μόνα αξιόλογα αρχιτεκτονικά μέλη που τους αποδίδονται, με σχετική πιθανότητα, ανήκουν σε άλλο μνημείο πολύ μεγαλύτερης αρχαιολογικής και καλλιτεχνικής αξίας (ναός Αθηνάς Σουνιάδος). Άλλα κτήρια στην νοτιοανατολική περιοχή της Αθηναϊκής Αγοράς είχαν μακρότερο και σημαντικότερο δημόσιο βίο και το σωζόμενο υλικό τους επιτρέπει πληρέστερη μελέτη.

Είναι εύλογο να αναρωτηθεί κανείς, γιατί αυτό το κτήριο, που μόνο με υποθέσεις μπορούμε να προσεγγίσουμε, επιλέγεται να έχει την μεταχείριση ενός εμβληματικού μνημείου, που στη θέση του πρέπει να κατασκευαστεί μία μακέτα από τσιμέντο σε φυσική κλίμακα, στην οποία παγιδεύονται και αυθεντικά τμήματα άλλου παλαιότερου κτηρίου, με βλάβες που ακυρώνουν την αξία τους ως αρχαιολογικών τεκμηρίων;

Ακόμη περισσότερο όταν η επέμβαση αυτή παραβιάζει τις διεθνείς συμβάσεις, που έχει κυρώσει η χώρα μας, καθώς αντίκειται τόσο στα κριτήρια σχετικά με την αυθεντικότητα του μνημείου, όσο και στα κριτήρια διαχείρισης στη ζώνη προστασίας, βλάπτοντας την οπτική και αισθητική ακεραιότητα της Ακρόπολης σε σχέση με τον περιβάλλοντα χώρο.

Για άλλη μια φορά, το Ελληνικό ICOMOS κάνει έκκληση να γίνει σεβαστό από το Υπουργείο Πολιτισμού το διεθνές πλαίσιο διαχείρισης πολιτιστικής κληρονομιάς, όπως ορίζεται από την UNESCO και τα συμβουλευτικά της όργανα, δηλαδή του ICCROM, του ICOMOS και της IUCN, τη μεγάλη αξία και σημασία του οποίου το ίδιο το ΥΠΠΟ, στην ημερίδα της 4ης Μαΐου 2026 για τα «Ελληνικά Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς: Στρατηγικό Όραμα και Διαχειριστικά Σχέδια για την προστασία και ανάδειξή τους», αναγνώρισε δημόσια και υποσχέθηκε -φευ- να τηρεί στο εξής.

Για την Εθνική Επιτροπή του Ελληνικού Τμήματος του ICOMOS.

Η Πρόεδρος
Σοφία Αυγερινού-Κολώνια

Ο Γενικός Γραμματέας
Ιωάννης Πανόπουλος

HERITAGE ADAPTS!

H πρώτη παγκόσμια εκστρατεία που ενώνει στρατηγικούς εταίρους, διεθνούς κύρους, γύρω από έναν κοινό στόχο: 3.000 και πλέον μνημεία, τόποι και παραδόσεις, με τοπική καθοδήγηση, να εφαρμόσουν δράσεις προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή έως το 2030. Κινητοποιεί τις τοπικές κοινωνίες, διαχειριστές και θεματοφύλακες της πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς και τους παρέχει τεχνική καθοδήγηση, πρόσβαση σε δεδομένα και διεθνείς συνεργασίες, ώστε να μπορέσουν να επιτύχουν τους στόχους τους.

«Η κλιματική αλλαγή αποτελεί την ταχύτερα αναπτυσσόμενη απειλή για την πολιτιστική και φυσική κληρονομιά παγκοσμίως. Σύμφωνα με την UNESCO, ένα στα τρία μνημεία φυσικής κληρονομιάς και ένα στα έξι μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς βρίσκονται υπό απειλή, όπως επίσης το 60% των δασών και το 66% των θαλάσσιων περιοχών που έχουν χαρακτηριστεί Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς.

Ωστόσο, τα δεδομένα αυτά καλύπτουν μόνο ένα μικρό μέρος της παγκόσμιας κληρονομιάς. Η πλειονότητα των τόπων, των ζωντανών παραδόσεων, των συλλογών και των πολιτιστικών τοπίων που θεωρούν πολύτιμα οι κοινότητες παραμένουν εκτός διεθνών συστημάτων παρακολούθησης.
……………………….
Κι όμως, η κληρονομιά δεν είναι μόνο θύμα της κλιματικής κρίσης· αποτελεί και μέρος της λύσης. Είναι πηγή ανθεκτικότητας για τις κοινότητες και φορέας δοκιμασμένων μέσα στον χρόνο γνώσεων και πρακτικών που παραμένουν επίκαιρες και χρήσιμες σήμερα.»

Heritage Adapts: Uniting Heritage Efforts - ICOMOS Join Heritage Adapts! and protect your heritage site from climate change by 2030.