Enjoy.LK

වැස්ලින් සිරුරට කෙතරම් හොදද යන්න ඔප්පු කිරීමට දිනකට වැස්ලින් හැන්දක් පානය කළ වැස්ලින් නිර්මාතෘ..

1800 ගණන්වලදී රොබට් ඔගස්ටස් චීස්බ්‍රරෝ (Robert Augustus Chesebrough) නමැති රසායන විද්‍යාඥයා තෙල් කර්මාන්තශාලාවල සේවකයන් තමන්ගේ කැපුම් තුවාල සහ පිළිස්සුම් තුවාල සඳහා බොරතෙල් පිරිපහදු කිරීමේදී ඉතිරි වන අපද්‍රව්‍යයක් පාවිච්චි කරනවා දැක්කා. ඔහු එය තවදුරටත් පිරිසිදු කර සකස් කරමින් වර්තමානයේ අප කවුරුත් දන්නා “වැස්ලින්” (Vaseline) නිෂ්පාදනය ලෝකයට හඳුන්වා දුන්නා.

ඔහු වැස්ලින්වල තිබූ ඖෂධීය ගුණය ගැන කෙතරම් විශ්වාස කළාද කියනවා නම්, ඔහු දිනපතාම වැස්ලින් හැන්දක් බැගින් ශරීරය ඇතුළත සුවපත් වීමට ආහාරයට ගෙන තිබෙනවා. ඔහුට වයස අවුරුදු 50 ගණන්වලදී වැළඳුණු දරුණු පෙනහළු රෝගයකින් (pleurisy) බේරීමට තමන්ගේ මුළු සිරුරම වැස්ලින්වලින් වසා ගන්නා ලෙස ඔහු ඉල්ලා සිටි බවත්, පසුව ඔහු ඉන් සුවය ලැබූ බවත් ප්‍රසිද්ධ කතාවක්. තමන්ගේම නිෂ්පාදනය කෙරෙහි තිබූ දැඩි විශ්වාසය නිසාම ඔහු වයස අවුරුදු 96ක් වැනි දිගු කාලයක් සෞඛ්‍ය සම්පන්නව ජීවත් වීමට සමත් වුණා.

උපුටා ගැනීම : Cliply

තවදුරටත් : https://enjoy.lk/?p=9099

NASA ආයතනයේ X-59 ගුවන් යානය පළමු වරට ශබ්දයේ වේගය අභිබවා යයි..

NASA විසින් සැලසුම් කරන ලද X-59 පර්යේෂණාත්මක ගුවන් යානය සිය මංගල අධිධ්වනික (Supersonic) හෙවත් ශබ්දයේ වේගය අභිබවා යාමේ පියාසැරිය සාර්ථකව නිම කිරීමට සමත් ව තිබෙනවා. මෙම ඓතිහාසික පියාසැරිය, ලොව වාණිජ ගුවන් ගමන් ක්ෂේත්‍රයේ විප්ලවීය වෙනසක් ඇති කිරීමට නියමිත ‘Quesst’ මෙහෙයුමේ සුවිශේෂී කඩඉමක් ලෙස සැලකෙනවා.

කැලිෆෝනියාවේ එඩ්වර්ඩ්ස් ගුවන් හමුදා කඳවුරෙන් ආරම්භ වූ මෙම පියාසැරිය විනාඩි 81ක කාලයක් පුරා පැවතුණා. NASA ආයතනයේ ප්‍රවීණ පරීක්ෂණ ගුවන් නියමුවෙකු වන ජිම් “ක්ලූ” ලෙස් විසින් යානය මෙහෙයවන ලද අතර, එහි දී ගුවන් යානය අඩි 43,400ක උපරිම උන්නතාංශයකට ළඟා වෙමින් Mach 1.1 ක (පැයට කිලෝමීටර් 1,147 ක පමණ) වේගයක් වාර්තා කරමින් පියාසර කළා.

සාමාන්‍යයෙන් ගුවන් යානයක් ශබ්දයේ වේගය පසුකර යාමේ දී, වායුගෝලයේ පීඩන තරංග එකිනෙක ගැටීමෙන් ප්‍රබල ශබ්ද තරංගයක් නිකුත් වනවා. කන් බිහිරි කරවන මෙම අධික ශබ්දය හේතුවෙන්, ගොඩබිම හරහා සුපර්සොනික් වාණිජ ගුවන් ගමන් සිදු කිරීම දශක ගණනාවක සිට තහනම් කර තිබෙනවා. නමුත් Lockheed Martin සමාගම හා එක් ව NASA ආයතනය නිර්මාණය කළ X-59 යානයේ සැලසුම මෙම සම්ප්‍රදායික ගැටලුව මඟහැරීමට සමත් වී තිබෙනවා.

යානයට අඩි 30ක් පමණ දිගු, ඉදිකටුවක හැඩැති දිගටි නාසයක් ඇති අතර එය යානයේ මුළු දිගින් තුනෙන් එකක් පමණ වනවා. මෙම විශේෂිත හැඩය මඟින් වායු පීඩන තරංග එකට එක්වීම වළක්වා ඒවා විසිරුවා හරිනු ලබනවා. ඒ හේතුවෙන්, ගිගුරුම් හඬක් වෙනුවට ඈතින් මෝටර් රථයක දොරක් වැසෙනවාක් වැනි ඉතා මෘදු ශබ්දයක් (Sonic thump) පමණක් ජනනය කිරීම මෙහි ඇති සුවිශේෂීම තාක්ෂණික ජයග්‍රහණයයි.

“මෙම අධිධ්වනික පියාසැරිය මඟින් විද්‍යාව, ඉංජිනේරු විද්‍යාව සහ ගුවන් අභ්‍යවකාශ නවෝත්පාදනයන්හි ඇමෙරිකාවේ අඛණ්ඩ නායකත්වය පෙන්නුම් කරනවා.” ධවල මන්දිරයේ විද්‍යා හා තාක්ෂණ ප්‍රතිපත්ති කාර්යාලයේ අධ්‍යක්ෂ, මයිකල් ක්‍රැට්සියෝස් ප්‍රකාශ කරනවා.

සිය පළමු පරීක්ෂණ පියාසැරිය ආරම්භ කළ X-59 යානය, ඉදිරි දින කිහිපය තුළ දී අඩි 55,000ක උසක දී Mach 1.4 (පැයට කිලෝමීටර් 1,488) ක සිය ඉලක්කගත මෙහෙයුම් වේගය ලබා ගැනීමට නියමිත ව තිබෙනවා. මෙම පරීක්ෂණවලින් ලබාගන්නා දත්ත මත පදනම් ව, අනාගතයේ දී සාමාන්‍ය මගී ගුවන් යානා සඳහා ද මෙම නිහඬ සුපර්සොනික් තාක්ෂණය යොදාගැනීමට NASA ආයතනය අපේක්ෂා කරනවා. එය සාර්ථක වුවහොත්, වර්තමානයේ පවතින නීති රීති වෙනස් වී, ලොව පුරා ගුවන් ගමන් සඳහා ගතවන කාලය අඩකින් පමණ අඩු කරගත හැකි නව යුගයක් නුදුරේ දී ම උදාවෙනු ඇතැ යි අපේක්ෂා කෙරෙනවා.

උපුටා ගැනීම : Cliply

තවදුරටත් : https://enjoy.lk/?p=9096

අඟහරු මතින් සොයාගත් ‘දිගු අණු’ ජීවයක සලකුණු ද?

අඟහරු ග්‍රහයා මත අතීතයේ ජීවය පැවතියේ ද යන ප්‍රශ්නයට පිළිතුරු සෙවීමේ මෙහෙයුම තීරණාත්මක හැරවුම් ලක්ෂ්‍යයකට පැමිණ තිබෙනවා. 2025 මාර්තු මාසයේ දී NASA විද්‍යාඥයින් විසින් කරන ලද නවතම අනාවරණයකට අනුව, අඟහරුගේ ‘Yellowknife Bay’ නම් පැරණි විල් පතුලක පිහිටි “Cumberland mudstone” පාෂාණය තුළ තිබී මෙතෙක් හමු වූ විශාලතම කාබනික අණු හඳුනාගෙන තිබෙනවා. මෙම සොයාගැනීම හුදෙක් සරල මූලද්‍රව්‍ය හඳුනාගැනීමක් නොව, අඟහරුගේ ඉතිහාසය පිළිබඳ අපගේ අවබෝධය සම්පූර්ණයෙන් ම වෙනස් කරන ප්‍රබල රසායනික සාක්ෂියක් බව සඳහන්.

මෙය වැදගත් වන්නේ ඇයි? කියුරියෝසිටි රෝවරය විසින් කළ මෙම පාෂාණයේ සොයාගැනීම සුවිශේෂී වන්නේ එය හුදෙක් පැවැත්ම තහවුරු කිරීමෙන් ඔබ්බට ගොස්, සංකීර්ණ හයිඩ්‍රජන් සහ කාබන් දාමයන් පිළිබඳ සවිස්තරාත්මක විශ්ලේෂණයක් ඉදිරිපත් කරන බැවිනුයි. මෙම අණු අතීත ජීවයක කොටස් විය හැකි බවට විද්‍යාඥයන් ඉදිරිපත් කරන උපකල්පනය, අඟහරු ගවේෂණය ජලය සෙවීමේ මට්ටමේ සිට සංකීර්ණ ජීව රසායනය විකේතනය කිරීමේ මට්ටම දක්වා ඔසවා තබනවා. මෙම සංකීර්ණත්වය තේරුම් ගැනීමට නම්, අප මෙම අණුවල රසායනික අනන්‍යතාවය දෙස අවධානය යොමු කළ යුතුයි.

කියුරියෝසිටි විසින් හඳුනාගැනුණු මෙම අණු ‘ඇල්කේන’ ලෙස හැඳින්වෙන හයිඩ්‍රොකාබන පවුලට අයත් වනවා. අප එදිනෙදා දන්නා මෙතේන් හෝ ප්‍රොපේන් වැනි වායූන්ට වඩා මේවා ව්‍යුහයෙන් බෙහෙවින් සංකීර්ණ වන අතර ප්‍රමාණයෙන් ද විශාල වනවා. මෙම අණු කාබන් පරමාණු 10 සිට 12 දක්වා දිගු දාමයන්ගෙන් සමන්විත වන අතර,විද්‍යාඥයින් පෙන්වා දෙන්නේ මෙම කාබන් දාමයන් බොහෝ විට ජීව විද්‍යාත්මක සෛල පටල (Cell membranes) තැනීමට අවශ්‍ය වන ‘මේද අම්ලවල කොටස් ද විය හැකි බවයි.

රසායන විද්‍යාවේදී කාබන් පරමාණු 12 ක් හෝ ඊට වැඩි ප්‍රමාණයක් සහිත දාමයන් හමුවීම ජීව විද්‍යාත්මක සම්භවයක් (Biological origin) ඇති බවට ලැබෙන ඉඟියක් ලෙස සැලකෙනවා.

මෙම කාබන් දාමයන්ගේ දිග ප්‍රමාණය, අභ්‍යවකාශයේ බහුලව දක්නට ලැබෙන සාමාන්‍ය රසායනික ද්‍රව්‍ය සහ ජීවයට අදාළ ද්‍රව්‍ය වෙන් කර හඳුනාගත හැකි ප්‍රධානතම සාධකයයි. බිලියන ගණනාවක් පුරා ආරක්ෂා වී තිබූ මෙම අණු හඳුනාගැනීමට හැකි වූයේ සුවිශේෂී පර්යේෂණ ක්‍රමවේදයක් හරහායි.

මෙම සොයාගැනීමේ වඩාත් සිත්ගන්නාසුලු කරුණ වන්නේ විද්‍යාඥයන් මුලින් සොයමින් සිටියේ ප්‍රෝටීන වල මූලික ඒකක වන ඇමයිනෝ අම්ල වීමයි. නමුත් Cumberland mudstone සාම්පල සෙල්සියස් අංශක 1,100 ක අධික උෂ්ණත්වයකට රත් කිරීමේ දී, ඔවුන්ට බලාපොරොත්තු නොවූ ලෙස මෙම විශාල කාබනික අණු හමු වී තිබුණා.

මෙම දියුණු විශ්ලේෂණය හරහා වර්තමාන හායනය වූ දත්ත මත පදනම්ව, අතීත අඟහරුගේ සශ්‍රීක රසායනික පරිසරය දැකීමට විද්‍යාඥයන්ට හැකි වී තිබුණා.

මෙම අණු ජීවීන් විසින් නිපදවන ලද බව උපකල්පනය කිරීම සාධාරණ වුවත් විද්‍යාවට ස්ථිර සාක්ෂි අවශ්‍ය වනවා. එබැවින් පර්යේෂකයන් විසින් මෙම අණු නිර්මාණය විය හැකි අජීවී ක්‍රමවේදයන් කිහිපයක් ද පරීක්ෂාවට ලක් කර තිබෙනවා. එයින් පෙනී ගොස් ඇත්තේ ග්‍රහයාගේ භූගතව පවතින තාපජ පද්ධති හේතුවෙන් පිටතට එන කාබනික ද්‍රව්‍යවලින් පොහොසත්, ජලීය තරල ඔස්සේ ද මෙවැනි අණු මතුපිටට පැමිණීමේ හැකියාවක් තිබෙන බවයි. උල්කා ගැටුම්, ජල-පාෂාණ අන්තර්ක්‍රියා ආදී අනෙකුත් අවස්ථාවන් සියල්ල බැහැර කිරීමට ඔවුන් සමත් වුණා.

කෙසේ නමුත්, Curiosity රෝවරයේ ඇති Sample Analysis at Mars (SAM) උපකරණය ඉතා දියුණු වුවත්, එහි ද යම් සීමාවන් පවතින බව පෙන්සිල්වේනියා ප්‍රාන්ත විශ්වවිද්‍යාලයේ මහාචාර්ය ක්‍රිස්ටෝපර් හවුස් පෙන්වා දෙනවා. ඔහු පවසන පරිදි රෝවරයට විශාල අණු හඳුනාගත හැකි වුව ද, පෘථිවියේ රසායනාගාර සතු ඉහළ නිරවද්‍යතාවය රෝවරය සතු නො වන බවයි

උපුටා ගැනීම : Cliply

තවදුරටත් : https://enjoy.lk/?p=9093

දේශගුණ විපර්යාසය නිසා නිවර්තන කලාපීය සපුෂ්පික ශාක අවුලක..

මඳකට සිතන්න, දහස් ගණනක් සැතපුම් ගෙවා ආහාර සොයා පැමිණෙන සංක්‍රමණික පක්ෂියෙකුට, තමා එනතුරු මල් පිපී තිබිය යුතු වනාන්තරය නිහඬ, මල් රහිත තැනක් බවට පත්ව තිබුණහොත් එය කෙතරම් බිහිසුණු ද? වසර 200ක පමණ දීර්ඝ කාලයක් පුරා එක්රැස් කරන ලද ශාක සාම්පල 8,000ක් පමණ සියුම් ලෙස විශ්ලේෂණය කළ නවතම විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනයක් අපට පවසන්නේ, දේශගුණික විපර්යාස හේතුවෙන් නිවර්තන කලාපීය මල් පිපීමේ රටාවන් මාස ගණනාවකින් එහා මෙහා වී ඇති බවයි.

මෙතෙක් කලක් විද්‍යාඥයන් අතර පැවති පොදු මතයක් වූයේ නිවර්තන කලාපීය ප්‍රදේශ දේශගුණික විපර්යාසවලින් එතරම් බලපෑමකට ලක් නො වන බවයි. මෙම කලාපයේ උෂ්ණත්වය වසර පුරා සාපේක්ෂ ව ස්ථාවර ව පවතින බැවින්, ඍතු විපර්යාසයන් දැඩි ව දැනෙන උත්තර හෝ දක්ෂිණ ධ්‍රැවාසන්න රටවලට සාපේක්ෂ ව මෙහි ශාක සුරක්ෂිත යැ යි සිතුව ද, දත්ත අපට පවසන කටුක සත්‍යය ඊට වඩා වෙනස් බව පෙනීගොස් තිබෙනවා.

කොලරාඩෝ බෝල්ඩර් විශ්වවිද්‍යාලයේ ප්‍රධාන පර්යේෂිකා ස්කයිලර් ග්‍රේව්ස් අවධාරණය කරන පරිදි, ලෝකයේ කිසිදු තැනක් දේශගුණික විපර්යාසවලින් තොර වන්නේ නැහැ. පෘථිවියේ ජෛව විවිධත්වයෙන් තුනෙන් එකක් දරන නිවර්තන කලාපයේ, වසරකට අලුතින් හඳුනාගැනෙන ශාක විශේෂ ප්‍රමාණය 180ක් පමණ වනවා. අප තවමත් හඳුනා නොගත් මෙවැනි දහස් ගණන් ජීවීන් අපටත් නො දැනීම ඔවුන්ගේ ස්වභාවික රිද්මය අහිමි කරගනිමින් සිටීම සමස්ත ලෝකයට ම බරපතල තර්ජනයක් බව ඇය පෙන්වා දෙනවා.

අධ්‍යයනයට අනුව, ඇතැම් ශාක විශේෂවල මල් පිපීමේ කාලය දින කිහිපයකින් නොව, මාස කිහිපයකින් වෙනස් වී තිබෙනවා. බ්‍රසීලයේ අමරන්ත් ශාකය (Brazilian amaranth) 1950 දශකයට සාපේක්ෂ ව අද වන විට දින 80ක් පමණ ප්‍රමාද වී මල් පිපෙන බව පෙනී ගොස් තිබෙනවා. එලෙස ම, ඝානාවේ රැට්ල්පොඩ් පඳුරු විශේෂය (Ghanaian rattlepod shrub) 1950 සහ 1990 අතර කාලය තුළ දින 17ක් වේලාසනින් මල් පිපීමට පටන් ගෙන තිබෙනවා.

මෙම වෙනසට හේතුව වන්නේ විවිධ ශාකවල මල් පිපීම සඳහා විවිධ පාරිසරික සංඥා හෝ උත්තේජනයන් භාවිතා කිරීමයි. පර්යේෂකයන් පෙන්වා දෙන්නේ දේශගුණික විපර්යාස මගින් මල් පිපීමට අවශ්‍ය උත්තේජනයන් වෙනස් කරන බැවින්, ඇතැම් විශේෂ වේලාසනින් මල් පිපෙන අතර අනෙක් ඒවායේ මේ ක්‍රියාවලිය ප්‍රමාද වන බවයි.

ඇතැම් ශාක දහවල් කාලයේ උපරිම උෂ්ණත්වයකට ප්‍රතිචාර දක්වන අතර, තවත් සමහරක් රාත්‍රී කාලයේ පවතින අවම උෂ්ණත්වයට සංවේදී වනවා. දේශගුණික විපර්යාස හේතුවෙන් මෙම උෂ්ණත්ව රටාවන් වෙනස් වන විට, එක ම වනාන්තරයක වුව ද ඇතැම් ශාක වේලාසනින් මල් පල දරන අතර තවත් ඒවා අසීමිත ලෙස ප්‍රමාදයට ලක් වනවා.

මල් පිපීමේ රටාවන් වෙනස් වීම යනු හුදෙක් ශාකයකට පමණක් බලපාන හුදකලා සිදුවීමක් නොවෙයි. එය මුළු පරිසර පද්ධතියම බිඳ දමන දාම ප්‍රතික්‍රියාවක් ඇති කරවනවා. විශේෂයෙන් ම පරාග කාරකයන් සහ පලතුරු අනුභව කරන සතුන් හට මේ නිසා දැඩි ආහාර හිඟයකට මුහුණ දීමට ද සිදු වනවා.

ස්කයිලර් ග්‍රේව්ස් පවසන පරිදි, පරිසර පද්ධති යනු අන්තර්ක්‍රියාවලින් සැදුම්ලත් ඉතා සියුම් ජාලයන් වන අතර, එහි පදනම වන ශාක වැනි එක් අංගයක් හෝ අසමතුලිත වුවහොත්, පරිසර පද්ධතියේ සෑම මට්ටමකම බිඳ වැටීමක් සිදුවිය හැකියි. මෙය මල් පැණි මත යැපෙන සංක්‍රමණික පක්ෂීන්ගේ පැවැත්මට ද සෘජු ව බලපානවා.

නිවර්තන කලාපය පිළිබඳ දත්ත ලබා ගැනීමේ දී පැවති විශාලතම අභියෝගය වී තිබුණේ දීර්ඝකාලීන ව ලබාගත් තොරතුරු හිඟකමයි. එය පැවතුණේ විද්‍යාෙව් අඳුරු කලාපයක් ලෙසයි. මෙම අඩුව පිරවීම සඳහා විද්‍යාඥයන් කෞතුකාගාරවල ඇති වසර සිය ගණනක් පැරණි වියළි මල් සාම්පල පරිශීලනය කළා. 1794 සිට 2024 දක්වා වූ වසර 230කට අධික කාලයක් ආවරණය වන පරිදි සිදු කළ මෙම විශ්ලේෂණයේ දී පෙනී ගොස් ඇත්තේ, සාමාන්‍යයෙන් සෑම දශකයකට ම දින දෙකක පමණ වෙනසක් මල් පිපීමේ රටාවල සිදුවන බවයි.

එඩින්බරෝ රාජකීය උද්භිද උද්‍යානයේ ආචාර්ය එමා බුෂ් පවසන්නේ, නිවර්තන කලාපයේ පවතින සංකීර්ණ සෘතුමය රටාවන් පිළිබඳව අප මෙතෙක් දැරූ අවබෝධය ප්‍රමාණවත් නොවන බවයි. පරිසර පද්ධතියක විවිධ අංග දේශගුණික විපර්යාසවලට විවිධ වේගයන්ගෙන් ප්‍රතිචාර දක්වන බවට ලැබෙන සාක්ෂි මෙම අධ්‍යයනයෙන් තවදුරටත් තහවුරු වනවා.

නිවර්තන කලාපීය වනාන්තර යනු පෘථිවියේ සෞඛ්‍යය තීරණය කරන ප්‍රධානතම අවයවයක්. අපගේ නිවහන වන මේ පෘථිවියේ පැවැත්ම රඳා පවතින සොබාදහමේ රිද්මය මෙලෙස බිඳී යන විට, එය හුදෙක් ගස්වැල්වලට පමණක් සීමා වූ ගැටලුවක් ලෙස බැහැර කළ නො හැකියි. දේශගුණික විපර්යාස හමුවේ නිවර්තන පද්ධති සංරක්ෂණය කිරීම සඳහා අප මෙතෙක් දැක්වූ උනන්දුවට වඩා වැඩි අවධානයක් යොමු කිරීම අත්‍යවශ්‍ය බව මෙයින් මොනවට පැහැදිලි වන බව පර්යේෂකයන් පෙන්වා දෙනවා.

උපුටා ගැනීම : Cliply

තවදුරටත් : https://enjoy.lk/?p=9090

මියගිය තැනැත්තියකගෙන් ලැබුණු ගර්භාෂයකින් බ්‍රිතාන්‍යයේ උපත ලද පළමු බිළිදා..
මව් පදවිය යනු ලොව ඕනෑ ම කාන්තාවකගේ අතිශය පුද්ගලික වූත්, සුන්දර වූත් සිහිනයක්. එහෙත්, ඇතැම් කාන්තාවන්ට උපතින් ම උරුම වන ශාරීරික දුෂ්කරතා හේතුවෙන් මෙම සිහිනය සැබෑ කර ගැනීම කළ නො හැක්කක් ලෙස පෙනෙන්නට තිබෙනවා. එංගලන්තයේ ග්‍රේස් බෙල් ද එවැනි එක් කාන්තාවක්. ඇය සහ ඇගේ සහකරු ස්ටීව් පවෙල් හට පසුගිය දෙසැම්බර් මාසයේ දී ‘හියුගෝ’ නම් පුත් රුවනක් ලැබුණේ වෛද්‍ය විද්‍යාවේ නව මානයන් විවර කරමින්. ලන්ඩනයේ ක්වීන් චාලට් සහ චෙල්සි රෝහලේ දී කිලෝග්‍රෑම් 3.09ක බරින් යුතු ව උපත ලැබූ හියුගෝගේ බිහි වීම බ්‍රිතාන්‍ය වෛද්‍ය ඉතිහාසයේ සුවිශේෂී සන්ධිස්ථානයක් වන්නේ, ඔහු, මියගිය දායකයෙකුගෙන් ලබාගත් ගර්භාෂයක් බද්ධ කිරීමෙන් බ්‍රිතාන්‍යයේ උපත ලැබූ ප්‍රථම බිළිඳා වන බැවින්.
තොරතුරු තාක්ෂණ වැඩසටහන් කළමනාකාරිනියක වන ග්‍රේස් බෙල් උපතින් ම Mayer-Rokitansky-Küster-Hauser (MRKH) සින්ඩ්‍රෝමය නම් දුර්ලභ තත්ත්වයෙන් පීඩා විඳි අයෙක්. මෙම තත්ත්වය නිසා ඇයට උපතින් ම ගර්භාෂයක් පිහිටා නොතිබූ අතර, තරුණ වියේ දී වෛද්‍යවරුන් ඇයට පවසා තිබුණේ ඇයට කිසිදා දරුවෙකු කුස දැරීමට නොහැකි වනු ඇති බවයි. කෙසේ වෙතත් දශක ගණනාවක් පුරා ඇයට අරක් ගෙන තිබූ ඒ “නොහැකියාව” අද වන විට “ආශ්චර්යයක්” බවට පත්ව තිබෙනවා.
“මම කවදාවත් හිතුවේ නැහැ මෙය කළ හැකි වෙයි කියලා. මගේ මුළු ජීවිතයේම මම වඩාත්ම සතුටින් ඉන්නා මොහොත මෙයයි.” ඇය පවසනවා.
2023 වසරේ දී බ්‍රිතාන්‍යයේ ප්‍රථම ගර්භාෂ බද්ධ කිරීම සිදු වූයේ ජීවතුන් අතර සිටින සොහොයුරියකගෙන් තවත් සොහොයුරියකටයි. එහිදී ග්‍රේස් ඩේවිඩ්සන් යන අය හට ඇගේ වැඩිමහල් සොහොයුරිය වූ ඒමි විසින් තම ගර්භාෂය පරිත්‍යාග කරනු ලැබුවා. එහෙත් හියුගෝගේ උපත සුවිශේෂී වන්නේ එය මියගිය දායකයෙකුගෙන් ලබාගත් ගර්භාෂයක් බද්ධ කර බ්‍රිතාන්‍යයේ සිදු වූ ප්‍රථම උපත වන බැවිනුයි. දත්තවලට අනුව, මියගිය දායකයන්ගෙන් ලැබුණු ගර්භාෂ බද්ධ කිරීම් මඟින් යුරෝපයේ මීට පෙර මෙවැනි අවස්ථා දෙකක් පමණක් වාර්තා වී ඇති අතර, ලොව පුරා එවැනි උපත් සිදු ව ඇත්තේ 25 ත් 30 ත් අතර සංඛ්‍යාවක් පමණයි. ලොව පුරා සිදුවන ගර්භාෂ බද්ධ කිරීම්වලින් තුනෙන් දෙකක් ම තවමත් සිදුවන්නේ ජීවත් ව සිටින දායකයන්ගෙන්.
මෙම වෛද්‍ය විස්මිතය පිටුපස සුවිශේෂී නීතිමය සහ සදාචාරාත්මක ක්‍රියාවලියක් ද පවතිනවා. අවයව පරිත්‍යාගය පිළිබඳ පොදු නීති රීතිවලට වඩා ගර්භාෂ පරිත්‍යාගය සම්බන්ධ ක්‍රියාවලිය වෙනස් මුහුණුවරක් ගන්නවා. සාමාන්‍යයෙන් පුද්ගලයෙකු අවයව පරිත්‍යාග කිරීමට ස්වයංක්‍රීය ව එකඟතාව පළ කර ඇතැ යි සැලකෙන ‘ස්වයංක්‍රීය කැමැත්ත’ (Deemed Consent) යටතට ගර්භාෂය ඇතුළත් වන්නේ නැහැ. එබැවින්, යම් කාන්තාවක මියගිය පසු ඇයගේ ගර්භාෂය පරිත්‍යාග කිරීමට නම්, ඇයගේ පවුලේ සාමාජිකයන්ගෙන් ඒ සඳහා විශේෂ සහ සෘජු අවසරයක් ලබා ගැනීම අනිවාර්ය වනවා.
මෙම ගර්භාෂ බද්ධ කිරීම අනෙකුත් අවයව බද්ධ කිරීම් මෙන් ශරීරය තුළ ජීවිත කාලය පුරා ම රඳවා තබා ගන්නක් නොවෙයි. බද්ධ කළ ගර්භාෂය ශරීරයේ ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය විසින් “පිටස්තරයෙකු” ලෙස හඳුනාගෙන එය ප්‍රතික්ෂේප කිරීම වැළැක්වීම සඳහා මවට ප්‍රතිශක්තිකරණ මර්දන ඖෂධ ලබා ගැනීමට සිදු වනවා. මෙම ඖෂධ මඟින් ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියේ ක්‍රියාකාරිත්වය තාවකාලිකව අඩපණ කර ගර්භාෂය ආරක්ෂා කරගන්නවා. කෙසේ වෙතත්, මෙම ඖෂධ දීර්ඝ කාලයක් භාවිත කිරීමෙන් ඇතිවිය හැකි අහිතකර සෞඛ්‍ය බලපෑම් අවම කර ගැනීම සඳහා, අදාළ යුවළ දරුවන් ලැබීම අවසන් කළ පසු බද්ධ කළ ගර්භාෂය සැත්කමක් මඟින් නැවත ඉවත් කරනු ලැබෙනවා.
ග්‍රේස් බෙල්ට ගර්භාෂය ලබා දුන් දායකයා සැබෑ ලෙස ම මානව දයාවේ සංකේතයක් ලෙස හැඳින්විය හැකියි. ඇයගේ ගර්භාෂය ග්‍රේස් හට මව් පදවිය ලබා දුන් අතර ම, ඇය පරිත්‍යාග කළ තවත් අවයව පහක් මඟින් තවත් පුද්ගලයන් සිව් දෙනෙකුගේ ජීවිත බේරා ගැනීමට වෛද්‍යවරුන් සමත් වුණා.
ග්‍රේස් බෙල්ගේ සහ පුංචි හියුගෝගේ මෙම කතාව හුදෙක් වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක ජයග්‍රහණයක් පමණක් නොව මිනිසුන් තුළ පවතින අසීමිත පරිත්‍යාගශීලීත්වය සහ වෛද්‍ය විද්‍යාවේ දියුණුව එක් වූ තැන සිදුවිය හැකි ආශ්චර්යයන් පිළිබඳ ජීවමාන සාක්ෂියක් වනවා. මෙම වෛද්‍ය කණ්ඩායමේ නායකත්වය දැරූ මහාචාර්ය රිචඩ් ස්මිත් ඇතුළු පිරිස වසර ගණනාවක් පුරා කළ කැපවීමට ගෞරවයක් ලෙස, ග්‍රේස් සහ ස්ටීව් තම පුතුට ‘හියුගෝ රිචඩ් පවෙල්’ ලෙස නම් තැබීමට තීරණය කර තිබෙනවා. මෙය වෛද්‍යවරයා සහ රෝගියා අතර ඇති වූ ගැඹුරු මානුෂීය බැඳීම මනාව විදහා දක්වන්නක්.

උපුටා ගැනීම : Cliply

තවදුරටත් : https://enjoy.lk/?p=9087

යෙලෝස්ටෝන් සුපිරි ගිනිකන්ද: ඇමෙරිකාව යට සැඟවී ඇති මහා විනාශකාරී බලවේගය!

ඇමෙරිකාවේ සුන්දරම ජාතික උද්‍යානයක් ලෙස සැලකෙන යෙලෝස්ටෝන් (Yellowstone) යටතේ, ඕනෑම මොහොතක අවදි විය හැකි දැවැන්ත "රාක්ෂයෙකු" නිදා සිටින බව ඔබ දන්නවාද? මෙය සාමාන්‍ය ගිනිකන්දක් නොව, මුළු ලෝකයටම බලපෑම් කළ හැකි "සුපිරි ගිනිකන්දකි" (Supervolcano).
1. සුපිරි ගිනිකන්දක් යනු කුමක්ද?
සාමාන්‍ය ගිනිකන්දකට වඩා මෙය වෙනස් වන්නේ එහි ඇති අතිවිශාල ශක්තිය සහ ප්‍රමාණය නිසාවෙනි. සාමාන්‍ය ගිනිකන්දක් පුපුරා ගිය විට කේතුවක් වැනි හැඩයක් ඉතිරි වුවද, යෙලෝස්ටෝන් වැනි සුපිරි ගිනිකන්දක් පුපුරා ගිය පසු පොළොව ඇතුළට ගිලා බැස විශාල ආවාටයක් හෙවත් "කල්දේරාවක්" (Caldera) නිර්මාණය වේ.
2. යෙලෝස්ටෝන් හි වර්තමාන තත්ත්වය
මෙම ගිනිකන්ද යට සැතපුම් 37ක් පමණ දිග සහ සැතපුම් 18ක් පමණ පළල දැවැන්ත "මැග්මා කුටීරයක්" (Magma Chamber) පිහිටා ඇත. මෙහි ඇති අධික තාපය නිසාම යෙලෝස්ටෝන් උද්‍යානය
පුරා උණුදිය උල්පත් (Geysers) සහ මඩ විල් දැකගත හැකිය.
අවසාන පිපිරීම්: මීට වසර මිලියන 2.1කට, වසර මිලියන 1.3කට සහ වසර 640,000කට පෙර මෙය ප්‍රධාන වශයෙන් පුපුරා ගොස් ඇත.
3. හෙට මෙය පුපුරා ගියහොත් කුමක් සිදුවේද?
විද්‍යාඥයන් පවසන පරිදි මෙය පුපුරා ගියහොත් එය වචනයෙන් විස්තර කළ නොහැකි මහා විනාශයක් වනු ඇත:
භූමිකම්පා: පිපිරීමට පෙර ප්‍රබල භූමිකම්පා මාලාවක් ඇති වේ.
අළු වැස්ස: මුළු ඇමෙරිකාවම අඩි කිහිපයක් උස අළු තට්ටුවකින් වැසී
යනු ඇත. මෙය ගොවිතැන, සන්නිවේදනය සහ ගමනාගමනය සම්පූර්ණයෙන්ම අකර්මන්‍ය කරයි.
ගෝලීය ශීත ඍතුව (Volcanic Winter): වායුගෝලයට මුදා හරින සල්ෆර් සහ අළු නිසා සූර්යාලෝකය පොළොවට පතිත වීම වැළකේ. මෙයින් පෘථිවියේ උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක කිහිපයකින් පහත වැටී, ලොව පුරා දැවැන්ත ආහාර හිඟයක් ඇති විය හැක.
4. අප බිය විය යුතුද?
යෙලෝස්ටෝන් ගිනිකඳු නිරීක්ෂණාගාරය (YVO) මගින් මෙය නිරන්තරයෙන් නිරීක්ෂණය කරනු ලබයි.විද්‍යාඥයන් පවසන්නේ ඉදිරි වසර 10,000 ඇතුළත මෙවැනි විශාල පිපිරීමක් සිදුවීමට ඇති ඉඩකඩ ඉතා අවම බවයි. බොහෝ විට ඉදිරියේදී සිදුවිය හැක්කේ කුඩා ලාවා ගලා යෑම් පමණි.
මෙම ලිපිය සැකසීමේදී භාවිත කළ මූලාශ්‍ර සහ ඇසුරිනි:
▪️USGS (United States Geological Survey): යෙලෝස්ටෝන් ගිනිකන්දේ වත්මන් ක්‍රියාකාරිත්වය සහ ඉතිහාසය පිළිබඳ නිල විද්‍යාත්මක වාර්තා ඇසුරින්.
▪️National Park Service (NPS): යෙලෝස්ටෝන් භූ විද්‍යාත්මක ව්‍යුහය සහ උණුදිය උල්පත් පිළිබඳ දත්ත ඇසුරින්.
▪️National Geographic (Earth Science): සුපිරි ගිනිකඳු පිපිරීමකදී ඇති විය හැකි ගෝලීය බලපෑම් පිළිබඳ පර්යේෂණ දත්ත ඇසුරින්.
▪️Discovery Magazine (Geology Section): මැග්මා කුටීරවල වර්ධනය සහ භූගත තාපය පිළිබඳ නවතම සොයාගැනීම් ඇසුරින්.
අවසාන වශයෙන්: අපේ පෘථිවිය මතුපිටින් සුන්දර වුවත්, එහි අභ්‍යන්තරයේ මෙවැනි මහා බලවේගයන් සැඟවී පවතී. සොබාදහමේ මෙවැනි අසිරිමත් මෙන්ම බියකරු නිර්මාණ ගැන ඔබ මොකද හිතන්නේ? Comment එකක් දාන්න! 🌋🔥✨
✍️"මෙම ලිපිය ඇමරිකානු භූ-විද්‍යා සමීක්ෂණ ආයතනයේ (USGS) නිල දත්ත සහ ජාත්‍යන්තර භූ-විද්‍යාත්මක (Geology) පර්යේෂණ වාර්තා ඇසුරින් සකස් කර ඇත."

උපුටා ගැනීම : අපි නොදුටු ලෝකය Api Nodutu Lokaya

තවදුරටත් : https://enjoy.lk/%e0%b6%ba%e0%b7%99%e0%b6%bd%e0%b7%9d%e0%b7%83%e0%b7%8a%e0%b6%a7%e0%b7%9d%e0%b6%b1%e0%b7%8a-%e0%b7%83%e0%b7%94%e0%b6%b4%e0%b7%92%e0%b6%bb%e0%b7%92-%e0%b6%9c%e0%b7%92%e0%b6%b1%e0%b7%92%e0%b6%9a%e0%b6%b1/

'sPower

රතු දියමන්ති පැළඳි මාරයා

Red Diamond Rattlesnake 🐍🔥

ලෝකේ ඉන්න භයානකම සහ විෂ අධිකම සර්පයෝ විශේෂ අතරින් “Rattlesnakes” එහෙමත් නැත්නම් “පොළොං තෙලිස්සෝ” (රැට්ල්ස්නේක්) කියන්නේ කාගෙත් ඇඟ කිලිපොලා යන කට්ටියක්. හැබැයි අද අපි කතා කරන්න යන්නේ ඒ පවුලේ ඉන්න සැබෑම ලස්සන, ඒ වගේම අතිශය භයානක කෙනෙක් ගැන. ඒ තමා Red Diamond Rattlesnake!

📊 ජීව විද්‍යාත්මක වර්ගීකරණය

විද්‍යාත්මක නාමය: Crotalus ruber

කුලය (Family): Viperidae (පොළොං කුලය)

උප-කුලය (Subfamily): Crotalinae (ගर्त පොළඟුන් / Pit Vipers)

🌎 මුන් ජීවත් වෙන්නේ කොහේද?

මේ සර්ප විශේෂය ප්‍රධාන වශයෙන්ම දකින්න ලැබෙන්නේ නිරිතදිග කැලිෆෝනියාවේ (USA) සහ මෙක්සිකෝවේ Baja California කියන ප්‍රදේශවල විතරයි. මුන් නිතරම ගැවසෙන්නේ වියළි කාන්තාර, පඳුරු සහිත ලඳු කැලෑ, ගල් පර්වත බහුල කඳු බෑවුම් සහ වෙරළබඩ ප්‍රදේශවලයි.

😮 මොකක්ද මේ “රතු දියමන්ති” කතාව?

මුගේ පිට මැද දිගේ ලස්සන රතු-දුඹුරු, ගඩොල් රතු හෝ රෝස පැහැයට හුරු දියමන්තියක හැඩය ගත්තු (Diamond-shaped) රටා පෙළක් පිහිටලා තියෙනවා. මේ අපූරු වර්ණය නිසාම මුන්ට කාන්තාර සහ වියළි පඳුරු අස්සේ ලේසියෙන්ම සැඟවෙන්න (Camouflage) පුළුවන්. සාමාන්‍යයෙන් අඩි 3ක් 4ක් විතර දිගට වැඩෙන මුන්, උපරිම අඩි 5ක් (මීටර් 1.5ක්) විතර වෙනකම් වුණත් ලොකු වෙනවා.

වලිගය කෙළවරට වෙන්න කැපී පෙනෙන කළු සහ සුදු වළලු සලකුණු (Bands) පිහිටලා තියෙන එක මුන්ව අඳුරගන්න තියෙන ලේසිම ක්‍රමයක්.

🤫 කාටවත් නැති “රැට්ල්” (Rattle) එකේ රහස!

මුගේ වලිගය කෙළවරේ තියෙන “Rattle” එක නැත්නම් ශබ්ද විකාශන උපකරණය ගැන නොකියාම බෑ. තමන්ට අනතුරක් වගේ දැනෙනකොට මූ කරන්නේ වලිගය වේගයෙන් හොලවලා “චිස්ස්ස්…” ගාන දරුණු අනතුරු ඇඟවීමේ සද්දයක් පිට කරන එක.

ඔයාලා දන්නවද මේ සද්දේ එන්නේ කොහොමද කියලා? ගොඩක් අය හිතන්නේ වලිගය ඇතුළේ ගල් කැට වගේ මොනවා හරි හෙලවෙනවා කියලා. නෑ! ඒක හැදිලා තියෙන්නේ මුගේ ඇඟේ හැලෙන හමෙන් ඉතිරි වෙන, එකිනෙකට බද්ධ වුණු කෑලි (Keratin segments) වලින්. වලිගය තත්පරයට වාර 60ක් විතර වේගයෙන් හොලවද්දී මේවා එකිනෙක ගැටිලයි අර සද්දය එන්නේ.

💀 විෂෙහි දරුණුබව සහ දඩයම

මුන්ගේ විෂ Hemotoxic (රුධිර පද්ධතියට හානි කරන) ගණයට අයිති වෙන්නේ. මේ සර්පයා සපා කෑමක් සිදු වුනොත්:

සපා කෑ ස්ථානය අධික ලෙස ඉදිමී, පටක (Tissues) දරුණු ලෙස විනාශ වීම ආරම්භ වෙනවා.

රුධිරය කැටි ගැසීමේ හැකියාව නැති කර දමන නිසා ශරීරය ඇතුළතින් වගේම පිටතින්ද දරුණු ලෙස ලේ ගැලීම් සිදු වෙනවා.

මුන්ගේ දෂ්ට කිරීමක් නිසා මිනිසෙකු මිය යාමට පවා පුළුවන් වුවත්, වර්තමානයේ මේ සඳහා ඉතා සාර්ථක ප්‍රතිවිෂ (Antivenom) නිපදවා තිබෙනවා.

මූ දඩයම් කරන්නේ රෑ වරුවේ. මුගේ ඇස් සහ නාස්පුඩු අතර තියෙන විශේෂ “Heat-sensing pits” (තාප සංවේදී අවයව) නිසා, මීයන්, ලේන්නු, කුරුල්ලන් සහ කුඩා කටුස්සන්ව කළුවරේ වුණත් ශරීර උෂ්ණත්වය මඟින් Target කරන්න මූට පුළුවන්.

⚠️ වර්තමාන තත්ත්වය

මුන්ගේ විෂ මේ තරම් දරුණු වුණත්, මුන් හරිම ලැජ්ජාශීලී, සාමකාමී සර්ප විශේෂයක්. මිනිස්සුන්ව හැකිතාක් මඟහරින්නයි මුන් බලන්නේ. හැබැයි කණගාටුවට කරුණක් වෙන්නේ, සීග්‍රයෙන් සිදුවන නාගරීකරණය නිසා මුන්ගේ වාසස්ථාන අහිමි වෙලා වර්තමානය වන විට මුන්ගේ ගහනය දවසින් දවස අඩු වෙමින් පවතිනවා.

පරිසරයේ සමතුලිතතාවය රකින්න මේ වගේ විෂ සර්පයොත් ලොකු මෙහෙවරක් කරනවා. මේ වගේ සොබාදහමේ අපූර්වතම නිර්මාණයක් වෙන “Red Diamond Rattlesnake” ගැන ඔයාලගේ අදහස මොකක්ද? පල්ලෙහායින් කමෙන්ට් එකක් දාන්න! 👇

උපුටා ගැනීම : Unknown Diary

තවදුරටත් : https://enjoy.lk/%e0%b6%bb%e0%b6%ad%e0%b7%94-%e0%b6%af%e0%b7%92%e0%b6%ba%e0%b6%b8%e0%b6%b1%e0%b7%8a%e0%b6%ad%e0%b7%92-%e0%b6%b4%e0%b7%90%e0%b7%85%e0%b6%b3%e0%b7%92-%e0%b6%b8%e0%b7%8f%e0%b6%bb%e0%b6%ba%e0%b7%8f/

80,000කට අධික සතුන් පිරිසක් අවසන් ගමන් ගිය ලෝකයේ අමුතුම සුසාන භූමිය!

Hartsdale Pet Cemetery

ඔයාලා දන්නවද මිනිස්සුන්ට වගේම සත්තුන්ට විතරක්ම වෙන් වුණු, අවුරුදු 130කට වඩා පැරණි, මහා පරිමාණයේ සුසාන භූමියක් ලෝකයේ තියෙනවා කියලා? මේක තියෙන්නේ ඇමරිකාවේ නිව්යෝර්ක් නුවරට කිට්ටුව. නම තමයි “Hartsdale Pet Cemetery”.

හැබැයි මේක නිකන්ම නිකන් බල්ලෝ, පූසෝ වළලන තැනක් නෙවෙයි. මේක පිටුපස තියෙන්නේ හදවත උණු කරන, පුදුම හිතෙන කතා පෙළක්!

ඇපල් වත්තකින් පටන් ගත්ත ආදරයේ කතාව 🍎🐶

මේ හැමදේම පටන් ගත්තේ 1896 අවුරුද්දේ. නිව්යෝර්ක් නුවර ජීවත් වුණු එක කාන්තාවකගේ පණ වගේ ආදරය කරපු බල්ලා හදිසියේම මැරුණා. ඒ දවස්වල නිව්යෝර්ක් නගරය ඇතුළේ සත්තුන්ව වළලන්න නීතියෙන් අවසර තිබුණේ නැහැ. තමන්ගේ සුරතලාගේ සිරුර කුණු බක්කියකට දාන්න ඒ අසරණ ගැහැණු කෙනාට හිත දුන්නේ නැහැ.

ඇය මේ ගැන ඇඬුම් කඳුළින් යුතුව එයාගේ පශු වෛද්‍යවරයා වුණු සැමුවෙල් ජොන්සන්ට (Dr. Samuel Johnson) කිව්වා. දොස්තරට මේ දුක බලාගෙන ඉන්න බැරි වුණා. එයා කිව්වා “හරි, ඔයා දුක් වෙන්න එපා. මට අයිති ඇපල් වත්තක් තියෙනවා හාර්ට්ස්ඩේල් කඳුකරයේ. එහේ ගිහින් ඔයාගේ සුරතලාව වළලන්න” කියලා.

අන්න ඒ එකම එක බල්ලෙක්ගෙන් පටන් ගත්ත තැන, අද වෙනකොට සත්තු 80,000කට වඩා නිදන් කරලා තියෙන මහා සුසාන භූමියක් බවට පත්වෙලා! ලෝකයේ ප්‍රසිද්ධම සංචාරක මඟපෙන්වන්නෙක් වෙන ‘Lonely Planet’ සඟරාව මඟින් මේක ලෝකයේ තියෙන විශිෂ්ටතම සුසාන භූමි 10 අතරට පවා නම් කරලා තියෙනවා.

ප්ලාසා හෝටලයේ ජීවත් වුණු සිංහ පැටියා සහ බෙංගාලි කොටියා! 🦁🐯

මේ සුසාන භූමියේ ඉන්නේ සාමාන්‍ය සුරතල් සත්තු විතරක් නෙවෙයි. රුසියානු කුමාරිකාවක් නිව්යෝර්ක් නුවර සුපිරි “ප්ලාසා හෝටලයේ” එයාගේ කාමරේ නෑවුම් තොටේ (Bathtub) හදපු “ගෝල්ඩ්ෆ්ලෙක්” (Goldfleck) කියන සිංහ පැටියත් අවසන් නින්දේ පසුවෙන්නේ මෙතැනයි. ඒ වගේම සර්කස් එකකින් බේරගෙන හදපු ලොකු බෙංගාලි කොටියෙක්, වඳුරන්, උරගයින්, බස්සන් විතරක් නෙවෙයි පළමු ලෝක යුද්ධයේදී මිනිස්සුන්ගේ පණ බේරගන්න ගිහින් මියගිය වීර සුනඛයන් වෙනුවෙන් හදපු විශාල ස්මාරකයකුත් (War Dog Memorial) මෙතැන තියෙනවා.

“කෑම නැති වෙලාවටත් මගේ අත ලෙවකාපු මගේ පණ…” 😭❤️

මිනිස්සු තමන්ගේ සත්තුන්ට කොච්චර ආදරේද කියනවා නම්, මෙතැන තියෙන සමහර සොහොන් කොත්වල ලියලා තියෙන දේවල් කියවද්දී ඕනෑම කෙනෙක්ගේ ඇස්වලට කඳුළු එනවා. එක ධනවත් කාන්තාවක් තමන්ගේ ස්පැනියල් වර්ගයේ බල්ලෝ හතරදෙනෙක් වෙනුවෙන් ටොන් 50ක් බරැති මහා මන්දිරයක් වගේ සොහොනක් (Mausoleum) හදලා තියෙනවා. ඒකේ ලියලා තියෙන්නේ මෙන්න මෙහෙම කතාවක්:

“මගේ ළඟ කන්න දෙන්න කෑමක් නැති වෙලාවටත්, මගේ අත ලෙවකාලා මාව සනසවපු මගේ පණ වගේ ආදරණීයයන්…”

තවත් දුප්පත් ගල් අඟුරු පතලක සේවකයෙක් එයාගේ බල්ලා මැරුණම, සොහොන් ගලක් ගන්න සල්ලි නැතුව සතියට සත 50 ගානේ මාස ගණනාවක් ගෙවීමේ ක්‍රමයට සල්ලි එකතු කරලා පොඩි සොහොන් ගලක් හදලා තියෙනවා. ඒකේ ලියලා තියෙන්නේ “Bum; Ever Faithful; At Rest” (බම්; හැමදාම විශ්වාසවන්තයි; දැන් සැතපෙන්න) කියලා.

සත්තුන් එක්ක එකටම වැළලුණු මිනිස්සු 700ක්! ⚰️🐾

මේ කතාව තමයි හැමෝම පුදුම කරන්නේ. තමන්ගේ සුරතලා නැතුව ජීවත් වෙන්න බැරි වුණු, මියගිය මිනිස්සු 700කට වඩා වැඩි පිරිසකගේ අළු (Cremains) මේ වෙනකොට තමන්ගේ සත්තුන්ගේ සොහොන් ඇතුළෙන්ම තැන්පත් කරලා තියෙනවා. මියගියත් තමන්ගේ හුරතලාව තනි කරන්න ඔවුන් කැමති වෙලා නැහැ.

මෙතැන කිසිම ආගම් භේදයක්, ජාති භේදයක් හෝ සත්ව වර්ග භේදයක් නැහැ. යුදෙව් බළලෙක්, ක්‍රිස්තියානි බල්ලෙක්, සිංහයෙක්, හාවෙක් හැමෝම එකම තැනක ආදරයෙන් සැතපිලා ඉන්නවා. ඒ නිසයි මේ සුසාන භූමියට “The Peaceable Kingdom” (සාමකාමී රාජධානිය) කියලත් කියන්නේ.

සැබෑ ආදරය කියන්නේ මිනිස්සුන්ට විතරක් සීමා වුණු දෙයක් නෙවෙයි කියන්න මේ හාර්ට්ස්ඩේල් සුසාන භූමිය හොඳම සාක්ෂියක්! ❤️

ඔයාලත් ඔයාලගේ පණ වගේ හදන සුරතලාගේ නම කමෙන්ට් කරන් යන්න බලන්න… 👇✨

උපුටා ගැනීම : Unknown diary

තවදුරටත් : https://enjoy.lk/80000%e0%b6%9a%e0%b6%a7-%e0%b6%85%e0%b6%b0%e0%b7%92%e0%b6%9a-%e0%b7%83%e0%b6%ad%e0%b7%94%e0%b6%b1%e0%b7%8a-%e0%b6%b4%e0%b7%92%e0%b6%bb%e0%b7%92%e0%b7%83%e0%b6%9a%e0%b7%8a-%e0%b6%85%e0%b7%80%e0%b7%83/

විෂයි, වසයි දෙකම තියෙන ලෝකයේ දුර්ලභ සර්පයා?

Tiger Keelback

සාමාන්‍යයෙන් අපි දන්නේ සර්පයෙක් දෂ්ට කළාම “විෂ” (Venom) ශරීරගත වෙනවා කියලනේ. හැබැයි කවුරුහරි ඔයාව හැපුවොත් විෂ වෙන, ඇඟ ඇල්ලුවොත් “වස” (Poison) වෙන සර්පයෙක් ගැන ඇහුවොත් ඔයා විශ්වාස කරනවාද?

ඔව්, සත්ව විද්‍යාඥයන් පවා පුදුම කරපු මේ අමුතුම සර්පයා තමයි Tiger Keelback. නැත්නම් විද්‍යාත්මක නමින් හඳුන්වන Rhabdophis tigrinus.

මෙයා ලෝකයේ ඉන්න අනිත් හැම සර්පයෙකුටම වඩා වෙනස් වෙන්නේ සහ භයානක වෙන්නේ ඇයි කියලා අද අපි බලමු.

📌 කවුද මේ Tiger Keelback?

කුලය (Family): මෙයා අයිති වෙන්නේ ලෝකයේ විශාලම සර්ප කුලයක් වෙන Colubridae (කොලුබ්‍රිඩේ) කුලයටයි. (අපේ රටේ ඉන්න ගැරඬියන්, ඇහැටුල්ලන්, මාපිලන් අයිති වෙන්නෙත් මේ කුලයටම තමයි).

ජීවත් වන ප්‍රදේශ: මුලින්ම කිව්වොත් මේ සර්පයා ලංකාවේ නැහැ. මෙයා ප්‍රධාන වශයෙන්ම දකින්න ලැබෙන්නේ නැගෙනහිර ආසියාතික රටවල් වෙන ජපානය, චීනය, කොරියාව, රුසියාවේ නැගෙනහිර ප්‍රදේශ සහ තායිවානය වගේ රටවලයි. (කොරියාවේ ඉන්න අය බහුලවම දකින සර්පයෙක්)

විශේෂයෙන්ම ගංගා, වැව් අසල සහ තෙතමනය අධික කුඹුරු ආශ්‍රිතව මුන් බහුලව ගැවසෙනවා.

ප්‍රමාණය (Size): මුන් මාර ලොකු සර්පයෝ නෙවෙයි. සාමාන්‍යයෙන් වැඩුණු සර්පයෙක් සෙන්ටිමීටර 60 සිට 100 දක්වා (අඩි 2 සිට 3ක් පමණ) දිගකට වර්ධනය වෙනවා. කලාතුරකින් අඩි 4ක් විතර දිග මුන් හමුවෙලත් තියෙනවා. ඇඟේ කොටින්ගේ වගේ ලස්සන තැඹිලි, කහ සහ කළු පාට ලප පිහිටලා තියෙන නිසයි මුන්ට “Tiger” කියන නම ලැබිලා තියෙන්නේ.

1. විෂයි වසයි දෙකම තියෙන “Double Weapon” එක!

ගොඩක් අය “Venomous” (විෂ) සහ “Poisonous” (වස) කියන වචන දෙක පටලවා ගන්නවා. සර්පයෙක් හැපුවාම ශරීරයට යන්නේ විෂ (Venom). හැබැයි යම් සතෙක්ව කෑවාම හෝ ඇඟ ඇල්ලුවාම ශරීරගත වෙන්නේ වස (Poison).

Tiger Keelback කියන්නේ මේ දෙකම එකට පිහිටපු ලෝකයේ ඉන්න අතිශය දුර්ලභ සර්පයෙක්! මෙයාගේ කට ඇතුළේ දළ විෂ වගේම, බෙල්ල පිටුපස තියෙන ග්‍රන්ථිවල (Nuchal Glands) මාරාන්තික වස ගබඩා වෙලා තියෙනවා.

2. තමන්ගේම කියලා වසක් නෑ මෙයා සුපිරි “වස හොරෙක්”!

හැබැයි මෙතන තියෙන ලොකුම අභිරහස ඒක නෙවෙයි. Tiger Keelback සර්පයාට තමන්ගේ ඇඟ ඇතුළේ මේ වස (Poison) නිපදවන්න බැහැ! එතකොට කොහෙන්ද මෙයාට මේවා ලැබෙන්නේ?

මෙයා කරන්නේ සුපිරි හොරකමක්. මෙයාගේ ප්‍රධාන කෑමක් තමයි අධික වස සහිත මැඩියන් (Toxic Toads). මේ මැඩියන්ව කෑවාම, උන්ගේ ඇඟේ තියෙන “Bufadienolides” කියන මාරාන්තික හෘද විෂ (Cardiotonic Steroids) මේ සර්පයාගේ ශරීරයට උරා ගන්නවා. ඊටපස්සේ ඒ වස තමන්ගේ බෙල්ල පිටුපස තියෙන බෑග් වගේ ග්‍රන්ථිවල සේෆ් එකේ තම්පත් කරලා තියාගන්නවා.

💡 පුදුම හිතෙන දේ තමයි, අම්මා සර්පයෙක් මේ වස මැඩියන්ව කෑවාම, ඒ වස තමන්ගේ බිත්තර හරහා පැටවුන්ටත් දායාද කරන්න මේ සර්පයාට පුළුවන්!

😡 මෙයා ආක්‍රමණශීලීද?

මේක තමයි වැදගත්ම දේ. Tiger Keelback කියන්නේ ස්වභාවයෙන්ම ඉතාම ලැජ්ජාශීලී, ආක්‍රමණශීලී බවෙන් අඩු සර්පයෙක්. මිනිස්සුන්ව දැක්ක ගමන් මුන් කරන්නේ බයේ හැඟිලා පැනලා යන එක. සාමාන්‍යයෙන් පෑගෙන්නේ නැතුව මුන් මිනිස්සුන්ට පහර දෙන්න එන්නේ නැහැ.

හැබැයි, මෙයා ආක්‍රමණශීලී වෙන්නේ තමන්ගේ ඇඟේ “වස” තියෙනවාද නැද්ද කියන කාරණය මතයි! ඒක වෙන්නේ මෙහෙමයි:

ඇඟේ වස නැති වෙලාවට: මැඩියෝ නැති දූපත්වල ඉන්න Tiger Keelback සර්පයන්ට ඇඟේ වස නැති නිසා, හතුරෙක් ආපු ගමන් උන් බයේ පැනලා දුවනවා.

ඇඟේ වස තියෙන වෙලාවට: හොඳට වස මැඩියෝ කාපු සර්පයෙක් ඉස්සරහට හතුරෙක් ආවොත් මෙයා දුවන්නේ නැහැ! එතකොට මෙයා මාරම චණ්ඩියෙක් වෙනවා. බෙල්ල පිම්බලා, නයා වගේ පෙනේ පුප්පලා (Cobra-like posture), බෙල්ලේ තියෙන වස ග්‍රන්ථි හතුරාට පේන්න හරවනවා. හතුරෙක් ඇවිත් මෙයාගේ බෙල්ල හැපුවොත්, අර ගබඩා කරපු වස කෙලින්ම හතුරාගේ කටට සහ ඇස්වලට විදිනවා. ඒ වස ඇස්වලට වැටුණොත් සත්තු විතරක් නෙවෙයි, මිනිස්සු පවා අන්ධ වෙන්න පුළුවන්.

4. හොරෙන් දෙන කෑම පිටුපස දළ (Rear-Fanged)

මෙයා නයි, පොළොංගු වගේ ඉස්සරහින් දළ පිහිටපු සර්පයෙක් නෙවෙයි. මෙයාගේ විෂ දළ පිහිටලා තියෙන්නේ කටේ අන්තිමටම වෙන්න (Rear-fanged). ඒ නිසා සාමාන්‍යයෙන් නිකන් පාරක් ගැහුවොත් විෂ ශරීරගත වෙන්නේ නැහැ.

හැබැයි හොඳට කට ඇරලා හයියෙන් හැපුවොත්, මෙයාගේ විෂ කෙලින්ම ලේ කැටි ගැසීම නවත්වනවා (Anticoagulant). ඒකෙන් ඇතුළාන්ත ලේ ගැලීම් (Internal Hemorrhaging) සහ වකුගඩු අකර්මණ්‍ය වීම් වෙලා මිනිසෙක් වුණත් මිය යන්න පුළුවන්. ඒ නිසා මෙයා සෙල්ලමකට ගන්න පුළුවන් ඩයල් එකක් නෙවෙයි!

ස්වභාවධර්මයේ තියෙන මේ වගේ අමුතුම නිර්මාණ ගැන ඔයාලා මොකද හිතන්නේ? තමන්ගේ ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් වෙනත් සතෙක්ගේ වස හොරකම් කරන මේ “Tiger Keelback” ගැන යාළුවන්ටත් බලන්න Share කරන්න අමතක කරන්න එපා!

උපුටා ගැනීම : Unknown diary

තවදුරටත් : https://enjoy.lk/%e0%b7%80%e0%b7%92%e0%b7%82%e0%b6%ba%e0%b7%92-%e0%b7%80%e0%b7%83%e0%b6%ba%e0%b7%92-%e0%b6%af%e0%b7%99%e0%b6%9a%e0%b6%b8-%e0%b6%ad%e0%b7%92%e0%b6%ba%e0%b7%99%e0%b6%b1-%e0%b6%bd%e0%b7%9d%e0%b6%9a/