Sankha R

🧠✨ ඔබේ මනස සහ ශරීරය සතුටින් තබන "සතුටු හෝමෝන" (Happy Hormones) 4 සක්‍රිය කරගන්නේ කෙසේද? ✨🧠

😊😊😊😊😊😊😊😊😊😊😊😊😊😊

අපගේ මනෝභාවය (Mood), ශක්තිය සහ සතුට කෙරෙහි මොළයේ නිපදවෙන රසායනික ද්‍රව්‍ය (Neurotransmitters / Hormones) විශාල බලපෑමක් ඇති කරයි. දෛනික ජීවිතයේ සරල පුරුදු කිහිපයක් මගින් මේවා ස්වාභාවිකව සක්‍රිය කර ගැනීමට අපට හැකියාව ඇත.

වෛද්‍ය විද්‍යාත්මකව තහවුරු කර ඇති පරිදි එම ප්‍රධාන හෝමෝන 4 සහ ඒවා සක්‍රිය කරගන්නා ආකාරය පහතින් දැක්වේ.

💠❤️💠 ඩෝපමින් (Dopamine)

"ත්‍යාග සහ සාර්ථකත්වයේ හෝමෝනය" 🎯
ඩෝපමින් යනු මොළයේ "ත්‍යාග පද්ධතිය" (Reward System) සක්‍රිය කරන රසායනිකයයි. යම් ඉලක්කයක් සපුරා ගත් විට හෝ යමක් සාර්ථකව අවසන් කළ විට සතුටක් දැනෙන්නේ මේ නිසාය.

❤️ සක්‍රිය කරගන්නා ක්‍රම

🍱 ප්‍රණීත හා පෝෂ්‍යදායී ආහාර වේලක් ගැනීම.

🎯 දෛනිකව කුඩා ඉලක්කයක් තබාගෙන එය සපුරා ගැනීම.

📝 ආරම්භ කළ කාර්යයක් සාර්ථකව අවසන් කිරීම.

💆‍♂️ තමන් වෙනුවෙන් කාලය වෙන්කර තමන් ගැන බලාගැනීම (Self-care).

💠❤️💠 ඔක්සිටොසින් (Oxytocin)

"ආදරයේ සහ විශ්වාසයේ හෝමෝනය" ❤️
සම්බන්ධතාවල ඇති ලෙන්ගතුබව, ආදරය සහ විශ්වාසය තහවුරු කිරීමට මෙම හෝමෝනය උපකාරී වේ. එමගින් මානසික ආතතිය අඩු වේ.

❤️ සක්‍රිය කරගන්නා ක්‍රම

🤝 ආදරණීයයන් සහ යහළුවන් ආශ්‍රය කිරීම හා සුහදව කතාබහ කිරීම.

🫂 ශාරීරික ස්පර්ශය (වැළඳගැනීම හෝ අතින් ඇල්ලීම).

🐕 සතුන් සුරතල් කිරීම.

🤲 අනෙක් අයට උපකාර කිරීම (කරුණාවන්ත ක්‍රියා).

💠❤️💠 එන්ඩෝෆින් (Endorphin)

"ස්වාභාවික වේදනා නාශකය" 🏃‍♂️
එන්ඩෝෆින් මගින් ශරීරයේ වේදනාව සහ මානසික ආතතිය අඩුකර, ප්‍රීතිමත් හැඟීමක් ඇති කරයි.
JPG

❤️ සක්‍රිය කරගන්නා ක්‍රම

🏋️‍♂️ නිවැරදිව ව්‍යායාම කිරීම.

🎸🪗🎷 ප්‍රියතම සංගීතයට සවන්දීම.

🎬 චිත්‍රපටයක් නැරඹීම හෝ විනෝදාංශවල නිරත වීම.

😄 හදවතින්ම සිනාසීම.

❤💠❤️💠 සෙරටොනින් (Serotonin)

"මානසික මට්ටම ස්ථාපිත කරන හෝමෝනය" ☀️
සෙරටොනින් මගින් මානසික ස්ථාවරභාවය, සන්සුන්කම සහ නිසි නින්ද පාලනය කරයි.

❤️ සක්‍රිය කරගන්නා ක්‍රම

☀️ උදෑසන හිරු එළිය ලබා ගැනීම (Sunlight exposure).

🍀🌱 සොබාදහම සමග කාලය ගත කිරීම (Nature walk).

🧘‍♂️ සිහි කල්පනාවෙන් (Mindfulness) කාලය ගත කිරීම සහ භාවනා කිරීම.

💫 දිනපතා සරල ක්‍රියාකාරකම් කිහිපයක නිරත වීමෙන් ඔබේ මානසික සෞඛ්‍යය මෙන්ම කායික සෞඛ්‍යයද ඉහළ නංවා ගත හැක. 💫

අදම මෙයින් එකක් හෝ ආරම්භ කර ඔබේ දවස සතුටින් ගත කරන්න! 🌟

‼️උපුටා ගැනීම තහනම්
Share කිරීමට පමණි ‼️

අතේ හෝ පයේ මතුවුණු නොදන්නා ගැටයක් ගැන වද වෙනවාද? 😯😔😔

🔴 බොහෝ දෙනෙකුට මැණික් කටුව, අත්ල, වළලුකර හෝ යටිපතුල ආශ්‍රිතව සන්ධි සහ කණ්ඩරා අසල එකපාරටම වගේ කුඩා ගැටිත්තක් මතු වෙනවා. වෛද්‍ය විද්‍යාවේදී මෙය Ganglion Cyst එකක් ලෙස හඳුන්වනවා. (වඩාත්ම බහුලව දැකිය හැක්කේ මැණික් කටුව පිටුපසයි.)

කලබල වෙන්න එපා! මෙන්න මෙහි ඇත්තම තත්ත්වය,😊😊

💠 මෙය පිළිකාවක් නෙවෙයි

ඇතුළත තියෙන්නේ සැරව නෙවෙයි, ඝන ජෙලි වැනි ද්‍රවයක්.

💠 ස්පර්ශයට මෘදුයි

මතුපිට සුමට, රවුම්, රබර් වැනි ස්වභාවයක් ගන්නවා.

💠 ප්‍රමාණය වෙනස් වෙනවා

අතට බරක් දෙන විට හෝ වැඩ වැඩි වෙන විට ප්‍රමාණයෙන් තරමක් විශාල වෙන්න පුළුවන්.

💠සාමාන්‍යයෙන් රිදෙන්නේ නැහැ

නමුත් ස්නායුවකට තද වුණොත් විතරක් හිරිවැටීමක් හෝ වේදනාවක් එන්න පුළුවන්.

මේකට අනිවාර්යයෙන්ම සැත්කම් කරන්න ඕනද❓ ❓❓

කොහෙත්ම නැහැ!😊 කිසිම වේදනාවක් නැත්නම් සහ දෛනික වැඩවලට බාධාවක් නැත්නම් ප්‍රතිකාර නොකර සිටිය හැකියි. කාලයත් එක්ක මේවා ඉබේම නැතිවී යන්නත් පුළුවන්.

නමුත් පහත ලක්ෂණ තියෙනවා නම් වෛද්‍ය උපදෙස් ලබාගන්න❗

💠නැමීමට/දිගහැරීමට බාධා වෙනවා නම් හෝ වේදනාවක් තියෙනවා නම්.

💠අතේ/පයේ හිරිවැටෙන ගතියක් දැනෙනවා නම්.

💠දිනෙන් දින විශාල වෙනවා නම් හෝ බාහිර පෙනුමට බාධාවක් නම්.

🔴 ප්‍රතිකාර ක්‍රම 02ක්

➡🟡 ඉඳිකටුවකින් දියරය ඉවත් කිරීම (Aspiration)

මෙය සරල ක්‍රමයක් වුණත් නැවත ගැටය මතු වීමේ ඉඩකඩ වැඩියි.

➡🟡 කුඩා ශල්‍යකර්මයක් මගින් ඉවත් කිරීම

සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කළ හැකි අතර නැවත ඇතිවීමේ ඉඩ ඉතාම අඩුයි.

ඔබටත් මෙවැනි යම් අපහසුතාවයක් හෝ වේදනාවක් තියෙනවා නම්, නිසි වෛද්‍ය උපදෙස් සඳහා ඔබේ වෛද්‍යවරයාව අදම හමුවන්න 🩺✨

🔴Bell's Palsy
(මුහුණේ අංශභාගය / මුහුණේ එක පැත්තක් පණ නැතිවීම) 🔴
යනු කුමක්ද?

Bell's Palsy යනු හදිසියේම මුහුණේ එක් පසෙක පේෂි පණ නැතිවීම හෝ අඩපණ වීම සිදුවන ස්නායු ආශ්‍රිත රෝගී තත්ත්වයකි. මෙය සාමාන්‍යයෙන් තාවකාලික තත්ත්වයක් වන අතර, සති කිහිපයක් හෝ මාස කිහිපයක් ඇතුළත බොහෝ දෙනෙකුට සම්පූර්ණයෙන්ම සුවය ලබයි.❤️

📌 Bell's Palsy (මුහුණේ එක පැත්තක් පණ නැතිවීම)
ඔබ දැනගත යුතු සත්‍යය! 🩺

"මුහුණ එක පැත්තකට ඇද වුණේ යක්ෂයෙක්/පෙරේතයෙක් දැකලා නෙවෙයි!" – වෛද්‍ය විද්‍යාත්මකව යථාර්ථය තේරුම් ගනිමු.

හදිසියේම උදෑසන අවදිවන විට මුහුණේ එක් පැත්තක් ඇද වී, ඇස පිය කරගැනීමට නොහැකි වී, කටින් කෙළ වැටෙන තත්ත්වයක් අත්විඳ තිබෙනවාද? සමාජයේ බොහෝ දෙනෙක් මෙය යක්ෂ දෝෂයක් හෝ යම් කිසි අභූත බලවේගයක් නිසා සිදුවන දෙයක් ලෙස වැරදියට වටහා ගත්තද, වෛද්‍ය විද්‍යාත්මකව මෙයට කියන්නේ Bell's Palsy යනුවෙනි.

🔴 වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක පැහැදිලි කිරීම (එය සිදුවන්නේ ඇයි?)

අපගේ මුහුණේ පේෂි පාලනය කරන්නේ 7 වන කපාල ස්නායුව (Facial Nerve) මගිනි. යම් වෛරස් අසාදනයක් (උදා: Herpes Simplex, Epstein-Barr හෝ වෙනත් ශ්වසන පද්ධතියේ වෛරස්) නිසා හෝ ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියේ වෙනස්කම් නිසා මෙම ස්නායුව ඉදිමීමට (Inflammation/Swelling) ලක්වේ. ස්නායුව ගමන් කරන හිස්කබලේ කුඩා අස්ථි සිදුර තුළදී මෙය තෙරපීමකට ලක්වීමෙන්, මුහුණේ පේෂි වෙත යන සංඥා අඩපණ වී මුහුණේ එක් පැත්තක් වැටීම සිදු වේ.

⚠🔴 ප්‍රධාන රෝග ලක්ෂණ

💠මුහුණේ එක් පැත්තක් හදිසියේම පණ නැතිවීම හෝ ඇද වීම.

💠එක් ඇසක් සම්පූර්ණයෙන්ම පිය කරගැනීමට නොහැකි වීම (ඇස වියළි වීම හෝ කඳුළු ගැලීම).

💠සිනාසීමේදී හෝ කතාකිරීමේදී කට එක් පසෙකට ඇදී යාම.

💠කෑම හෝ බීම ගැනීමේදී තොල් අතරින් එළියට වැටීම.

💠කන පිටුපස හෝ හකු ප්‍රදේශයේ වේදනාව.

💠දිවේ ඉදිරිපස කොටසේ රස දැනීම වෙනස් වීම.

💠එක් කනකට ශබ්ද තදින් ඇසීම (Hyperacusis).

👶👵 වයස් සීමාවක් තියෙනවද?

Bell's Palsy ඕනෑම වයසක පසුවන අයෙකුට වැළඳිය හැක. නමුත් වැඩිපුරම දක්නට ලැබෙන්නේ,

💠වයස අවුරුදු 15 – 60 අතර පුද්ගලයන් අතරය.

💠ගර්භණී මව්වරුන් (විශේෂයෙන් අවසන් ත්‍රෛමාසිකයේ).

💠දියවැඩියාව (Diabetes) පවතින අය.

💠අධික ලෙස ප්‍රතිශක්තිය අඩු වූ හෝ මානසික ආතතියෙන් පෙළෙන අය.

🌿 මිත්‍යාවට සුව කළ හැකිද?🤔🤔🤔

නැත! යන්ත්‍ර-මන්ත්‍ර, තොවිල්, ඇදුරන් ලවා තෙල් ගෑම හෝ පැරණි මිත්‍යා මත මගින් මෙම රෝගය සුව කළ නොහැක. එවැනි අත්බේත් මගින් රෝගියාගේ ස්නායුවට තවදුරටත් හානි සිදු විය හැක.

මෙම රෝගය සුව කළ හැක්කේ නිසි වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර සහ භෞතික වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර (Physiotherapy) මගින් පමණි.👍

🔴 අවශ්‍ය වන වෛද්‍යමය ප්‍රතිකාර සහ කළ යුතු දේ

වහාම වෛද්‍යවරයකු හමුවන්න.රෝග ලක්ෂණ මතු වී පැය 72 ක් (දින 3ක්) ඇතුළත ප්‍රතිකාර ආරම්භ කිරීම ඉතාම වැදගත් වේ.

🔴Steroid ඖෂධ

ස්නායුවේ ඉදිමීම අඩු කිරීමට වෛද්‍යවරයා විසින් Prednisolone වැනි ස්ටෙරොයිඩ් ඖෂධ ලබා දෙනු ඇත.

🔴 වෛරස් නාශක ඖෂධ (Antivirals)

වෛරස් ආසාදනයක් සැක කරන්නේ නම් ලබා දේ.

🔴 ඇස ආරක්ෂා කරගැනීම

ඇස පිය කරගැනීමට නොහැකි නිසා ඇස වියළි වී පෙනීමට හානි විය හැක. ඒ සඳහා:

වෛද්‍ය උපදෙස් මත කඳුළු බිංදු (Artificial Tears) භාවිත කිරීම.

රාත්‍රී කාලයේදී ඇස වැසෙන සේ Patch එකක් දැමීම හෝ විශේෂ ඖෂධී අක්ෂි ආලේපන යෙදීම.

🔴 භෞතික වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර (Physiotherapy)

මුහුණේ පේෂි සක්‍රිය කිරීම සඳහා විශේෂිත ව්‍යායාම (Facial Exercises) සිදු කිරීම.

👍 අනුගමනය කළ යුතු හොඳ පුරුදු👍

💠වෛද්‍ය උපදෙස් මත ලබාදෙන මුහුණේ ව්‍යායාම නිවැරදිව දිනපතා සිදු කරන්න.

💠අව්වට හෝ සුළඟට යන විට අව් කණ්නාඩි (Sunglasses) පළඳින්න.

💠මුහුණ තදින් මිරිකීමෙන් හෝ වැරදි ලෙස තෙල් ගා පිරිමැදීමෙන් වළකින්න.

💠ප්‍රමාණවත් ලෙස නිද්‍රාව ලබාගන්න, මානසික ආතතිය පාලනය කරගන්න.

‼️මුහුණ ඇද වීමට ලක්වන්නේ Stroke (අංශභාගය) තත්ත්වයකදීද විය හැකි බැවින්, රෝග ලක්ෂණ මතු වූ වහාම රෝහලක් වෙත ගොස් වෛද්‍ය පරීක්ෂාවක් කරගැනීම අනිවාර්ය වේ.‼️

‼️උපුටා ගැනීම තහනම්
Share කිරීමට පමණි ‼️

🟡 හර්නියා (Hernia) යනු කුමක්ද?

අපගේ උදරයේ සහ ශරීරයේ අභ්‍යන්තර අවයව (උදාහරණයක් ලෙස අන්ත්‍ර හෙවත් බඩවැල්) ආරක්ෂිතව තබා ගන්නේ පේශි සහ පටක මගින් තනන ලද ශක්තිමත් බිත්තියක් මගිනි. යම් හේතුවක් නිසා මෙම පේශි බිත්තියේ ඇතිවන දුර්වලතාවයක් හෝ සිදුරක් හරහා අභ්‍යන්තර අවයවයක් හෝ පටකයක් පිටතට නෙරා ඒම හර්නියා (Hernia) ලෙස හඳුන්වයි. මෙය බොහෝ විට උදරයේ හෝ ඉකිලි ප්‍රදේශයේ පෙනෙන්නට තිබෙන ඉදිමීමක් හෝ ගැටිත්තක් ලෙස මතු වේ.😔

🔴 හර්නියා ඇතිවීමට ප්‍රධාන හේතු

හර්නියා රෝගය මූලිකවම ඇතිවන්නේ ශරීරයේ පේශි බිත්තියේ ඇතිවන දුර්වලතාවය සහ උදරය තුළ ඇතිවන අධික පීඩනය යන කරුණු දෙකෙහි එකතුවෙනි.

💠පේශිවල ඇතිවන සහජ හෝ කල්ගත වූ දුර්වලතා

උපතින්ම පේශි දුර්වල වීම හෝ වයස්ගත වීමත් සමඟ පේශි සෙමින් සෙමින් දුර්වල වීම.

🔴උදරය තුළ පීඩනය වැඩිවන අවස්ථා

💠අධික ලෙස බර එසවීම.

💠කල්ගත වූ කැස්ස හෝ කිවිසුම් යාම.

💠මලබද්ධය නිසා තක්කිරීම (තැටමීම) හෝ මුත්‍රා පිටකිරීමේදී තැටමීමට සිදුවීම.

💠අධික ලෙස ශරීරයේ බර වැඩිවීම (ස්ථුලතාවය).

💠ගැබිනි සමයේදී උදරයට ඇතිවන පීඩනය.

💠පූර්ව ශල්‍යකර්ම නිසා තුවාල වූ ස්ථානවල පේශි දුර්වල වීම.

🔴 හර්නියා රෝග වර්ග

▫️️ඉන්ගුයිනල් හර්නියා (Inguinal Hernia)

වඩාත්ම බහුල වර්ගයයි. ඉකිලි ප්‍රදේශයෙන් අවයව නෙරා ඒම සිදුවේ. (පිරිමි පාර්ශ්වය අතර වඩාත් බහුලයි.)

▫️️අම්බිලිකල් හර්නියා (Umbilical Hernia)

නාභිය (බොක්ක) ප්‍රදේශයේ ඇතිවන හර්නියා තත්ත්වයයි.

▫️️ඉන්සිෂනල් හර්නියා (Incisional Hernia)

පූර්වයෙන් සිදුකළ ශල්‍යකර්මයක කැපූ තුවාල කැළලක් ඇති ස්ථානයෙන් පේශි දුර්වල වී මතුවන හර්නියා.

▫️️ෆෙමොරාල් හර්නියා (Femoral Hernia)

ඉකිලියට තරමක් පහළින් කලවා ප්‍රදේශයේ ඇතිවන හර්නියා වර්ගයකි. (කාන්තාවන් අතර බහුලයි.)

▫️️හියාටස් හර්නියා (Hiatus Hernia)

ආමාශයේ ඉහළ කොටස මහා ප්‍රාචීරය හරහා පපුව දෙසට නෙරා ඒම. (මෙය පිටතට ගැටිත්තක් ලෙස පෙනෙන්නේ නැත; පපුවේ දැවිල්ල, අම්ල පිත්ත තත්ත්වයන් මතුවේ.)

🔴 වැඩිහිටියන්ට සහ කුඩා ළමුන්ටත් හර්නියා හැදෙනවද?

ඔව්, වැඩිහිටියන් මෙන්ම කුඩා ළමුන් සහ නවජ බිළිඳුන් අතරද හර්නියා තත්ත්වය දැකිය හැක.

👶👧👦කුඩා ළමුන් අතර

ළමුන්ගේ හර්නියා බොහෝ විට උපතින්ම ඇතිවන (Congenital) පේශි බිත්තියේ අසම්පූර්ණ වැසීම් නිසා සිදුවේ. විශේෂයෙන් නාභිය ආශ්‍රිත (Umbilical) සහ ඉකිලිය ආශ්‍රිත (Inguinal) හර්නියා කුඩා දරුවන්ට ඇතිවිය හැක. දරුවා හඬන විට හෝ තැටමීමේදී මෙම ගැටිත්ත කැපී පෙනේ.

👩🧔‍♀🧔‍♂️වැඩිහිටියන් අතර වයස්ගත වීම, බර එසවීම සහ උදරයේ පීඩනය වැඩිවන වෙනත් ජීවන රටා හේතු නිසා හර්නියා හටගනී.

🔴 වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර සහ ශල්‍යකර්ම

ඖෂධ මගින් හර්නියා තත්ත්වය සම්පූර්ණයෙන්ම සුව කළ නොහැක. එකම ස්ථිර ප්‍රතිකාරය ශල්‍යකර්මයක් (Surgery) මගින් දුර්වල වූ පේශි බිත්තිය නැවත සකස් කිරීමයි.

💠Laparoscopic / Open Surgery

නෙරා ආ අවයවය නැවත නිවැරදි ස්ථානයට යොමුකර, දුර්වල වූ පේශි බිත්තිය සක්තිමත් කිරීම සඳහා විශේෂ දැලක් (Mesh) යොදා ශල්‍යකර්මය සිදුකරයි.

💠ළමා හර්නියා

කුඩා දරුවන්ගේ නාභි හර්නියා සමහරක් වයස අවුරුදු 1-2 වන විට ඉබේම සුවවිය හැකි අතර, එසේ නොවන විට හෝ ඉන්ගුයිනල් හර්නියා සඳහා ශල්‍යකර්ම සිදුකරයි.

🔴 වහාම වෛද්‍ය උපදෙස් ලබාගත යුතු හදිසි අවස්ථා

හර්නියා ගැටිත්තක් තුළ අන්ත්‍ර කොටසක් සිරවීම (Strangulated Hernia) මගින් එම කොටසට ලේ ගමනාගමනය නතර වී ජීවිත තර්ජනයක් විය හැක. පහත රෝග ලක්ෂණ ඇත්නම් වහාම රෝහල් ගත වන්න,

❗නෙරා ආ ගැටිත්ත තදින් තද කිරීමෙන් පසුවද නැවත ඇතුලට නොයාම.

❗හර්නියා ගැටිත්ත ආශ්‍රිතව දැඩි වේදනාවක් හෝ සංවේදීතාවයක් පැවතීම.

❗ගැටිත්ත රතු වීම, නිල් වීම හෝ පැහැය වෙනස් වීම.

❗වමනය යෑම, බඩ පිපීම සහ මල පහ කිරීමට හෝ වාතය පිටකිරීමට නොහැකි වීම.

❗අධික උණ තත්ත්වය.

❗ශරීරයේ කිසියම් හෝ ස්ථානයක නොපැහැදිලි ගැටිත්තක් ඇත්නම්, ලැජ්ජා නොවී සුදුසුකම් ලත් බටහිර වෛද්‍යවරයකු ලවා පරීක්ෂා කරගැනීමට මතක තබාගන්න.
නිරතුරුව වෛද්‍ය උපදෙස් පිළිපදින්න.

‼️උපුටා ගැනීම තහනම්
Share කිරීමට පමණි ‼️

🫀 ඔබේ හදවත අනතුරේ ද?

බොහෝ දෙනෙක් නොසිතන "කිරීටක ධමනි රෝග" (CAD) ගැන හරියටම දැනගනිමු! 🩺

ලෝක පුරා මෙන්ම ශ්‍රී ලංකාවේද බහුලවම වාර්තා වන හෘද රෝගී තත්ත්වය වන්නේ "කිරීටක ධමනි රෝග" (Coronary Artery Disease) යන්නයි. මේ පිළිබඳව නිසි දැනුවත්භාවයක් පැවතීම හදවත රැකගැනීමට ලැබෙන ලොකුම ශක්තියකි.

🔴 ලෙඩේ හැදෙන්නේ කොහොමද?

(Pathology)
අපේ හදවතට අවශ්‍ය ලේ සපයන රුධිර නාල (ධමනි) ඇතුළත මේද තැන්පත් වීම (Atherosclerosis) නිසා කාලයත් එක්ක මේ නාල හුරු නැති විදිහට හීනි වෙනවා. යම් හෙයකින් මෙම මේද තැන්පතුව පුපුරා ගියහොත්, එතැන රුධිර කැටියක් හැදී හෘදයට යන ලේ ගමන මුළුමනින්ම නතර වී හදිසි හෘදයාබාධයක් (Acute MI) ඇති වෙන්න පුළුවන්. 😯⚠️

🔴 කවුද මේ රෝගයට වැඩියෙන්ම ගොදුරු වෙන්නේ? (Risk Factors)

1️💠 අපිට වෙනස් කරන්න බැරි සාධක

▫️️වයස්ගත වීම
▫️️ ස්ත්‍රී / පුරුෂ භාවය ⚧▫️️පවුලේ ජානමය බලපෑම

2️💠 අපිට පාලනය කරගත හැකි සාධක

▫️️දියවැඩියාව
▫️️අධික රුධිර පීඩනය (High BP)
▫️️අධික කොලෙස්ටරෝල්
▫️️දුම්පානය
▫️️අධික තරබාරුකම (Obesity) ⚖
▫️️ ව්‍යායාම හෝ ශාරීරික වෙහෙසවීම් නොමැතිකම 🛋

⚠🔴 අඳුරගන්නේ කොහොමද?

(Signs & Symptoms)
මුල් කාලයේදී කිසිම රෝග ලක්ෂණයක් නොපෙන්වා තිබෙන්නට පුළුවන. නමුත් ඉදිරියට යද්දී පහත ලක්ෂණ මතු වේ,

▫️️ මහන්සි වන විට හෝ විවේකීව සිටින විට පපුවේ ඇතිවන තද ගතිය/වේදනාව (Stable Angina)

▫️️ හුස්ම ගැනීමේ අපහසුව 🌬

▫️️පපුවේ දැවිල්ල / බඩේ ඉහළ කොටසේ ඇතිවන නොමැකෙන අපහසුව (Epigastric distress)

▫️️ පපුවේ වේදනාව වම් අතට, කරට හෝ හකු ප්‍රදේශයට විහිදී යාම

▫️️අධික ලෙස දහඩිය දැමීම සහ ක්ලාන්ත ගතිය

🔴 කොලෙස්ටරෝල් මට්ටම තබාගත යුතු නියමිත අගයන්

▫️️LDL (නරක කොලෙස්ටරෝල්): < 100 mg/dL ට වඩා අඩුවෙන් තබා ගන්න.

▫️️HDL (හොඳ කොලෙස්ටරෝල්): > 60 mg/dL ට වඩා වැඩියෙන් පවත්වා ගැනීම හෘදයට ආරක්ෂාවකි. 📈

🔴 ලැබෙන වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර මොනවාද?

▫️️රුධිර කැටි ගැසීම වළක්වන ඖෂධ (Antiplatelets)

▫️️කොලෙස්ටරෝල් පාලනය කරන ඖෂධ (Statins වැනි)

▫️️රුධිර නාල හීනි වී ඇත්නම් කරන Stents ඇතුළත් කිරීමේ සුළු සැත්කම් (PCI)

👍 හදවත නිරෝගීව තබාගන්න අදම කරන්න පුළුවන් දේ👍

✅ කෑම වේලට තන්තු බහුල කෑම එකතු කරගෙන සංතෘප්ත මේදය (Saturated fats) අවම කරන්න.

✅ නිතිපතා ව්‍යායාමවල නිරත වන්න. 🏃‍♂

✅ සීනි සහ රුධිර පීඩන මට්ටම් නිතර පරීක්ෂා කර පාලනය කරගන්න.

✅ දුම්පානයෙන් මුළුමනින්ම වෙන්වන්න.

ඔබේ හදවතේ සෞඛ්‍යය වෙනුවෙන් අදම බුද්ධිමත් තීරණ ගන්න! 💚
මේ වටිනා උපදෙස් ඔබේ හිතවතුන් අතරත් Share කර ඔවුන්වත් දැනුවත් කරන්න! 🙏

‼️උපුටා ගැනීම තහනම්
Share කිරීමට පමණි ‼️

🌕 පින්බර බිනර පසළොස්වක පෝය දිනයක් වේවා!

🌼 මෙහෙණි සස්න ආරම්භ වීම

🌼 ගුරුධර්ම අට (අට්ඨ ගරුධර්ම) පනවා මහා ප්‍රජාපතී ගෝතමිය ඇතුළු කෝලිය සහ ශාක්‍ය වංශික කාන්තාවන් පැවිදි බිමට ඇතුළත් වීම

🌼 සාමාජවතී උපාසිකාවගේ ගුණ සුවඳ ලොවට විහිදී ගිය උතුම් බිනර පසළොස්වක පෝය දිනය අදයි.

මේ පින්බර පෝය දිනයේදී අප සැමගේ සිත් තුළ කරුණාව, මෛත්‍රිය සහ ප්‍රඥාව රජයේවා! 🙏🙏🙏සියලු ලෝකවාසීන්ට ශාන්තිය සහ සුවපහසුව ළඟාවේවා!

🙏 සියලු සත්ත්වයෝ සුවපත් වෙත්වා! 🙏

#බිනරපෝය #බුදුසරණයි

🚨 "මට කිසිම අමාරුවක් නෑ... ඒත් කොලෙස්ට්‍රෝල් වැඩි වෙන්න පුළුවන්ද?" 🩸

ගොඩක් දෙනෙක් හිතන්නේ ඇඟට අමාරුවක්, හිසරදයක් හෝ මහන්සියක් නැත්නම් තමන් සම්පූර්ණයෙන්ම නිරෝගීයි කියලා. නමුත් වෛද්‍ය විද්‍යාත්මකව අධික කොලෙස්ට්‍රෝල් (Hypercholesterolemia) හඳුන්වන්නේ "නිහඬ මිනීමරුවා" (Silent Killer) ලෙසයි.😯

කරුණාකර මතක තබාගන්න‼️
අධික කොලෙස්ට්‍රෝල් නිසා ශරීරය තුළ ආරම්භක අවස්ථාවේදී කිසිදු බාහිර රෝග ලක්ෂණයක් පෙන්නුම් කරන්නේ නැත!

🔴 බාහිරින් නොපෙනෙන, නමුත් සිරුර තුළ සිදුවන වෙනස්කම් මොනවාද?

🟡 කොලෙස්ට්‍රෝල් මට්ටම ඉහළ යන විට ශරීරයට වේදනාවක් නොදැනුණත්, රුධිර වාහිනී තුළ පහත දේ සිදුවේ.

▫️️රුධිර නාළ පටු වීම (Atherosclerosis)

රුධිර නාළ බිත්තිවල තෙල් තැන්පත් වීම නිසා රුධිර ගමනාගමනය ක්‍රමයෙන් බාධා වේ.

▫️️හෘදයාබාධ සහ අංශභාග අවදානම

කිසිම ලක්ෂණයක් නොපෙන්වා එකවරම හෘදයාබාධයක් (Heart Attack) හෝ අංශභාගය (Stroke) තත්ත්වයක් ඇති වීමට ප්‍රධානතම හේතුවක් වන්නේ මෙසේ රුධිර නාළ ඇහිරී පැවතීමයි.

🟡ඉතා කලාතුරකින් දැකිය හැකි ලක්ෂණ

▫️️අධික ලෙස කොලෙස්ට්‍රෝල් ඉතා දීර්ඝ කාලයක් පැවැතුණහොත් පමණක් ඇසිපිය වටා කහ පැහැති තෙල් බිංදු වැනි තැන්පත් වීම් (Xanthelasma) හෝ කෙණ්ඩා (Tendons) ආශ්‍රිතව ගැට මතු වීම සිදුවිය හැක. (නමුත් බොහෝ දෙනෙකුට මේවාද මතු නොවේ).

👨‍⚕️ වෛද්‍ය උපදෙස් සහ පරීක්ෂණ සඳහා යොමු විය යුත්තේ කවුද?

ලක්ෂණ එනතුරු නොසිට පහත අවස්ථාවලදී අනිවාර්යයෙන්ම වෛද්‍යවරයකු හමුවී Lipid Profile (රුධිර තෙල් පරීක්ෂාව) සිදුකර ගත යුතුය.

💠වයස අවුරුදු 20 ට වැඩි සෑම අයෙකුම.

අවම වශයෙන් වසර 4-6 කට වරක්වත් කොලෙස්ට්‍රෝල් මට්ටම පරීක්ෂා කර ගැනීම සුදුසුය.

💠වයස අවුරුදු 35-40 පහු වූ පසු,

වසරකට වරක් හෝ වෛද්‍ය උපදෙස් මත පරීක්ෂා කිරීම.

💠පවුලේ අයට හෘද රෝග/කොලෙස්ට්‍රෝල් තිබේ නම්,

පවුලේ ලේ නෑයන්ට තරුණ වයසින් හෘදයාබාධ හෝ අධික කොලෙස්ට්‍රෝල් තිබී ඇත්නම් වහාම පරීක්ෂා කරගන්න.

💠අනෙකුත් අවදානම් සාධක පවතී නම්.

💠අධික රුධිර පීඩනය (High BP)

💠දියවැඩියාව (Diabetes)

💠අධික ස්ථූලතාවය (Obesity)

💠දුම්පානය හෝ මත්පැන් භාවිතය

💠ව්‍යායාම නොමැති අක්‍රිය ජීවන රටාව

මතක තබාගන්න‼️ කොලෙස්ට්‍රෝල් මට්ටම දැනගත හැකි එකම විද්‍යාත්මක ක්‍රමය රුධිර පරීක්ෂණයක් (Lipid Profile Test) සිදු කිරීම පමණි!

ඔබගේත්, ඔබගේ ආදරණීයයන්ගේත් ජීවිතය ආරක්ෂා කර ගැනීමට අදම පරීක්ෂා වෙන්න! ❤️

‼️උපුටා ගැනීම තහනම්
Share කිරීමට පමණි ‼️

"මට හොඳට පේනවා... ඉතින් මං මොකටද ඩොක්ටර් ඇස් පරීක්ෂා කරන්නේ?" 🤔

දියවැඩියාව (Diabetes) තියෙන ගොඩක් දෙනෙක් හිතෙන් හරි පිටතින් හරි අහන ප්‍රධානම ප්‍රශ්නයක් තමයි මේක.

🔴 නමුත් ඇත්තම කතාව 🔴

ඔබට පෙනීම හොඳින් පැවතීම කියන්නේ ඇස් ඇතුළේ කිසිම හානියක් වෙලා නැහැ කියන එක නෙවෙයි! ❌👁️

🩸 දියවැඩියාවෙන් ඇහැට වෙන හානිය සිද්ධ වෙන්නේ කොහොමද?

⬇️

දිගුකාලීනව රුධිරයේ සීනි මට්ටම ඉහළින් පවතින විට, ඇසේ පිටුපස පිහිටි Retina (දෘෂ්ටි විතානය) මත ඇති ඉතා කුඩා රුධිර නාලවලට හානි සිදු වෙනවා.

⬇️

මේ පුංචි රුධිර නාල දුර්වල වී ලේ හෝ තරල කාන්දු වෙන්න පටන් ගන්නවා.

⬇️

Retina එකට ලැබෙන රුධිර සැපයුම අඩු වෙනවා.

⬇️

තත්ත්වය උග්‍ර වෙද්දී අසාමාන්‍ය ලෙස අලුත් රුධිර නාල හැදී, ඒවා පිපිරීමෙන් ඇස ඇතුළත ලේ ගැලීම් පවා ඇතිවෙන්න පුළුවන්.

🚨 වඩාත්ම භයානක දේ

මේ තත්ත්වයේ මුල් අවධියේදී කිසිම රෝග ලක්ෂණයක් හෝ පෙනීමේ වෙනසක් දැනෙන්නේ නැහැ!

👁️ දියවැඩියාව නිසා ඇතිවිය හැකි ප්‍රධාන ඇස් රෝග 4

1🟡 Diabetic Retinopathy
මුලදී ලක්ෂණ නැතත්, ක්‍රමයෙන් රෝගය වැඩිවෙද්දී:

▫️️පෙනීම බොඳ වීම

▫️️ඇස් ඉදිරියෙන් කළු ලප හෝ පාවෙන ලප (Floaters) පෙනීම

▫️️පෙනීමේ යම් යම් කොටස් අඳුරු වීම

▫️️කුඩා අකුරු/දේවල් දෙස බැලීමට අපහසු වීම

▫️️අවසානයේ පෙනීම සම්පූර්ණයෙන්ම අහිමි වීම දක්වා බරපතල විය හැක.

2️🟡 Diabetic Macular Edema (DME)
අපගේ මධ්‍යම පෙනීමට (Central Vision) වගකියන Macula ප්‍රදේශයට තරල කාන්දු වී ඉදිමීම. මෙයින් කියවීම, මුහුණු හඳුනාගැනීම වැනි එදිනෙදා වැඩවලට ලොකු බාධාවක් වෙනවා.

3️🟡 Cataracts (ඇසේ සුද මතුවීම)
සාමාන්‍ය අයට වඩා ඉක්මනින් හා වැඩි අවදානමකින් දියවැඩියාව ඇති අයට ඇසේ Lens එක මඳ වී පෙනීම බොඳ විය හැක.

4️🟡 Glaucoma (ග්ලූකෝමා)
ඇසේ Optic Nerve එකට හානි පමුණුවන අතර, ආරම්භයේදී රෝග ලක්ෂණ නොපෙන්වා පෙනීමට හානි කරයි.

🩺 ඇස් පරීක්ෂාව කොච්චර කාලෙකට සැරයක් කරන්න ඕනද?

Type 2 Diabetes හඳුනාගත් සැනින්ම පළමු ඇස් පරීක්ෂාව කළ යුතුයි. (Type 1 සඳහා වෛද්‍ය උපදෙස් මත කාලසීමාව දන්වනු ලැබේ).

සාමාන්‍යයෙන් අවම වශයෙන් වසරකට වරක්වත් පෙනීම විතරක් නෙවෙයි, ඇසේ ඇතුළත පරීක්ෂා කරන Comprehensive Dilated Eye Examination එකක් කරගත යුතුයි.

දැනටමත් ඇසේ වෙනස්කම් ඇත්නම් Eye Specialist උපදෙස් දෙන පරිදි නිතර පරීක්ෂා කළ යුතුය.😊

🛡️ පෙනීම ආරක්ෂා කරගන්න ඔබ කළ යුතු දේ,

✅ රුධිර සීනි මට්ටම සහ HbA1c නිසි පරිදි පාලනය කිරීම

✅ ලේ පීඩනය (BP) සහ කොලෙස්ටරෝල් මට්ටම පාලනය කිරීම

✅ වෛද්‍යවරයා නියම කළ ඖෂධ නිවැරදිව ලබාගැනීම

✅ සක්‍රීයව ව්‍යායාම කිරීම සහ දුම්පානයෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම වැළකීම

✅ නිසි කාලයට ඇස් පරීක්ෂා කරගැනීම

⚠️ වහාම වෛද්‍යවරයකු හමුවිය යුතු හදිසි ලක්ෂණ,

ඔබට හදිසියේම,

💠පෙනීම අඩුවීමක් දැනුණොත්

💠එකපාරටම කළු ලප/Floaters ගොඩක් පෙනෙන්න ගත්තොත්

💠විදුලි කෙටෙනවා වැනි ආලෝක ධාරා (Flashes) පෙනුනොත්

💠පෙනීමේ කොටසක් වැසී යනවා/අඳුරු වෙනවා නම්

💠රූප වක්‍රව හෝ වෙනස් වී පෙනෙනවා නම්... පමා නොවී වහාම Eye Specialist කෙනෙක් හමුවන්න!

‼️මතක තියාගන්න‼️

"මට හොඳට පේනවා" කියන්නේ ඇස ඇතුළත ආරක්ෂිතයි කියන එක නෙවෙයි. සීනි පාලනය වගේම නියමිත ඇස් පරීක්ෂාවත් ඔබේ පෙනීම ජීවිත කාලයටම රැකගන්න අත්‍යවශ්‍යම පියවරක්!

(ඔබත් දියවැඩියා රෝගයෙන් පෙලෙන අයෙක් නම්, පෙනීමේ යම් වෙනසක් ඇත්නම් සුදුසුකම් ලත් වෛද්‍යවරයකු හමුවන්න.)

‼️උපුටා ගැනීම තහනම්
Share කිරීමට පමණි ‼️

🧠මොළයේ ටියුමර් (Brain Tumors) පිළිබඳව ඔබ දැනගත යුතු වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක තොරතුරු...

මොළය තුළ අසාමාන්‍ය ලෙස සෛල වර්ධනය වීම මෙලෙස මොළයේ ටියුමරයක් (Brain Tumor) ලෙස හඳුන්වයි. මොළයේ ඇතිවන සියලුම ටියුමර් පිළිකා තත්ත්වයන් නොවන අතර, ඒවායේ ස්වභාවය අනුව ප්‍රධාන කොටස් දෙකකට බෙදිය හැකිය🤔

🔴 පිළිකා නොවන (Benign) ටියුමර්

වේගයෙන් පැතිර නොගියද, හිස්කබල තුළ ඉඩකඩ සීමිත බැවින් වර්ධනය වන විට අවට ස්නායු තද වී සංකූලතා ඇති විය හැක.

🔴 පිළිකාමය (Meningeal / Malignant) ටියුමර්

ඉතා ආක්‍රමණශීලී ලෙස වර්ධනය වන සහ පැතිරෙන සුළු පිළිකා තත්ත්වයන් වේ.

🟡 මොළයේ ටියුමර් ආරම්භ වන ආකාරය
ප්‍රාථමික (Primary) ටියුමර්

මොළයේ හෝ මධ්‍යම ස්නායු පද්ධතියේ සෛලවලින්ම ආරම්භ වන ටියුමර්.

🟡 ද්විතීයික (Metastatic) ටියුමර්

ශරීරයේ වෙනත් අවයවයක (උදා: පෙනහැල්ල, පියයුරු) හටගත් පිළිකාවක් ලේ ගමනාගමනය හරහා මොළයට පැතිරීම.

🔴 ටියුමරය පිහිටන ස්ථානය අනුව මතු වන රෝග ලක්ෂණ

මොළයේ විවිධ කොටස් මගින් ශරීරයේ විවිධ ක්‍රියාකාරකම් පාලනය කරන බැවින්, ටියුමරය පිහිටන ස්ථානය අනුව රෝග ලක්ෂණ වෙනස් වේ.

💠 Frontal Lobe (පූර්ව කොටස)

තීරණ ගැනීමේ හැකියාව, හැසිරීම් සහ ශරීර චලනයන්හි වෙනස්කම්.

💠 Occipital Lobe (පසුපස කොටස) පෙනීමේ දුර්වලතා හෝ දෘශ්‍ය බාධා.

💠 Cerebellum (අනුමොළය)
ශරීරයේ සමබරතාවය සහ චලනයන්ගේ සම්බන්ධීකරණය බිඳවැටීම.

💠Pituitary Gland (පිටියුටරි ග්‍රන්ථිය) හෝමෝන අසමතුලිතතාවයන් සහ දෘෂ්ටි ස්නායුව තද වීම නිසා ඇතිවන පෙනීමේ ගැටලු.

🧬 ප්‍රධාන ටියුමර් වර්ග🧬
Glioma (ග්ලයෝමා)

▫️️ග්ලියා (Glial) සෛල ආශ්‍රිතව හටගනී. Astrocytoma, Oligodendroglioma සහ ඉතා වේගයෙන් වර්ධනය වන High-grade පිළිකාවක් වන Glioblastoma මෙයට අයත් වේ.

▫️️Meningioma (මෙනින්ජියෝමා)

මොළය සහ සුෂුම්නාව ආවරණය වන පටල (Meninges) ආශ්‍රිතව හටගනී. බොහෝ විට මන්දගාමී වර්ධනයක් පෙන්වයි.

⚠️ හේතු සහ අවදානම් සාධක
බොහෝ ප්‍රාථමික මොළයේ ටියුමර් සඳහා නිශ්චිත එකම හේතුවක් තවමත් සොයාගෙන නොමැත. කෙසේ වෙතත් පහත සාධක අවදානම වැඩි කළ හැක

💠ජානමය බලපෑම්

Neurofibromatosis (Type 1 & 2), Li-Fraumeni syndrome, Von Hippel–Lindau disease වැනි පාරම්පරික තත්ත්ව.

💠 විකිරණ නිරාවරණය

හිස ප්‍රදේශයට අධික ලෙස Ionizing Radiation නිරාවරණය වී තිබීම.

🚨 ප්‍රධාන රෝග ලක්ෂණ

▫️️උදෑසන කාලයේදී වැඩිවන, වෙනදාට වඩා වෙනස් ස්වභාවයේ හිසරදය

▫️️නිතර ඇතිවන ඔක්කාරය සහ වමනය

▫️️පළමු වරට ඇතිවන වලිප්පුව (Seizures / Fits)

▫️️පෙනීමේ, කථනයේ හෝ මතකයේ අසාමාන්‍ය වෙනස්කම්

▫️️අත් පා වල හදිසි දුර්වලතාවය හෝ ඇවිදීමේ අසමබරතාවය

▫️️පෞරුෂයේ හෝ හැසිරීමේ ක්ෂණික වෙනස්කම්

සැලකිය යුතුයි‼‼️
මෙම ලක්ෂණ වෙනත් සාමාන්‍ය රෝග නිසාද ඇති විය හැකි බැවින්, වෛද්‍ය පරීක්ෂාවකින් තොරව නිගමනවලට එළඹීම සුදුසු නැත.

🔴 රෝග විනිශ්චය සිදු කරන ආකාරය
Neurological Examination

💠වෛද්‍යවරයා විසින් මතකය, සංවේදනය, Reflexes සහ චලනයන් පරීක්ෂා කිරීම.

💠MRI Scan
මොළයේ මෘදු පටක සහ ටියුමරයේ පිහිටීම ඉතා පැහැදිලිව ඡායාරූපගත කිරීම.

💠CT Scan
හදිසි අවස්ථාවලදී ලේ ගැලීම් හෝ අස්ථි සම්බන්ධ වෙනස්කම් ඉක්මනින් හඳුනා ගැනීමට.

💠Biopsy & Pathology පටක සාම්පලයක් අන්වීක්ෂීය පරීක්ෂාවට ලක් කර ටියුමරයේ නිවැරදිම වර්ගය තීරණය කිරීම.

💡 WHO නවතම වර්ගීකරණය

වර්තමාන ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධාන මගපෙන්වීම්වලට අනුව ටියුමරයේ අන්වීක්ෂීය ස්වභාවය (Histopathology) මෙන්ම එහි ජානමය සලකුණු (Molecular/Genetic characteristics) ද සලකා බලා WHO Grade I සිට IV දක්වා පන්තිගත කරනු ලබයි.

🏥 ප්‍රතිකාර ක්‍රම

👍රෝගියාගේ වයස, ටියුමරයේ වර්ගය, ස්ථානය සහ Grade එක මත පදනම්ව විශේෂඥ වෛද්‍ය කණ්ඩායමක් (Multidisciplinary Team) විසින් ප්‍රතිකාර තීරණය කරයි.

👍ශල්‍යකර්ම (Surgery)
මොළයේ වැදගත් ක්‍රියාකාරී ප්‍රදේශවලට හානි නොවන පරිදි ටියුමරය හැකි තරම් ඉවත් කිරීම.

👍විකිරණ ප්‍රතිකාර (Radiation Therapy)

ඉහළ ශක්තියක් සහිත කිරණ (උදා: Stereotactic Radiosurgery) මගින් ටියුමර් සෛල විනාශ කිරීම.

👍රසායනික ප්‍රතිකාර (Chemotherapy)

ඖෂධ මගින් පිළිකා සෛල වර්ධනය පාලනය කිරීම.

👍Targeted Therapy & Immunotherapy

ජානමය ලක්ෂණ ඉලක්ක කර ගනිමින් සිදුකරන නවීන ප්‍රතිකාර ක්‍රම.

👍ආධාරක ප්‍රතිකාර (Supportive Care)

මොළයේ ඉදිමීම පාලනයට Corticosteroids සහ වලිප්පුව පාලනයට Anticonvulsants ලබා දීම.

🩺 සාරාංශය
"Brain Tumor" එකක් ලෙස හඳුනාගත් පමණින්ම එය ජීවිත අවදානමක් ලෙස නිගමනය කළ නොහැක. එහි නිවැරදි වර්ගය, ශ්‍රේණිය (Grade) සහ ජානමය ලක්ෂණ හඳුනා ගැනීමෙන් පසුව සාර්ථක ප්‍රතිකාර සඳහා යොමු වීමේ හැකියාව පවතී. හදිසියේ ඇතිවන ස්නායු පද්ධතිය ආශ්‍රිත අසාමාන්‍ය ලක්ෂණයකදී ප්‍රමාද නොවී වෛද්‍ය උපදෙස් ලබාගැනීම ඉතා වැදගත් වේ.

‼️උපුටා ගැනීම තහනම්
Share කිරීමට පමණි ‼️