KMH Structure Life

Structural design အကြောင်းကို ပုံသေနည်းတွေ၊ စာသားတွေနဲ့ပဲ ပြောနေရင် ပျင်းစရာကောင်းမှာ စိုးလို့ လက်တွေ့နားလည်အောင် ဒီလိုလေး တွေးကြည့်ရအောင်။

အင်ဂျင်နီယာတစ်ယောက်အနေနဲ့ ဒီဇိုင်းဆွဲတယ်ဆိုတာ "မသေချာမှုတွေကြားထဲကနေ လုံခြုံရေးတစ်ခုကို တည်ဆောက်တာ" ပါပဲ။ အဓိက နည်းလမ်း (၂) ခုရှိတယ်ဗျ။

၁။ ASD (Allowable Stress Design)
ဒါက အရင်က သုံးတဲ့နည်းပေါ့။ ရိုးရိုးလေးပဲ - "ပစ္စည်းတစ်ခုရဲ့ အကြမ်းဆုံးခံနိုင်ရည်အားကို Factor of Safety နဲ့ စားပြီး ခွင့်ပြုချက်ရတဲ့ အမှတ် (Allowable Stress) အထိပဲ သုံးမယ်"လို့ သတ်မှတ်တာပါ။
ဥပမာ - သံချောင်းတစ်ချောင်းက အများဆုံး 100kg ကို ခံနိုင်မယ်ဆိုရင်၊ ငါတို့က 2 ဆိုတဲ့ Factor of Safety ကို သုံးလိုက်မယ်။ ဆိုတော့ 50kg ပဲ တင်ဖို့ ခွင့်ပြုတော့မယ်။ ဒီလိုဆိုရင် ပိုလုံခြုံတာပေါ့။

၂။ LRFD (Limit State Design / Load & Resistance Factor Design)**
ဒါကတော့ အခုခေတ်မှာ သုံးတဲ့ နည်းပါ။ သူက ပိုပြီး စိတ်ချရတယ်။ "Load (သက်ရောက်မယ့် ဝန်)" နဲ့ "Resistance (ပစ္စည်းရဲ့ ခံနိုင်ရည်အား)" ကို သီးခြားစီ ခွဲတွက်တာ။

Load Factors
ဝန်ဆိုတာ မတူဘူးလေ။ Dead load (အဆောက်အဦရဲ့ အလေးချိန်) က တည်ငြိမ်တယ်။ Live load (လူတွေ၊ ပစ္စည်းတွေ) က ပိုမတည်ငြိမ်ဘူး။ ဒါကြောင့် Live load ကို ပိုပြီးတော့ (Factor မြှောက်) တွက်ပေးရတယ်။

Resistance Factors
ပစ္စည်းတိုင်းက 100% တူညီနေတာ မဟုတ်ဘူး။ သံမဏိက ကွန်ကရစ်ထက် ပို Predict လုပ်ရလွယ်တယ်။ ဒါကြောင့် ပစ္စည်းပေါ်မူတည်ပြီး ခံနိုင်ရည်အားကို လျှော့ချတွက်ပေးရတယ်။

ဒီဇိုင်းစံနှုန်း
နောက်ဆုံးမှာတော့ ဒီလိုပဲ ဖြစ်ရမယ်
ပစ္စည်းရဲ့ လျှော့ချထားတဲ့ ခံနိုင်ရည်အားက သက်ရောက်မယ့် ဝန်စုစုပေါင်းထက် ပိုကြီးရမယ်။

အချုပ်အားဖြင့်ဆိုရင်
ASD က ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် တွက်တာဖြစ်ပြီး၊ LRFD ကတော့ ဖြစ်နိုင်ခြေ (Probability) တွေကိုပါ ထည့်တွက်တာပါ။

အင်ဂျင်နီယာတွေက ဒီလိုမျိုး တွက်ချက်ပြီးမှပဲ အဆောက်အဦတစ်ခုက ဘေးကင်းလုံခြုံမှုရှိတယ်လို့ အာမခံနိုင်တာပေါ့ဗျာ။

Earthquake Tips for construction Building

အကယ်၍ သင်သည် အဆောက်အဦတစ်ခုဆောက်လုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် စီမံခန့်ခွဲခြင်းတွင်ပါဝင်နေပါက၊ မြေငလျင်အန္တရာယ်ကိုလျှော့ချရန်နှင့် နေထိုင်သူများ၏ဘေးကင်းမှုကိုသေချာစေရန်အတွက် တိကျသောကြိုတင်ကာကွယ်မှုများပြုလုပ်ရန် အရေးကြီးပါသည်။ ဆောက်လုပ်ရေး အဆောက်အအုံများအတွက် ငလျင်ဆိုင်ရာ အကြံပြုချက်အချို့မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။

1. ဒီဇိုင်းနှင့် ဆောက်လုပ်ရေး-

ငလျင်ဒဏ်ခံ အဆောက်အအုံဆိုင်ရာ Building Code များကို လိုက်နာပါ- ဆောက်လုပ်မည့် အဆောက်အဦများသည် ဒေသန္တရ ငလျင်ဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံ Building code များနှင့် စည်းမျဉ်းများကို လိုက်နာရန်လိုအပ်ပါသည်။

ကျွမ်းကျင်သော Professional Structure Design Engineer ငှားရမ်းပါ။ - တည်ဆောက်မှုကို အကဲဖြတ်ရန်နှင့် ကြီးကြပ်ရန်အတွက် ငလျင်ဒီဇိုင်းဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်မှုရှိသော အရည်အချင်းပြည့်မီသော Structure အင်ဂျင်နီယာတစ်ဦးနှင့် ချိတ်ဆက် ဆောင်ရွက်ပါ။

အရေးကြီးသောနေရာများကို အားဖြည့်ပါ(Reinforce)- ငလျင်ဒဏ်ခံနိုင်ရည်ရှိစေရန် Corner, Joint & Connection များကဲ့သို့သော အရေးကြီးသောနေရာများကို အားဖြည့်ရန် (Reinforce) အာရုံစိုက်ပါ။

Flexible Materials ကိုသုံးပါ- steel and Reinforced concrete

2. ဖောင်ဒေးရှင်းနှင့် Anchoring-

ခိုင်ခံ့သောဖောင်ဒေးရှင်း- အဆောက်အဦတွင် ငလျင်ဒဏ်ခံနိုင်ရည်အား ခံနိုင်ရည်ရှိသော ခိုင်ခံ့ပြီး ကောင်းစွာ ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသော အုတ်မြစ်ရှိကြောင်း သေချာပါစေ။

Anchor Heavy Equipment- ငလျင်လှုပ်ခတ်စဉ်အတွင်း အန္တရာယ်များမဖြစ်စေရန် အကြီးစားစက်ယန္တရားများ၊ HVAC ယူနစ်များနှင့် အခြားပစ္စည်းများကို သေချာစွာ Anchorage လုပ်ထားပါ။

3. Structural Element များ-

Bracing နှင့် Shear Wall များ- မြေငလျင်လှုပ်ခတ်နေစဉ်အတွင်း တုန်ခါမှုကိုကာကွယ်ရန် ဘေးတိုက်တည်ငြိမ်မှုကို မြှင့်တင်ရန်နှင့် ငလျင်လှုပ်ခတ်မှုကို ကာကွယ်ရန်အတွက် Diagonal bracing နှင့် Shear Wall များထည့်သွင်း တည်ဆောက်ပါ။

Flexible Connections- ငလျင်လှုပ်ခတ်မှုဖြစ်စဉ်အတွင်း ထိန်းချုပ်ထားသော ရွေ့လျားမှုကို ခွင့်ပြုရန် Structural Element များတွင် Flexiable connection များကို အသုံးပြုပါ။

4. Non-structural Elements-

Secure Non-structural Components- ငလျင်လှုပ်နေစဉ်အတွင်း ပြုတ်ကျခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် မီးလုံးများ၊ Air Duct များနှင့် မျက်နှာကျက်များကဲ့သို့သော Non-Structural Component များကို သေချာစွာတပ်ဆင်ပါ။

ကြီးမားပြီး လုံခြုံစိတ်ချရမှုမရှိသော အရာဝတ္ထုများသို့ Equipment များ တပ်ဆင်ခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ- ငလျင်လှုပ်ခတ်စဉ်အတွင်း အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်သော ကြီးမားသော၊ လုံခြုံမှုမရှိသော အရာဝတ္ထုများ သို့မဟုတ် စက်ကိရိယာများကို အသုံးပြုခြင်းကို လျှော့ချပါ။

5. ပုံမှန်စစ်ဆေးခြင်းနှင့် ထိန်းသိမ်းခြင်း-

အချိန်ဇယားဆွဲစစ်ဆေးခြင်း- ငလျင်ဒဏ်ခံနိုင်ရည်ကို ထိခိုက်စေနိုင်သည့် အဆောက်အအုံ ပျက်စီးမှု သို့မဟုတ် ပျက်စီးယိုယွင်းမှု လက္ခဏာများအတွက် ပုံမှန်စစ်ဆေးပါ။

အချိန်မီ ပြုပြင်မှုများ- အဆောက်အဦ တည်ဆောက်ပုံ (Building Structure) ခိုင်ခံမှုကို ထိခိုက်စေနိုင် သော Defect များကို ဆောလျင်စွာ ပြုပြင်ဖြေရှင်း

6. အရေးပေါ်တုံ့ပြန်ရေးစီမံချက်-

ဘေးလွတ်ရာ လမ်းကြောင်းများ- ငလျင်လှုပ်ခတ်သောအခါတွင် နေထိုင်သူများအတွက် ရှင်းလင်းသော ရွှေ့ပြောင်းရေးလမ်းကြောင်းများနှင့် စုဝေးရာနေရာများကို သတ်မှတ်ပါ။

အရေးပေါ်ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းများ- ငလျင်လှုပ်ခတ်မှုအပြီးတွင် နေထိုင်သူများကို အရေးပေါ်သုံးပစ္စည်းများ သို့မဟုတ် ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းများ ပံ့ပိုးပေးပါ။

7. ပညာ‌ ပေးခြင်းနှင့် လေ့ကျင့်ရေး-

ဝန်ထမ်းများ(စုပေါင်းအိမ်ယာများ တွင် တာ၀န်ထမ်းဆောင်သော ၀န်ထမ်းများနှင့် ဆောက်လုပ်ရေးဆိုင်ရာ၀န်ထမ်း) နှင့် နေထိုင်သူများအတွက် လေ့ကျင့်ရေး-
ငလျင်လှုပ်ခတ်မှုဖြစ်လျှင် မည်ကဲ့သို့လုပ်ဆောင်ရမည်ကို သိရှိစေရန် ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ထမ်းများနှင့် ဝန်ထမ်းများအတွက် ငလျင်ကြိုတင်ပြင်ဆင်လေ့ကျင့်မှု ပြုလုပ်ပါ။

Drill and Exercise - နေထိုင်သူများအား ဘေးလွတ်ရာသို့ ရွှေ့ပြောင်းခြင်းဆိုင်ရာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများနှင့် ရင်းနှီးစေရန် ငလျင်လေ့ကျင့်ခန်းများကို ပုံမှန်လေ့ကျင့်ပါ။

ဤအကြံပြုချက်များနှင့် လမ်းညွှန်ချက်များကို လိုက်နာခြင်းဖြင့် ငလျင်လှုပ်ခတ်မှုဖြစ်စဉ်တွင် နေထိုင်သူများ၏ ဘေးကင်းရေးနကို အာမခံနိုင်သော အဆောက်အဦများ၏ ငလျင်ဒဏ်ခံနိုင်ရည်ကို မြှင့်တင်ရန် ကူညီပေးနိုင်ပါသည်။

Steel Tension Member များ၏ ခံနိုင်ရည်အားကို ဆန်းစစ်တွက်ချက်ခြင်း

သံမဏိတည်ဆောက်မှု (Steel Structure) များတွင် Tension Member များသည် ဆွဲအားကို တိုက်ရိုက်ခံရသော အစိတ်အပိုင်းများဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ (Design Strength) ကို သတ်မှတ်ရာတွင် အဓိကအားဖြင့် အခြေအနေ နှစ်ရပ်ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရပါမည်။

၁။ အခြေခံအချက်အလက်များ (Input Data)
ဥပမာအနေဖြင့် အသုံးပြုထားသော Plate ပြားမှာ အနံ **6 inch** နှင့် အထူ **0.5 inch** ရှိပြီး၊ Bolt ပေါက်တစ်ခု ဖောက်ထားသော အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ အသုံးပြုထားသော Steel အမျိုးအစားမှာ **A36** (Yield Strength, F_y = 36 Ksi)

၂။ ခံနိုင်ရည်အား ဆန်းစစ်ခြင်း (Limit States)

Tension Member တစ်ခု၏ ကြံ့ခိုင်မှုကို အောက်ပါ နည်းလမ်းနှစ်မျိုးဖြင့် တိုင်းတာသည်။
Yielding of Gross Section
ဤအခြေအနေသည် Bolt ပေါက်မရှိသော နေရာများတွင် ဆွဲအားကို ခံနိုင်ရည်ရှိမှု ဖြစ်သည်။ တွက်ချက်မှုအရ **97.2 kips** ရှိသည်။ ဤပမာဏထက် ကျော်လွန်ပါက Plate ပြားသည် ပုံပျက်ရှည်ထွက်သွားမည် ဖြစ်သည်။

* **Rupture of Net Section (Bolt ပေါက်နေရာမှ ပြတ်ထွက်သွားခြင်း):**

Bolt ပေါက်ဖောက်လိုက်သည့်အခါ Plate ၏ ဧရိယာသည် လျော့နည်းသွားသည်။ ထိုနေရာကို **Net Area** ဟု ခေါ်သည်။ တွက်ချက်မှုအရ အသားတင် ကျန်ရှိသော ဧရိယာပေါ်မူတည်၍ ပြတ်ထွက်နိုင်သည့်အားမှာ **111.36 kips** ဖြစ်သည်။

၃။သုံးသပ်ချက်****
စနစ်တကျ တွက်ချက်မှုများအရ အဆိုပါ Steel Plate သည် အခြေအနေနှစ်ရပ်လုံးတွင် ခံနိုင်ရည်ရှိရန် လိုအပ်သော်လည်း အဖြစ် အနည်းဆုံးတန်ဖိုးဖြစ်သော **97.2 kips** ကိုသာ သတ်မှတ်ရမည်ဖြစ်သည်။
ဆိုလိုသည်မှာ ဤ Plate ပြားသည် 111.36 kips ထိ ခံနိုင်ရန် အလားအလာရှိသော်လည်း၊ 97.2 kips ရောက်သည်နှင့် စတင်ပုံပျက် (Yield) သွားမည်ဖြစ်သောကြောင့် အင်ဂျင်နီယာပိုင်းအရ ၎င်းပမာဏကိုသာ အန္တရာယ်ကင်းသော ခံနိုင်ရည်အားအဖြစ် လက်ခံအသုံးပြုရခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

အနှစ်ချုပ်
Tension Member တစ်ခုကို ဒီဇိုင်းထုတ်ရာတွင် Bolt ပေါက်များကြောင့် လျော့နည်းသွားသော ဧရိယာနှင့် မူလဧရိယာတို့၏ ခံနိုင်ရည်အားကို နှိုင်းယှဉ်ခြင်းသည် အဆောက်အအုံ ဘေးကင်းလုံခြုံမှုအတွက် အလွန်အရေးကြီးသော လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။

**ဆွဲအား (Tension)** အကြောင်း အပိုင်း (၂) ကျွန်တော်တို့ ပတ်ဝန်းကျင်က လက်တွေ့ကျတဲ့ ဥပမာလေးတွေနဲ့ ဆက်ကြည့်ရအောင်ဗျာ။
ဒီတစ်ခါမှာတော့ Tension က ကျွန်တော်တို့ရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝထဲမှာ ဘယ်လို အလုပ်လုပ်နေသလဲဆိုတာကို ပိုမြင်သာအောင် ပြောပြပေးပါမယ်။

၁။ Cable-Stayed Bridge (ကြိုးဆွဲတံတားများ)**
အရင်အပိုင်းမှာ ပြောခဲ့တဲ့ Suspension Bridge နဲ့ ဆင်တူပေမဲ့ သူကတော့ တိုင် (Pylon) ကနေ လမ်းမဆီကို ကြိုးတွေ တိုက်ရိုက်ဆွဲချထားတာပါ။
* ဒီကြိုးတွေဟာ တံတားရဲ့ အလေးချိန်ကို တိုင်ဆီရောက်အောင် "ဆွဲ" ပို့ပေးပါတယ်။
* အင်ဂျင်နီယာ ရှုထောင့်ကကြည့်ရင် ဒီကြိုးတွေဟာ အမြဲတမ်း တင်းနေရပါမယ်။ လျော့သွားတာနဲ့ တံတားရဲ့ ကြံ့ခိုင်မှု ထိခိုက်နိုင်ပါတယ်

၂။ ဘတ်စကတ်ဘောကွင်း အမိုးများ (Tensile Structures)**
အခုနောက်ပိုင်း ခေတ်မီတဲ့ အားကစားကွင်းတွေ ဒါမှမဟုတ် ပွဲရုံတွေမှာ အမိုးကို သံထည်တွေအစား အထူးပြုလုပ်ထားတဲ့ အထည်စ (Membrane) တွေနဲ့ မိုးလာကြပါတယ်။
* ဒီအမိုးတွေက ဘာကြောင့် မပြိုကျတာလဲ? အဖြေကတော့ **Pre-tensioning** ပါ။
* အမိုးကို ဘေးပတ်ပတ်လည်ကနေ အစွမ်းကုန် ဆွဲဆန့်ထားတဲ့အတွက် လေတိုက်ရင်တောင် ပုံစံမပျက်ဘဲ တည်ငြိမ်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

၃။ ဓာတ်တိုင်နဲ့ လျှပ်စစ်ကြိုးများ

လမ်းဘေးမှာ မြင်ရတဲ့ ဓာတ်ကြိုးတွေဟာ တစ်ခါတလေ အောက်ကို နည်းနည်းတွဲကျနေတာ သတိထားမိမှာပါ။
* ဒါဟာ အင်ဂျင်နီယာတွေ တမင်တွက်ချက်ပြီး ချန်ထားတာပါ။
* တကယ်လို့ ကြိုးကို အတင်းကြီး ဆွဲဆန့်ထားရင် အပူချိန်အေးတဲ့အချိန်မှာ သတ္တုက ကျုံ့သွားပြီး Tension (တင်းအား) အလွန်အမင်း များလာကာ ကြိုးပြတ်တာ ဒါမှမဟုတ် ဓာတ်တိုင်လဲတာမျိုး ဖြစ်တတ်လို့ပါ။

၄။ Truss (သံပေါင်) တည်ဆောက်ပုံများ
စက်ရုံအမိုးတွေ ဒါမှမဟုတ် ရထားလမ်းတံတားတွေမှာ တြိဂံပုံစံ သံပေါင်တွေကို မြင်ဖူးမှာပါ။
* အဲဒီမှာရှိတဲ့ သံချောင်း တချို့က **Compression (ဖိအား)** ကို ခံနေရချိန်မှာ တချို့ကတော့ **Tension (ဆွဲအား)** ကို ခံနေရပါတယ်။
* ဒီလို အားနှစ်မျိုးကို မျှတအောင် တွက်ချက်ထားလို့သာ အလေးချိန်များစွာကို ခံနိုင်ရည်ရှိနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။
**အနှစ်ချုပ်ရရင် -**
Tension ဆိုတာ အရာဝတ္တုတွေကို ဆွဲဆန့်ပြီး ခိုင်မာအောင် လုပ်ပေးတဲ့အားပါ။ ကျွန်တော်တို့ ပတ်ဝန်းကျင်က တည်ဆောက်ပုံ အလှအပတွေနဲ့ ခိုင်ခံ့မှုတွေဟာ ဒီ Tension ကို အကျိုးရှိရှိ အသုံးချထားတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

Tension
*********
**Tension (ဆွဲအား)** ဆိုတာ လွယ်လွယ်ပြောရရင် **"တင်းနေအောင် ဆွဲထားတဲ့အား"** ပါ။
ဥပမာ - ကြိုးတစ်ချောင်းရဲ့ ဟိုဘက်ဒီဘက်ကို အတင်းဆွဲလိုက်ရင် အဲဒီကြိုးဟာ တင်းသွားမယ်။ အဲဒါ Tension ဖြစ်နေတာပါ။
ကျွန်တော်တို့ ပတ်ဝန်းကျင်မှာ ဒါကို ဘယ်လိုသုံးလဲဆိုရင် -
* **ကြိုးတံတားတွေမှာ:** တံတားကြီး မပြုတ်ကျအောင် အပေါ်က သံမဏိကြိုးတွေနဲ့ အတင်း "ဆွဲ" တင်ထားပါတယ်။
* **စက်ဘီးဘီးတွေမှာ:** ဘီးစပုတ်တံလေးတွေကို တင်းနေအောင် ဆွဲညှိထားလို့သာ ကျွန်တော်တို့ စီးတဲ့အခါ ဘီးခွေက မကွေးသွားဘဲ ခိုင်နေတာပါ။
* **အဆောက်အအုံတွေမှာ:** ကွန်ကရစ်ထဲမှာ သံချောင်းတွေ ထည့်ရတာဟာ ကွန်ကရစ်က "ဆွဲဆန့်တဲ့အား" ကို မခံနိုင်လို့ပါ။ သံချောင်းတွေက အဲဒီဆွဲအား (Tension) ကို တာဝန်ယူပေးပြီး အဆောက်အအုံကို ခိုင်စေပါတယ်။
**အနှစ်ချုပ်ကတော့ -**
တစ်ခုခုကို "ဖိ" ချတာက Compression (ဖိအား) ဖြစ်ပြီး၊ "တင်း" နေအောင် ဆွဲထားတာက Tension (ဆွဲအား) ပါ။ ဒီအားနှစ်ခု မျှတနေမှ အဆောက်အအုံတွေက ခိုင်ခိုင်မာမာ ရှိနေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

Excavation & Ground Preparation Quiz (Part 4)

၁။ အုတ်မြစ်ကျင်းတူးရာတွင် သတ်မှတ်ထားသော အနက် (Design Depth) ထက် ပိုတူးမိပါက မည်သို့ ပြုလုပ်သင့်သနည်း?
(က) တူးပြီးသား မြေဟောင်းများဖြင့် ပြန်ဖို့ပြီး ကျစ်အောင်နင်းရမည်။
(ခ) အမှိုက်နှင့် သစ်ရွက်များဖြင့် ပြန်ဖို့ရမည်။
(ဂ) Lean Concrete (သို့မဟုတ်) Selected Sand (သဲ) ဖြင့်သာ အစားထိုး ပြန်ဖြည့်ရမည်။

၂။ OSHA Standard အရ ကျင်းအနက် မည်မျှကျော်လွန်ပါက မြေပြိုမှုကာကွယ်ရန် Shoring (သို့မဟုတ်) Sloping စနစ်ကို မဖြစ်မနေ အသုံးပြုရမည်နည်း?
(က) ၃ ပေ (၀.၉ မီတာ)
(ခ) ၅ ပေ (၁.၅ မီတာ)
(ဂ) ၁၀ ပေ (၃.၀ မီတာ)

၃။ လုပ်ငန်းခွင်တွင် မြေသားကျစ်လစ်မှု (Soil Compaction) ကို စစ်ဆေးရန် အသုံးအများဆုံး စမ်းသပ်ချက် (Field Test) မှာ မည်သည့်အရာနည်း?
(က) Slump Test
(ခ) Sand Replacement Method (Field Density Test)
(ဂ) Sieve Analysis

၄။ အုတ်မြစ်သံချောင်းများ မြေကြီးနှင့် တိုက်ရိုက်မထိတွေ့စေရန်နှင့် မျက်နှာပြင်ညီညာစေရန် လောင်းရသော ကွန်ကရစ်အလွှာကို မည်သို့ခေါ်သနည်း?
(က) Structural Slab
(ခ) Lean Concrete (သို့မဟုတ်) Blinding Concrete
(ဂ) Plinth Beam

၅။ အုတ်မြစ်ကျင်းအတွင်း ရေဝပ်နေပါက မြေသား၏ ခံနိုင်ရည်အား (Bearing Capacity) ကို မည်သို့ ဖြစ်စေသနည်း?
(က) ပိုမိုခိုင်မာလာစေသည်။
(ခ) ဘာမှမဖြစ်ပါ။
(ဂ) ခံနိုင်ရည်အား သိသိသာသာ လျော့ကျစေသည်။

ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းခွင်နှင့် မြေကြီး (Part 4)
Excavation, Shoring and Ground Preparation

Foundation Design ကို ရွေးချယ်ပြီးပါက လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်ရာတွင် မြေသား၏ မူလသဘာဝကို မပျက်စီးစေဘဲ Structure တစ်ခုလုံး၏ ဝန်ကို ခံနိုင်ရည်ရှိစေရန် အောက်ပါအတိုင်း စနစ်တကျ ဆောင်ရွက်ရမည် ဖြစ်သည်။

၁။ Excavation Methodology (မြေတူးခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်)
မြေတူးခြင်းသည် သတ်မှတ်ထားသော Reduced Level (RL) သို့ ရောက်ရှိရန်သာမက ဘေးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ အဆောက်အဦးများ၏ တည်ငြိမ်မှု (Stability) ကိုပါ ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည့် လုပ်ငန်းစဉ် ဖြစ်သည်။
* Over-Excavation: သတ်မှတ်အနက်ထက် ပိုမိုတူးမိခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ရမည်။ အကယ်၍ ပိုတူးမိပါက Loose soil များဖြင့် ပြန်မဖို့ဘဲ Lean Concrete သို့မဟုတ် Selected Sand ဖြင့်သာ အစားထိုး ပြန်ဖြည့်ရမည်။
* Shoring & Bracing: ကျင်းအနက် (Trench Depth) သည် ၅ ပေ (၁.၅ မီတာ) ထက် ကျော်လွန်ပါက OSHA Standard အရ မြေပြိုမှုကာကွယ်ရန် Shoring စနစ် သို့မဟုတ် Sloping (စောင်းတူးခြင်း) ကို မဖြစ်မနေ လုပ်ဆောင်ရမည်။

၂။ Sub-grade Preparation & Compaction (မြေသားပြုပြင်ခြင်းနှင့် ကျစ်လစ်မှု)
Foundation မချမီ အောက်ခံမြေသား (In-situ soil) သည် Design ပါ Bearing Capacity ကို ပေးစွမ်းနိုင်ရန် လုံလောက်သော ကျစ်လစ်မှု ရှိရမည်။
* Field Density Test (FDT): မြေသား၏ ကျစ်လစ်မှုကို ASTM D1556 (Sand Cone Method) ဖြင့် စစ်ဆေးရမည်။ အများအားဖြင့် 95% Maximum Dry Density (MDD) ရရှိရန် လိုအပ်သည်။
* Soft Spots: တူးဖော်စဉ်အတွင်း ပျော့အိသော မြေလွှာများ (Silt/Peat) တွေ့ရှိပါက အဆိုပါနေရာကို ဖယ်ထုတ်၍ Hard Strata ရောက်သည်အထိ Selected material များဖြင့် အစားထိုးရမည်။

၃။ Anti-Termite & Moisture Control (ပိုးမွှားနှင့် စိုထိုင်းဆ ထိန်းချုပ်ခြင်း)
* Chemical Treatment: အောက်ခံကွန်ကရစ် မလောင်းမီ မြေသားမျက်နှာပြင်ကို Anti-termite chemical များဖြင့် စနစ်တကျ ဖျန်းရမည်။
* Dewatering: ကျင်းအတွင်း ရေဝပ်နေပါက မြေသား၏ Effective Stress ကို လျော့ကျစေသဖြင့် Sump pump သို့မဟုတ် Wellpoint system များဖြင့် ရေကို ကြိုတင်ဖယ်ရှားရမည်။

၄။ Blinding Concrete / PCC (အောက်ခံကွန်ကရစ်)
အုတ်မြစ်သံချောင်းများအား မြေကြီးနှင့် တိုက်ရိုက်မထိတွေ့စေရန်နှင့် မျက်နှာပြင်ညီညာစေရန် Lean Concrete (M10/M15 Grade) ကို အနည်းဆုံး ၇၅ မီလီမီတာမှ ၁၀၀ မီလီမီတာ အထူအထိ လောင်းရမည်။ ၎င်းသည် Reinforcement များအတွက် Clear Cover ကို တိကျစွာ ရရှိစေရန် အထောက်အကူပြုသည်။

၅။ Engineer’s Site Inspection Checklist
* Bottom Cleaning: ကျင်းအောက်ခြေတွင် Loose materials နှင့် ရွှံ့ဗွက်များ ကင်းစင်ရမည်။
* Dimension Check: Footing layout သည် Grid lines များအတိုင်း တိကျမှု ရှိရမည်။

The Beauty of Structure

ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းခွင်နှင့် မြေကြီး (Part 3)

-------------------------------------------------------------------

မြေအမျိုးအစားကို သိပြီ၊ သက်ရောက်မှုကို သိပြီဆိုရင် နောက်ဆုံးအဆင့်ကတော့ အဲဒီမြေနဲ့ ကိုက်ညီမယ့် Foundation အမျိုးအစားကို ရွေးချယ်ဖို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
၁။ အခြေခံအုတ်မြစ် အမျိုးအစားများ (Types of Foundation)
မြေကြီးရဲ့ ခံနိုင်ရည်အား (Bearing Capacity) အပေါ် မူတည်ပြီး Foundation ကို အဓိက (၂) မျိုး ခွဲခြားနိုင်ပါတယ်-

* Shallow Foundation( အဆောက်အဦးရဲ့ ဝန်ကို မြေမျက်နှာပြင်နဲ့ နီးတဲ့နေရာမှာပဲ ဖြန့်ချပေးတာပါ။)
* Isolated Footing
* Combined Footing:
* Mat/Raft Foundation:

* Deep Foundation :
မြေမျက်နှာပြင်အပေါ်ယံက မြေပျော့နေပြီး ခံနိုင်ရည်မရှိတဲ့အခါ၊ မြေအောက်အနက်ကြီးထဲမှာရှိတဲ့ မြေမာလွှာ (သို့မဟုတ်) ကျောက်လွှာဆီကို ဝန်ပို့ဆောင်ပေးဖို့ သုံးပါတယ်။
* Pile Foundation
၂။ မြေကြီးရဲ့ ခံနိုင်ရည်အား (Soil Bearing Capacity)
အင်ဂျင်နီယာတွေ တွက်ချက်တဲ့အခါ အရေးအကြီးဆုံးက Allowable Bearing Capacity ပါ။ ဒါဟာ မြေကြီးက ဘေးကင်းကင်းနဲ့ ခံနိုင်ရည်ရှိတဲ့ ဝန်ပမာဏ ဖြစ်ပါတယ်။
> မြေကြီးရဲ့ ခံနိုင်ရည်အားထက် အဆောက်အဦးရဲ့ ဝန်က ပိုများသွားရင် မြေကြီးဟာ "Shear Failure" ဖြစ်ပြီး အဆောက်အဦး တိမ်းစောင်းတာ၊ ပြိုကျတာတွေ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။

၃။ မြေစမ်းသပ်ခြင်း (Soil Investigation)
အထပ်မြင့် အဆောက်အဦးတွေ ဆောက်တော့မယ်ဆိုရင် Trial Pit တူးရုံနဲ့ မလုံလောက်တော့ပါဘူး။ Borehole Test လို့ခေါ်တဲ့ မြေအောက်အနက် ပေ ၄၀၊ ၅၀ အထိ စက်နဲ့ တူးပြီး မြေသားစစ်ဆေးတာကို လုပ်ဆောင်ရပါတယ်။ ၎င်းစစ်ဆေးချက် (Soil Report) ရမှသာ အင်ဂျင်နီယာက ဘယ်နှစ်ပေအနက်မှာ ပိုင် (Pile) ဘယ်လောက်ရိုက်ရမယ်ဆိုတာကို တိတိကျကျ ဆုံးဖြတ်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
၄။ ဆောက်လုပ်ရေး အင်ဂျင်နီယာများအတွက် အကြံပြုချက် (Conclusion)
မြေကြီးဟာ အမြဲတမ်း "Variable" (ပြောင်းလဲနိုင်စွမ်း) ရှိပါတယ်။ ဘေးအိမ်က မြေကောင်းတိုင်း ကိုယ့်အိမ်က မြေကောင်းမယ်လို့ ယူဆလို့မရပါဘူး။
* Safety First: Foundation ကုန်ကျစရိတ်ကို လျှော့ချတာထက် စိတ်ချရမှုကို ဦးစားပေးပါ။
* Water Control: Foundation ကျင်းတူးတဲ့အခါ ရေစိမ့်ဝင်မှုကို ထိန်းချုပ်ဖို့ သတိထားပါ။ ရေဟာ မြေကြီးရဲ့ ခံနိုင်ရည်အားကို ချက်ချင်း လျော့ကျစေနိုင်လို့ ဖြစ်ပါတယ်။

ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းခွင်နှင့် မြေကြီး (Part 2)

------------------------------------------------------------------

ပထမပိုင်းမှာ မြေအမျိုးအစားတွေကို သိရှိပြီးပြီဆိုရင်၊ ဒုတိယပိုင်းမှာတော့ ဒီမြေကြီးတွေက အဆောက်အဦးအပေါ် ဘယ်လိုသက်ရောက်မှုရှိသလဲဆိုတာကို ဆက်လက်လေ့လာကြည့်ရအောင်ပါ။

၁။ မြေအနိမ့်အမြင့်စာ (Settlement) နှင့် အက်ကြောင်းများ
အဆောက်အဦးတစ်ခု ဆောက်ပြီးတဲ့အခါ မြေကြီးက ဝန် (Load) ကြောင့် အနည်းငယ် နိမ့်ဆင်းသွားလေ့ရှိပါတယ်။ ဒါကို Settlement လို့ ခေါ်ပါတယ်။
* Uniform Settlement: အဆောက်အဦးတစ်ခုလုံး ညီတူညီမျှ နိမ့်ဆင်းသွားတာမျိုးဖြစ်ပြီး အန္တရာယ် သိပ်မရှိလှပါဘူး။
* Differential Settlement: အဆောက်အဦးရဲ့ တစ်ဖက်က နိမ့်ပြီး တစ်ဖက်က မြင့်နေတာမျိုးပါ။ ဒါဟာ အင်မတန် အန္တရာယ်များပြီး နံရံတွေမှာ အက်ကြောင်းကြီးတွေ ဖြစ်ပေါ်စေကာ အဆောက်အဦး ပြိုကျတဲ့အထိ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

၂။ မြေစေးမြေ (Clay) နှင့် ပွခြင်း၊ ကျုံ့ခြင်း ပြဿနာ
မြေစေးမြေဟာ ရေဓာတ်ရရင် ပွတက်လာပြီး ရေဓာတ်ခမ်းခြောက်ရင် ပြန်ကျုံ့သွားတတ်ပါတယ်။
* Expansive Soil: ဒီလိုမြေမျိုးပေါ်မှာ ဆောက်ထားတဲ့ အဆောက်အဦးတွေဟာ မိုးရာသီမှာ အပေါ်ကို ကန်တက်တာမျိုးနဲ့ နွေရာသီမှာ အောက်ကို ပြန်နိမ့်ဆင်းတာမျိုးတွေ ကြုံရတတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် မြေစေးမြေပေါ်မှာ ဆောက်မယ်ဆိုရင် အောက်ခြေ Foundation ကို မြေကြီးရဲ့ အစိုဓာတ် ပြောင်းလဲမှုမရှိတဲ့ အနက်အထိ ချရလေ့ရှိပါတယ်။

၃။ မြေအောက်ရေ (Groundwater Table)
မြေကြီးထဲမှာ ရေဘယ်လောက်ရှိသလဲဆိုတာက Foundation ဒီဇိုင်းအတွက် အလွန်စကားပြောပါတယ်။
* ရေမျက်နှာပြင် မြင့်နေရင် Foundation ကျင်းတူးတဲ့အခါ ရေစုပ်ထုတ်ရတဲ့ စရိတ် (Dewatering) ပိုကုန်နိုင်ပါတယ်။
* ရေဖိအား (Uplift Pressure) ကြောင့် အဆောက်အဦးရဲ့ အောက်ခြေကို အပေါ်ကို တွန်းကန်နိုင်ခြေ ရှိပါတယ်။

၄။ မြေပြုပြင်ခြင်း နည်းလမ်းများ (Soil Improvement) (Generally)
တကယ်လို့ မိမိဆောက်မယ့် မြေနေရာက မြေပျော့နေတယ်၊ ခံနိုင်ရည်အား (Bearing Capacity) နည်းနေတယ်ဆိုရင် အောက်ပါနည်းလမ်းတွေနဲ့ ပြုပြင်နိုင်ပါတယ်-
* Compaction: မြေကြီးကို စက်ယန္တရားကြီးတွေနဲ့ ဖိသိပ်ပြီး မြေထဲက လေဟာနယ်တွေကို ဖယ်ရှားခြင်း။
* Soil Replacement: မကောင်းတဲ့ မြေဟောင်းတွေကို ဖယ်ထုတ်ပြီး သဲ သို့မဟုတ် ကျောက်စရစ်တွေနဲ့ အစားထိုး လဲလှယ်ခြင်း။
* Soil Stabilization: ဘိလပ်မြေ (Cement) သို့မဟုတ် ထုံး (Lime) တို့ကို မြေကြီးနဲ့ ရောမွှေပြီး ခံနိုင်ရည်အား ကောင်းအောင် ပြုလုပ်ခြင်း။
အင်ဂျင်နီယာတစ်ဦး၏ အကြံပြုချက်
မြေကြီးဆိုတာ မျက်မြင်ကြည့်ရုံနဲ့ မသိနိုင်တဲ့ လျှို့ဝှက်ချက်တွေ အများကြီး ရှိပါတယ်။ ဒါကြောင့်-
> "Foundation ဒီဇိုင်းမထုတ်ခင်မှာ မိမိမြေကွက်ရဲ့ အနက် (၅) ပေ ကနေ (၁၀) ပေအတွင်းမှာ ဘာတွေရှိနေသလဲဆိုတာကို အနည်းဆုံး Trial Pit (စမ်းသပ်ကျင်း) တူးပြီးတော့ဖြစ်ဖြစ် ကြည့်ရှု စစ်ဆေးဖို့ တိုက်တွန်းလိုပါတယ်။"