Adv. Yagya Raj Pandey

अदालतको आदेशले कला र सृजना खुम्चिने डर
के हो लालीबजारको कानुनी विवाद ?
Full Video link: https://youtu.be/4wpDM8X_XOk
__________________

अध्यादेशबाट देश चलाउन पाइदैन । राष्ट्रपतिबाट अविलम्ब फिर्ता पठाइयोस् । तुरुन्त संसदको अधिवेशन बोलाइयोस् ।
__________________________

असिम शाह नेतृत्वको कार्यदलले ‘संविधान संशोधन बहसपत्र’ तयार गर्न मिल्छ कि मिल्दैन ?
एउटा नैतिक प्रश्न भने उठ्छ कि संविधानको ज्ञान भएका ‘विद’हरु, लामो राजनीतिक संघर्षबाट प्रत्यक्ष निर्वाचित भएर आएका दलका प्रतिनिधिहरु, सरोकारवालाहरुलाई नेतृत्व गर्न शाह सक्षम छन् कि छैनन् । निश्चय पनि उनी संवैधानिक र राजनीतिक ज्ञान आर्जन गरेका व्यक्ति होइनन् । तर यहाँ उनको भूमिका कस्तो हो त्यो पनि हेर्न जरुरी छ । उनको भूमिका भनेको सहजकर्ताको रुपमा रहने हो । संविधान संशोधनको बहसपत्र विभिन्न दलहरु एवम् सरोकारवालाहरुको छलफलमा बन्ने कुरा हो । त्यसको सहजीकरण मात्रै शाहले गर्ने हुन् । तर अब यसमा सबै सरोकारवालालाई कसरी समेट्छन् शाहले त्यो भने चुनौतिको विषय हो ।

कसरी सुरु गर्ने संविधान संशोधन ?

संशोधन प्रारम्भको पहिलो बिन्दु भनेको संविधानको पुनरावलोकनको विषय हो । कुन विषयमा के संशोधन गर्ने भनेर भन्नुअघि हामीले संविधानमा जुन विषयलाई उल्लेख गरिएको छ त्यो विषयले कति सार्थकता प्राप्त ग¥यो ? पहिलो चरणमा त्यसमाथि पुनरावलोकन हुन जरुरी छ । यदि उक्त विषयलाई परिवर्तन गर्ने हो भने किन गर्ने र कुन सिद्धान्तका आधारमा गर्ने ? दोस्रो चरणमा त्यसमा प्रवेश गरेर संविधान संशोधनको मस्यौदा तयार पार्नुपर्दछ ।

लोकतन्त्र कसरी मर्छ ?

“के हामी एउटा यस्तो युगमा बाँचिरहेका छौँ जहाँ लोकतन्त्रको अन्त्य हामीले सोचेभन्दा फरक ढंगले भइरहेको छ?”
धेरैलाई लाग्छ कि लोकतन्त्र एउटा बलियो किल्ला हो । हामीलाई लाग्छ, जबसम्म कुनै तानाशाहले सेना लिएर संसद् भवन कब्जा गर्दैन, तबसम्म हाम्रो स्वतन्त्रता सुरक्षित छ । तर हार्वर्ड विश्वविद्यालयका राजनीतिशास्त्री स्टिभन लेभित्स्की र ड्यानियल जिब्लाटले आफ्नो विश्वचर्चित पुस्तक ‘हाउ डेकोक्रेसी डाइज’ मा एउटा डरलाग्दो यथार्थ प्रस्तुत गरेका छन् । उनीहरू भन्छन् —अहिलेको समयमा लोकतन्त्रको हत्या ‘सैनिक कू’ गरेर हुँदैन, ब्यालट बक्स अर्थात मतदानको बाकसबाटै लोकतन्त्रहो हत्या हुन्छ ।

धारणा कसरी बनाउने ?
यो पपुलारिटीको जमानामा आज म एउटा अनपपुलर अपिनियनको कुरा गर्छु तपाईसँग । धारणा कसरी बनाउने ? धेरैले यो विषयमा विचार विमर्श गर्न नचाहे पनि, आजको पुस्ताले यो विमर्श गर्नुपर्ने विषय हो भन्ने मलाई लाग्छ । किनकी पछिल्लो समय नेपाली समाजमा धारणा र विचारको विमर्श भन्दा पनि हामी कता कता व्यक्ति र व्यक्तिगत टिप्पणीमै बढी अल्झियौँ कि जस्तो लाग्छ ।