Study Room

कालो बेसार के हो ? यसको वास्तविकता बुझौं है।
वैज्ञानिक नाम: Curcuma caesia
अदुवा परिवार (Zingiberaceae) मा पर्छ।
यसको कन्द काट्दा भित्र नीलो–कालो रङ देखिन्छ।
सामान्य बेसार (Curcuma longa) भन्दा दुर्लभ मानिन्छ।
भारतका केही क्षेत्रमा परम्परागत औषधि तथा धार्मिक प्रयोजनमा प्रयोग हुन्छ।
२. के–के उपयोग हुन्छ? परम्परागत रूपमा यसको कन्द/पाउडर प्रयोग हुने क्षेत्रहरू:
आयुर्वेदिक तथा परम्परागत औषधि
तेल तथा हर्बल तयारी
सुगन्धित पदार्थ
केही धार्मिक/सांस्कृतिक प्रयोग
अनुसन्धानमा antioxidant तथा अन्य जैविक गुणहरूको अध्ययन
तर क्यान्सर, मधुमेह, गठिया आदि रोग निको पार्छ भन्ने दाबीलाई प्रमाणित उपचारको रूपमा लिनु हुँदैन।
३. बजार मूल्य कति पर्छ?
यसमा एउटा महत्वपूर्ण कुरा छ—नेपालमा कालो बेसारको नियमित र पारदर्शी सरकारी थोक बजार मूल्य प्रकाशित भएको अवस्था सामान्य पहेँलो बेसारजस्तो छैन। त्यसैले सामाजिक सञ्जालमा देखिने “रु. ५,०००–१०,००० प्रतिकिलो” जस्ता मूल्यलाई वास्तविक किसानले पाउने बजार मूल्य भनेर सीधै विश्वास गर्नु हुँदैन।
मूल्य धेरै कुरामा निर्भर हुन्छ:
ताजा कन्द कि सुकेको?
पाउडर कि साबुत?
बीउ/रोप्ने कन्द कि बिक्रीका लागि उत्पादन?
गुणस्तर र सफाइ
परिमाण
खरिदकर्ता
भारत/अन्य बजारमा पठाउने कि नेपालमै बेच्ने
रोप्ने कन्द (seed rhizome) को मूल्य र औषधीय प्रयोजनको सुकेको कन्दको मूल्य पनि निकै फरक हुन सक्छ।
४. कसले किन्छ?
सम्भावित खरिदकर्ता:
जडीबुटी संकलन/व्यवसाय गर्ने कम्पनी
आयुर्वेदिक औषधि उत्पादक
हर्बल उत्पादन कम्पनी
मसला तथा प्राकृतिक उत्पादन व्यवसायी
सुगन्धित तेल/essential oil बनाउने उद्योग
जडीबुटी निर्यातकर्ता
नर्सरी तथा कृषक समूहले बीउ कन्द खरिद गर्न सक्छन्।

सचेत रहौँ, सचेत बनौँ।

आदरणीय सभाध्यक्षज्यू,
सम्माननीय निर्णायक मण्डल,
आदरणीय गुरुजन,
तथा उपस्थित सम्पूर्ण महानुभावहरू,
मेरा प्रिय साथीहरू—
सादर नमस्कार!
आज म यहाँ एउटा यस्तो व्यक्तित्वका बारेमा आफ्ना विचार राख्न उभिएको छु, जसलाई एउटा परिचयले चिनाउनु भनेको सिङ्गो आकाशलाई एउटा ताराले चिनाउनुजस्तै हुन्छ।
उहाँ हुनुहुन्छ—
नेपाली राजनीतिक इतिहासका शिखर पुरुष, साहित्यका सशक्त हस्ताक्षर, प्रजातन्त्रका अथक योद्धा तथा जननायक—विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला अर्थात् बीपी कोइराला।
त्यसैले आजको मेरो विषय हो—
“बीपी : एक व्यक्तित्व, अनेक आयाम।”
साथीहरू,
बीपीलाई केवल राजनीतिज्ञ भनेर चिन्यौँ भने उहाँको एउटा पाटो मात्र देख्छौँ।
उहाँलाई केवल साहित्यकार भन्यौँ भने अर्को पाटो छुटाउँछौँ।
उहाँलाई केवल प्रधानमन्त्री भन्यौँ भने उहाँको संघर्ष र चिन्तनको गहिराइ बुझ्न सक्दैनौँ।
बीपी त एउटा यस्तो व्यक्तित्व हुनुहुन्थ्यो,
जसको जीवनमा राजनीति थियो, साहित्य थियो, समाजवाद थियो, प्रजातन्त्र थियो र सबैभन्दा माथि—मानवता थियो।
पहिलो आयाम—राजनीतिक व्यक्तित्व
बीपी कोइराला नेपाली प्रजातान्त्रिक आन्दोलनका एक प्रमुख नेतृत्वकर्ता हुनुहुन्थ्यो। निरंकुश शासनका विरुद्ध उहाँले जीवनभर संघर्ष गर्नुभयो।
२००७ सालको परिवर्तनमा उहाँको महत्वपूर्ण भूमिका रह्यो। नेपालमा प्रजातान्त्रिक शासन व्यवस्थाको स्थापना गर्ने अभियानमा उहाँ अग्रपङ्क्तिमा उभिनुभयो।
२०१५ सालको आमनिर्वाचनपछि उहाँ नेपालको पहिलो जननिर्वाचित प्रधानमन्त्री बन्नुभयो।
तर उहाँका लागि प्रधानमन्त्री पद केवल सत्ता प्राप्तिको माध्यम थिएन। उहाँको राजनीतिक चिन्तनको केन्द्रमा थियो—जनताको स्वतन्त्रता, अधिकार र सम्मान।
उहाँले लोकतन्त्रलाई केवल निर्वाचनको प्रक्रिया होइन, मानिसको स्वतन्त्र जीवन जिउने अधिकारका रूपमा हेर्नुभयो।
दोस्रो आयाम—साहित्यकार बीपी
साथीहरू,
राजनीतिको कठोर मैदानमा संघर्ष गर्ने बीपीभित्र एउटा संवेदनशील साहित्यकार पनि बाँचिरहेको थियो।
उहाँले नेपाली साहित्यमा मनोवैज्ञानिक यथार्थवादलाई नयाँ उचाइ दिनुभयो। ‘तीन घुम्ती’, ‘नरेन्द्र दाइ’, ‘सुम्निमा’, ‘मोदीआइन’, ‘बाबु, आमा र छोरा’ जस्ता कृतिले नेपाली साहित्यमा उहाँको विशिष्ट स्थान स्थापित गरेका छन्।
उहाँका साहित्यिक पात्रहरू केवल कथा पढाउने पात्र होइनन्;
तिनीहरूले मानिसको मन, प्रेम, द्वन्द्व, इच्छा, पीडा र सामाजिक सम्बन्धलाई हामीसामु प्रस्तुत गर्छन्।
यसैले बीपीको कलमले केवल कथा लेखेन,
मानिसको मन पढ्यो।
तेस्रो आयाम—चिन्तक बीपी
बीपी केवल तत्कालीन समस्याका नेता हुनुहुन्थेन। उहाँ भविष्यको नेपाल कस्तो हुनुपर्छ भन्ने विषयमा पनि गहिरो चिन्तन गर्नुहुन्थ्यो।
उहाँले प्रजातान्त्रिक समाजवादको अवधारणालाई नेपाली परिवेशसँग जोड्न खोज्नुभयो।
उहाँको विचारमा राजनीतिक स्वतन्त्रता मात्र पर्याप्त थिएन। मानिसले आर्थिक र सामाजिक न्याय पनि पाउनुपर्छ।
अर्थात्—
लोकतन्त्रले मानिसलाई अधिकार दिनुपर्छ,
समाजवादले अवसर दिनुपर्छ
र राज्यले मानिसको सम्मान सुनिश्चित गर्नुपर्छ।
️ चौथो आयाम—मानवतावादी बीपी
बीपीको सबैभन्दा सुन्दर पक्ष थियो—मानिसप्रतिको विश्वास।
उहाँका लागि मानिस जात, वर्ग, भाषा वा पदले ठूलो-सानो हुँदैनथ्यो। मानिस हुनु नै सम्मानको आधार हो भन्ने मान्यता उहाँको चिन्तनमा देखिन्छ।
उहाँले राजनीतिक संघर्षलाई व्यक्तिगत स्वार्थका लागि होइन, जनताको अधिकार र स्वतन्त्रताका लागि अगाडि बढाउनुभयो।
त्यसैले बीपीलाई सम्झनु भनेको केवल एउटा राजनीतिक नेतालाई सम्झनु होइन;
स्वतन्त्रता, लोकतन्त्र र मानव मर्यादाको पक्षमा उभिएको एउटा विचारलाई सम्झनु हो।
पाँचौँ आयाम—संघर्षशील व्यक्तित्व
साथीहरू,
बीपीको जीवन फूलैफूलको बाटो थिएन।
जेल, निर्वासन, राजनीतिक प्रतिबन्ध र अनेकौँ कठिनाइ उहाँको जीवनका हिस्सा बने। तर कठिनाइले उहाँलाई रोक्न सकेन।
उहाँले हामीलाई एउटा महत्वपूर्ण सन्देश दिनुभयो—
“विचार बोकेको मानिसलाई परिस्थितिले केही समय रोक्न सक्छ, तर उसको विचारलाई सधैँ रोक्न सक्दैन।”
आज पनि बीपीका विचारमाथि बहस हुन्छ, उहाँका साहित्य पढिन्छन् र उहाँको राजनीतिक योगदानको मूल्याङ्कन गरिन्छ।
किन?
किनकि सच्चा व्यक्तित्व समयसँगै समाप्त हुँदैन; समयसँगै अझ अर्थपूर्ण बन्दै जान्छ।
साथीहरू,
आज हामी लोकतन्त्रको कुरा गर्छौँ।
अधिकारको कुरा गर्छौँ।
स्वतन्त्रताको कुरा गर्छौँ।
सामाजिक न्यायको कुरा गर्छौँ।
यी सबै विषयमा बीपीको चिन्तन आज पनि उत्तिकै सान्दर्भिक देखिन्छ।
तर बीपीलाई सम्झने सबैभन्दा राम्रो तरिका केवल उहाँको जन्मजयन्ती मनाउनु वा उहाँको फोटोमा माला लगाउनु मात्र होइन।
उहाँका विचार पढ्नु,
उहाँको साहित्य बुझ्नु,
उहाँको संघर्षबाट प्रेरणा लिनु
र लोकतान्त्रिक मूल्यलाई आफ्नो व्यवहारमा उतार्नु नै
बीपीप्रतिको सच्चा सम्मान हो।
अन्त्यमा,
बीपी एउटा नाम मात्र होइन,
एउटा विचार हो।
बीपी एउटा इतिहास मात्र होइन,
एउटा प्रेरणा हो।
बीपी एउटा राजनीतिज्ञ मात्र होइन,
राजनीतिज्ञ, साहित्यकार, चिन्तक, समाजवादी, मानवतावादी र संघर्षशील व्यक्तित्वको अद्भुत संगम हो।
त्यसैले म गर्वका साथ भन्न चाहन्छु—
“कलममा साहित्य,
चिन्तनमा समाजवाद,
व्यवहारमा मानवता,
संघर्षमा साहस
र लक्ष्यमा लोकतन्त्र—
यी सबैको सुन्दर संगम हो बीपी कोइराला।”
बीपीलाई बुझौँ,
बीपीका विचारलाई पढौँ,
लोकतन्त्रलाई बलियो बनाऔँ
र समुन्नत नेपाल निर्माणको यात्रामा अघि बढौँ।
धन्यवाद!
जय नेपाल!

🚨 प्रअ बन्दै हुनुहुन्छ ? पहिले यो पढ्नुहोस्!

प्रधानाध्यापकको कुर्सी सम्मानको मात्र होइन, जिम्मेवारी र जवाफदेहिताको कुर्सी पनि हो।
नयाँ प्रअ बन्नुअघि उत्साहित हुनुस्, तर कागजपत्र र हिसाब–किताबमा चाहिँ भावुक होइन, सतर्क हुनुस्।

👉 १. पुरानो हिसाब–किताब बुझेर मात्र जिम्मेवारी लिनुहोस्।
विद्यालयको आजसम्मको आर्थिक अवस्था, बैंक, बिल–भर्पाइ, लेखा र सामाजिक परीक्षणको अवस्था स्पष्ट बुझ्नुहोस्।

👉 २. सम्भव भएसम्म पुरानो प्रअकै पालामा लेखापरीक्षण र सामाजिक परीक्षण सम्पन्न गराउनुहोस्।
नत्र भोलि पुराना फाइल, बिल, माइन्युट र प्रमाण खोज्दै नयाँ प्रअ नै दौडिनुपर्ने अवस्था आउन सक्छ।

👉 ३. बरबुझारथलाई सामान्य नठान्नुहोस्।
चाबी बुझ्दा नगद र जिन्सी दुवैको लिखित विवरण लिनुहोस्—
कति कम्प्युटर? कति बेन्च? कति डेक्ची? कति कुर्सी? कति अन्य सामग्री?

कागजमा मात्र होइन, आँखाले हेरेर जिम्मेवारी लिनुहोस्।

👉 ४. पुराना फाइल सुरक्षित छन् कि छैनन् हेर्नुहोस्।
हाजिरी रजिस्टर, विद्यार्थी अभिलेख, परीक्षा अभिलेख, प्रमाणपत्रसम्बन्धी कागजात, माइन्युटलगायत महत्वपूर्ण फाइल हराएका छन् भने त्यसको जिम्मेवारी भोलि तपाईंमाथि पनि आउन सक्छ।

पुरानो प्रअले भन्न सक्छन्—
“मैले त दुरुस्त बुझाएको हुँ!”
त्यसपछि प्रमाण खोज्ने जिम्मेवारी तपाईंको काँधमा आउन सक्छ।

👉 ५. आफ्नो कार्यकालको छुट्टै व्यवस्थित अभिलेख बनाउनुहोस्।
हरेक खर्चको बिल, भर्पाइ, माइन्युट र निर्णय सुरक्षित राख्नुहोस्।
६/६ महिनामा आफैंले हिसाब जाँच गर्नुहोस्।

👉 ६. खर्चको शीर्षक स्पष्ट र वैधानिक बनाउनुहोस्।
विद्यालयको काममा हुने यात्रा, बैठक, कार्यक्रम वा अन्य खर्चको दर र प्रक्रिया विद्यालय व्यवस्थापन समितिबाट निर्णय/माइन्युट गराएर मात्र अघि बढ्नुहोस्।

किनकि भोलि लेखापरीक्षण हुँदा
“त्यो बेला यस्तै चल्थ्यो” भन्ने जवाफले काम गर्दैन।

📌 सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा—

पुरानो प्रअको गल्तीको डरले जिम्मेवारी नलिनुस्,
तर पुरानो हिसाब नबुझी जिम्मेवारीचाहिँ नलिनुस्।

विद्यालयको पैसा बैंकमा देखिन्छ,
बिलमा देखिन्छ,
लेखामा देखिन्छ।

तर जिन्सी र पुराना फाइल हराए भने प्रमाण खोज्न निकै गाह्रो हुन्छ।

त्यसैले नयाँ प्रअका लागि एउटा सूत्र याद राख्नुहोस्—

“पहिले बुझ्ने, त्यसपछि बरबुझारथ गर्ने, अनि मात्र जिम्मेवारी सम्हाल्ने।”

🐯 प्रधानाध्यापक हुनु भनेको बाघ चढ्नुजस्तै हो।
मजबुत भएर चलाउन सक्नुभयो भने मान–सम्मान बढ्छ।
बीच बाटोमा धरमराउनुभयो भने त्यही बाघले शिकार बनाउन सक्छ।

नयाँ प्रअ बन्न लाग्नुभएको छ भने यो पोस्ट सुरक्षित राख्नुहोस्।
कुनै साथी प्रअ बन्दै हुनुहुन्छ भने उहाँलाई पनि पठाइदिनुहोस्। ❤️🙏

#प्रधानाध्यापक #प्रअ #विद्यालय #शिक्षा #विद्यालयव्यवस्थापन #शिक्षक

देशमा छोटे राजाहरूको कमाल ।
ऐन नियम नियमावली को यिनीहरूले धज्जी उडाएका छन्।