Fundacja FASCYNACJE

Jednego dnia z łatwością czyta całą czytankę, wiąże buty i bez trudu liczy do dziesięciu, a drugiego dnia patrzy na te same litery, jakby widziało je pierwszy raz w życiu.

Wtedy w głowie rodzica lub nauczyciela często pojawia się myśl: przecież wczoraj to umiał, nie skupia się, albo robi to na złość. Ale w FASD jedno z największych wyzwań to tzw. zmienne funkcjonowanie. Mózg dziecka z FASD nie zapomina ze złośliwości. Uszkodzenia struktur odpowiedzialnych za pamięć roboczą i transfer informacji sprawiają, że:
• ścieżka do danej umiejętności bywa danego dnia zablokowana przez przeciążenie sensoryczne, zmęczenie lub stres,
• to, co zostało przyswojone wczoraj, dziś może wymagać przypomnienia od podstaw,
• umiejętność nie znika na zawsze po prostu dostęp do niej bywa chwilowo utrudniony.

Co pomaga, gdy przychodzi „trudniejszy dzień”?
👉 nie sprawdzaj na siłę - słowa „przecież wczoraj wiedziałeś” tylko potęgują lęk i poczucie bezradności u dziecka
👉 podaj podpowiedź bez oceniania - powiedz spokojnie: zapomniałeś? to niic nie szkodzi, zrobimy to jeszcze raz razem
👉 wspieraj się obrazkami i schematami, pamięć wzrokowa i stałe instrukcje krok po kroku zdejmują z głowy dziecka ogromny ciężar

Dziecko nie potrzebuje ciągłego udowadniania, co potrafi, ale potrzebuje dorosłego, który rozumie, że każdy dzień może przynieść inne możliwości.

Minęły już dwa tygodnie szkoły. O ile pierwszy tydzień można przejść na adrenalinie i nowości, tak drugi i trzeci tydzień to często moment, w którym:
• zmęczenie zaczyna się kumulować,
• wieczorne odrabianie lekcji trwa coraz dłużej,
• poranki znowu stają się trudniejsze,
• dziecko traci resztki cierpliwości do wszystkiego, co szkolne.

Dziecko z FASD funkcjonuje na wysokich obrotach przez cały dzień w szkole, a efekty tego wysiłku widać dopiero po kilku dniach, nie od razu.

Co może pomóc w tym etapie?
👉 krótsze sesje odrabiania lekcji 10-15 minut pracy, potem przerwa, zamiast jednej długiej sesji
👉 stały rytuał wieczorny - powtarzalność uspokaja układ nerwowy bardziej niż tłumaczenie
👉 uważność na sygnały zmęczenia - jeśli dziecko zaczyna się częściej złościć, to często znak, że potrzebuje odpoczynku, nie kolejnej dyscypliny.

🧡 Nie musicie utrzymywać tempa z pierwszego dnia szkoły przez cały rok. Znajdźcie swój rytm, taki, w którym i dziecko, i Wy możecie oddychać.

Dziś obchodzimy Światowy Dzień Świadomości FASD (Spektrum Płodowych Zaburzeń Alkoholowych) oraz Światowy Dzień FAS.

Najważniejszy przekaz tego dnia jest prosty i niezmienny:
❌ Każda ilość alkoholu w ciąży może zaszkodzić.
Nie ma bezpiecznego alkoholu, nie ma bezpiecznego trymestru i nie ma bezpiecznej lampki wina.

Alkohol bez trudu przenika przez łożysko. Kiedy pije kobieta w ciąży, pije także jej nienarodzone dziecko, a jego rozwijający się mózg i układ nerwowy są bezbronne.

FASD to nie jest kwestia złego wychowania, braku dyscypliny czy uporu dziecka.
To trwałe uszkodzenia neurobiologiczne, z którymi dziecko i jego rodzice mierzą się każdego dnia w szkole, w domu, w relacjach.

Dziś chcemy przypomnieć o dwóch rzeczach:
1️⃣ Profilaktyka i odpowiedzialność: nie namawiaj kobiety w ciąży na toast. Wspieraj, reaguj, szerz rzetelną wiedzę.
2️⃣ Szacunek i wsparcie dla rodzin: za każdym dzieckiem z FASD stoi rodzic, opiekun, rodzina zastępcza lub adopcyjna, która codziennie wykonuje tytaniczną pracę, by dać mu bezpieczny świat.

Dziś mówimy głośno zero alkoholu w ciąży, a 100% miłości i zrozumienia
🧡

Za Nami pierwszy pełny tydzień szkoły. W klasie często słyszysz było spokojnie, pracował, nie sprawiał kłopotów, a w domu próg mieszkania staje się granicą wybuchu.

Krzyk o źle odłożony kubek, płacz przy próbie otwarcia zeszytu, odmowa zjedzenia obiadu, całkowity brak sił i nagła złość o drobiazgi.
Łatwo pomyśleć: „Dlaczego w szkole potrafi, a ze mną nie?”

Dla dziecka z FASD pierwsze dni września to ogromny wydatek energetyczny:
• godziny nieustannego skupiania uwagi
• nieustanne kontrolowanie impulsów, żeby wypaść dobrze
• dziesiątki dźwięków na przerwach, zapachów i poleceń

To maskowanie i ciągły wysiłek, by sprostać wymaganiom otoczenia.Natomiast
kiedy dziecko wraca do domu, puszcza całe napięcie nagromadzone przez cały dzień. Wybucha nie dlatego, że chce zrobić na złość, ale dlatego, że przy Tobie czuje się na tyle bezpiecznie, by w końcu zdjąć maskę i po prostu odreagować.

Co możemy zrobić po powrocie ze szkoły?
👉 daj czas na wyciszenie, bez pytań jak było w szkole w pierwszych minutach po wejściu.
👉 ciepły posiłek i spokój czyli najpierw regeneracja ciała i układu nerwowego, potem rozmowy
👉 odpuść to, co nie jest konieczne, lekcje i porządki mogą poczekać, aż opadną pierwsze emocje

🧡 Jeśli popołudnia są teraz trudne, nie robisz niczego źle. Jesteś bezpieczną przystanią, w której dziecko może wreszcie wypuścić nagromadzony stres.

Jutro pierwszy września - dla jednych dzieci to ekscytacja: nowy plecak, spotkanie z kolegami, opowieści po wakacjach, a dla innych todzień pełen napięcia, którego nie widać od razu.

Powrót do szkoły to nie tylko powrót do nauki, to powrót do hałasu, wielu poleceń, dzwonków, zmian, oczekiwań i konieczności odnalezienia się w szybkim rytmie.

Dziecko z FASD może dziś być bardziej drażliwe, może pytać o to samo kolejny raz, może nie chcieć spakować plecaka, może powiedzieć "nie idę” - to nie zawsze oznacza to bunt.

Czasem oznacza po prostu „boję się, bo nie wiem, czy dam radę.”
Dlatego dziś nie musimy wszystkiego tłumaczyć, naprawiać ani przekonywać, że na pewno będzie dobrze i możemy po prostu być obok.

Spakować plecak razem, przygotować ubrania na rano i ustalić, co wydarzy się krok po kroku.

Powiedzieć:
🧡 nie musisz być gotowy na cały rok. Wystarczy, że przejdziemy razem przez jutro
🧡 jeśli będzie trudno, poszukamy rozwiązania
🧡jestem obok

Trzymamy kciuki za wszystkie dzieci i rodziców, którzy jutro zaczynają kolejny szkolny rozdział 🧡

Do rozpoczęcia szkoły zostało już niewiele czasu.
W domu może pojawić się więcej napięcia, więcej pytań, więcej złości o drobiazgi.

Nagle dziecko znowu potrzebuje pomocy przy ubieraniu, częściej się denerwuje.
Nie chce rozmawiać o szkole. Pyta po raz dziesiąty:
kiedy dokładnie zaczyna się szkoła, kto będzie w klasie?

To nie musi być złośliwość ani próba zwrócenia na siebie uwagi. Czasem właśnie tak wygląda lęk.

Dziecko może nie umieć powiedzieć:
boję się, że sobie nie poradzę, nie wiem, czego się spodziewać, potrzebuję, żebyś mnie uspokoił. Zamiast tego pojawia się krzyk, odmowa, płacz albo trudne zachowanie.

Możesz powiedzieć widzę, że dużo o tym myślisz, nie musisz już teraz wiedzieć wszystkiego, przejdziemy przez pierwszy dzień krok po kroku, eśli coś będzie trudne, poszukamy rozwiązania razem.

Nie pytaj tylko czy cieszysz się, że wracasz do szkoły?
Nie każde dziecko czeka na szkołę z radością, niektóre dzieci czekają na nią z napięciem, którego nie potrafią jeszcze nazwać.

Zanim ocenisz zachowanie, spróbuj usłyszeć emocję, która się za nim kryje.🧡

Do końca wakacji zostały niecałe dwa tygodnie i wiem, że część z Was już to czuje.
Ten cichy niepokój w brzuchu.
Dla dziecka z FASD powrót do szkoły to nie jest po prostu nowy rok szkolny.
To ogromna zmiana wszystkiego, co przez wakacje dawało poczucie bezpieczeństwa.

Nowy plan lekcji, może nowa klasa, nowy nauczyciel.
Nowe zasady, nowe twarze, nowy rytm dnia - i to wszystko naraz.
Dlatego warto zacząć już teraz, na spokojnie przyzwyczajać.

Co pomaga?
👉 wróć do rytmu dnia - zacznij stopniowo przesuwać godziny zasypiania i wstawania bliżej szkolnych. Nie z dnia na dzień, ale po 15-20 minut każdego dnia.
👉 porozmawiaj o szkole - nie o tym, co będzie trudne, ale o tym, co dziecko lubi. Ulubiony kolega, ulubiony przedmiot, ulubiony moment dnia.
👉 stwórzcie razem plan pierwszego dnia - krok po kroku, obrazkowo jeśli trzeba. Dziecko, które wie czego się spodziewać, jest spokojniejsze.

Zacznij powoli.

Idź się pobaw, masz tyle zabawek, przecież możesz coś wymyślić - dla wielu dzieci to proste zdania, ale dla dziecka z FASD wolny czas nie zawsze oznacza odpoczynek. Czasem oznacza pustkę i pytanie co ja mam teraz zrobić?

Dziecko może mieć cały pokój pełen zabawek, a mimo to nie potrafić rozpocząć zabawy, nie dlatego, że jest leniwe, nie dlatego, że nic go nie interesuje, nie dlatego, że robi Ci na złość - Jego mózg może mieć trudność.
Trudność z:
☀️ wybraniem jednej rzeczy spośród wielu,
☀️ rozpoczęciem zabawy,
☀️ wymyśleniem kolejnych kroków,
☀️ utrzymaniem uwagi,
☀️ zakończeniem jednej czynności i przejściem do następnej.

Dlatego zamiast „zajmij się czymś” czasem pomaga powiedzieć:
Wybierasz: klocki czy farby?
Chcesz, żebym pobyła obok, czy pobawisz się sam?

Czasem dziecko potrzebuje małego początku
Usiąść obok, podaj klocek, pomóc zacząć.🧡

„Przecież jest piękna pogoda, chodź na dwór!”
„To tylko piasek” - dla nas to synonimy lata, a dla dziecka z FASD to czasem synonimy walki o przetrwanie.

Kiedy termometr idzie w górę, układ nerwowy dziecka często wchodzi w tryb alarmowy. Nadwrażliwość sensoryczna latem to nie marudzenie a dyskomfort, który trudno ubrać w słowa.

Co sprawia, że lato nie jest przyjemne?
☀️słońce – nadwrażliwość na światło sprawia, że oczy bolą, a głowa zaczyna pulsować
🌡️ gorąco – uczucie lepkości na skórze może być dla dziecka nie do zniesienia
🏖️ struktury – piasek w butach, słona woda na skórze czy trawa kłująca w stopy to bodźce, które zamiast relaksować, doprowadzają do szału
🥤 zapachy – intensywny zapach olejków do opalania może być drażniący i wywoływać mdłości

Co możemy zrobić?
👉 szukajmy miejsc chłodnych i ciemniejszych, gdzie oczy i skóra mogą odpocząć
👉 okulary i czapka
👉 ubrania luźne, przewiewne, bez drażniących szwów

🧡 Jeśli Twoje dziecko w upalne dni najchętniej siedziałoby w domu przy zasłoniętych roletach pozwól mu na to. To jego sposób na przetrwanie lata.

☀️Kończy się pierwszy miesiąc wakacji.
Dla wielu rodziców to moment, w którym bateria zaczyna niebezpiecznie mrugać na czerwono, bo wakacje z dzieckiem z FASD to nie jest urlop od obowiązków.

Być może czujesz teraz:
❌ zmęczenie, którego nie da się odespać w jedną noc
❌ poczucie winy, że nie masz siły na kolejne kreatywne zabawy
❌ frustrację, że mimo Twoich starań, dni bywają trudne

Chcemy Ci dzisiaj powiedzieć, że to jest normalne, nie jesteś robotem i masz prawo czuć przesyt i marzyć o chwili ciszy.
Dbanie o własne zasoby to nie egoizm, a konieczność, żebyś mógł/mogła dalej być wsparciem dla swojego dziecka.

Pamiętaj:
👉 pół godziny z kawą w samotności jest ważniejsze dla Twojej cierpliwości niż kolejna godzina wspólnej zabawy na siłę
👉 jeśli dziś nie masz siły na spacer - bajka w telewizji też jest ok, a świat się nie zawali
👉 twoje dziecko potrzebuje rodzica, który oddycha, a nie takiego, który się poświęca do utraty tchu

🧡