Ados-2

Czy późna diagnoza ma sens?

Tak! Późna diagnoza często przynosi ulgę, zrozumienie siebie i pozwala na:
• Lepsze zarządzanie swoimi zasobami.
• Skuteczniejsze strategie radzenia sobie.
• Odrzucenie poczucia „bycia innym bez powodu”.

Autyzm u dorosłych to temat coraz częściej podejmowany w medycynie i psychologii. Świadomość objawów, proces diagnozy oraz strategii wspierających może znacząco poprawić jakość życia osób w spektrum. Diagnoza to nie etykieta – to klucz do zrozumienia siebie i swoich potrzeb.

Jeśli rozpoznajesz u siebie lub swoich bliskich osób trudności związane z zaburzeniami ze spektrum autyzmu – zapraszamy cię do kontaktu z naszymi specjalistami!

1.Zapisz się na konsultację psychologiczną, lub konsultację u lekarza psychiatry.

2. Jeśli potrzebujesz kompleksowej diagnozy zaburzeń spektrum autyzmu- zapisz się na wizytę- Diagnoza ADOS-2 .

W cenie 1500 zł- otrzymasz cykl wizyt diagnostycznych, wykonanie badania ADOS-2, opracowanie wyników, wydanie dokumentacji medycznej wraz z zaleceniami.

Kontakt
Dolnośląskie Centrum Psychoterapii
Ul. Powstańców Śląskich 28-30
Wrocław 53-333
tel. 71 332 36 70
tel. 71 361 60 35
www.dcp.wroclaw.pl
www.facebook.com/ados2.wroclaw
www.ados2.pl

Autyzm i praca – jak wspierać osoby w spektrum w środowisku zawodowym?

Wyzwania zawodowe:
• Trudności w pracy zespołowej, w niejasnych strukturach lub dynamicznych środowiskach.
• Problemy z komunikacją nieformalną (np. „biurowy small talk”).
• Nadwrażliwość sensoryczna – hałas, światło, open space’y.
• Lęk przed nagłymi zmianami, presją czasu i multitaskingiem.

🌟 Mocne strony dorosłych z ASD:
• Wysoka koncentracja na szczegółach.
• Lojalność, sumienność, praca systematyczna.
• Specjalistyczna wiedza i pasja w wybranych dziedzinach.
• Kreatywność i innowacyjne podejście „poza schematem”.

Jak wspierać?
• Jasna struktura zadań i oczekiwań.
• Możliwość pracy zdalnej lub w cichym otoczeniu.
• Przestrzeń na rutynę i indywidualny rytm pracy.
• Szkolenia dla kadry nt. różnorodności neurotypowej (neurodiversity training).
• Autodiagnoza i psychoedukacja – by pracownik lepiej rozumiał siebie.

Dostosowanie środowiska pracy do autystycznego stylu funkcjonowania pozwala na pełne wykorzystanie potencjału i poprawę jakości życia zawodowego.
Jeśli rozpoznajesz u siebie lub swoich bliskich osób trudności związane z zaburzeniami ze spektrum autyzmu – zapraszamy cię do kontaktu z naszymi specjalistami!

1.Zapisz się na konsultację psychologiczną, lub konsultację u lekarza psychiatry.

2. Jeśli potrzebujesz kompleksowej diagnozy zaburzeń spektrum autyzmu- zapisz się na wizytę- Diagnoza ADOS-2 .

W cenie 1500 zł- otrzymasz cykl wizyt diagnostycznych, wykonanie badania ADOS-2, opracowanie wyników, wydanie dokumentacji medycznej wraz z zaleceniami.

Kontakt
Dolnośląskie Centrum Psychoterapii
Ul. Powstańców Śląskich 28-30
Wrocław 53-333
tel. 71 332 36 70
tel. 71 361 60 35
www.dcp.wroclaw.pl
www.facebook.com/ados2.wroclaw
www.ados2.pl

Kobieta w spektrum autyzmu– dlaczego tak trudno o diagnozę?

🔍 Nierówność w diagnozie
Większość narzędzi diagnostycznych ASD została opracowana na podstawie obserwacji chłopców. Tymczasem kobiety z autyzmem często prezentują inne cechy – subtelniejsze, bardziej społeczne, mniej „typowe”.

🧠 Typowe cechy kobiet z ASD:
• Maskowanie objawów (np. naśladowanie zachowań społecznych rówieśników).
• Bogate życie wewnętrzne, fantazje, zamiast stereotypowych zainteresowań technicznych.
• Skłonność do internalizacji – wysoki poziom lęku, depresji, zaburzeń odżywiania.
• Dosłowność i trudność w rozumieniu sygnałów społecznych, mimo pozornego „dostosowania”.

Dlaczego diagnoza jest opóźniona?
• Dziewczynki uczą się szybciej „kamuflować” trudności.
• Ich objawy bywają mylone z lękiem, osobowością unikającą lub perfekcjonizmem.
• Społeczne oczekiwania wobec dziewczynek (np. grzeczność, empatia) mogą zakrywać autystyczny rdzeń.

Rozpoznawanie autyzmu u kobiet wymaga lepszych narzędzi diagnostycznych, większej świadomości wśród lekarzy i odejścia od męskocentrycznego wzorca autyzmu.

Jeśli rozpoznajesz u siebie lub swoich bliskich osób trudności związane z zaburzeniami ze spektrum autyzmu – zapraszamy cię do kontaktu z naszymi specjalistami!

1.Zapisz się na konsultację psychologiczną, lub konsultację u lekarza psychiatry.

2. Jeśli potrzebujesz kompleksowej diagnozy zaburzeń spektrum autyzmu- zapisz się na wizytę- Diagnoza ADOS-2 .

W cenie 1500 zł- otrzymasz cykl wizyt diagnostycznych, wykonanie badania ADOS-2, opracowanie wyników, wydanie dokumentacji medycznej wraz z zaleceniami.

Kontakt
Dolnośląskie Centrum Psychoterapii
Ul. Powstańców Śląskich 28-30
Wrocław 53-333
tel. 71 332 36 70
tel. 71 361 60 35
www.dcp.wroclaw.pl
www.facebook.com/ados2.wroclaw
www.ados2.pl

Leczenie – jak wspierać osoby z ADHD i ASD?

Leczenie powinno być zindywidualizowane i obejmować zarówno farmakoterapię, jak i oddziaływania psychoterapeutyczne i środowiskowe.

ADHD – leczenie:
• Leki stymulujące: metylfenidat, amfetamina (w Polsce: Concerta, Medikinet).
• Leki niestymulujące: atomoksetyna, guanfacyna.
• Psychoterapia: CBT, trening funkcji wykonawczych, planowanie i organizacja.

ASD – leczenie:
• Brak leków leczących ASD jako całość.
• Możliwość leczenia objawowego (lęki, depresja, nadpobudliwość).
• Terapia CBT dostosowana do spektrum.
• Trening umiejętności społecznych, wsparcie sensoryczne.
• Psychoedukacja i akceptacja neuroatypowości.

W przypadku współwystępowania:
• Najpierw skup się na objawach najbardziej upośledzających funkcjonowanie (np. impulsywność, zaburzenia snu, lęki).
• Farmakoterapia musi być ostrożna – osoby z ASD mogą mieć silniejszą wrażliwość na działania niepożądane.
• Psychoterapia powinna łączyć elementy CBT, terapii funkcji wykonawczych i pracy nad elastycznością poznawczą.

Autyzm i ADHD często współwystępują u dorosłych, a ich objawy mogą się wzajemnie wpływać i maskować. Diagnoza wymaga doświadczonego zespołu specjalistów, uważnego wywiadu i testów diagnostycznych. W leczeniu najskuteczniejsze jest podejście wieloaspektowe – łączące farmakoterapię, psychoterapię i wsparcie w funkcjonowaniu codziennym.

Zarówno autyzm, jak i ADHD nie są „zaburzeniami do naprawienia”, ale sposobami bycia, które – przy odpowiednim wsparciu – mogą prowadzić do satysfakcjonującego życia.

Jeśli rozpoznajesz u siebie lub swoich bliskich osób trudności związane z zaburzeniami ze spektrum autyzmu – zapraszamy cię do kontaktu z naszymi specjalistami!

1.Zapisz się na konsultację psychologiczną, lub konsultację u lekarza psychiatry.

2. Jeśli potrzebujesz kompleksowej diagnozy zaburzeń spektrum autyzmu- zapisz się na wizytę- Diagnoza ADOS-2 .

W cenie 1500 zł- otrzymasz cykl wizyt diagnostycznych, wykonanie badania ADOS-2, opracowanie wyników, wydanie dokumentacji medycznej wraz z zaleceniami.

Kontakt
Dolnośląskie Centrum Psychoterapii
Ul. Powstańców Śląskich 28-30
Wrocław 53-333
tel. 71 332 36 70
tel. 71 361 60 35
www.dcp.wroclaw.pl
www.facebook.com/ados2.wroclaw
www.ados2.pl

Jak wygląda proces diagnozy u dorosłych?

Diagnoza dorosłego z podejrzeniem ASD i/lub ADHD jest złożona i powinna być prowadzona przez specjalistę psychiatrii, psychologii klinicznej lub neuropsychologii.

🔍 Etapy diagnostyczne:
1. Szczegółowy wywiad rozwojowy i życiowy – objawy od dzieciństwa.
2. Narzędzia przesiewowe i kwestionariusze:
o Dla ADHD: ASRS, DIVA 5,
o Dla ASD: ADOS-2 (moduł dla dorosłych).
3. Obserwacja zachowania i funkcjonowania społecznego.
4. Diagnoza różnicowa – ważna przy współwystępowaniu.
5. Ocena funkcjonowania poznawczego i emocjonalnego – np. testy neuropsychologiczne.

📎 Trudność: objawy ADHD (chaos, impulsywność) mogą maskować sztywność i wycofanie typowe dla autyzmu – i odwrotnie.

Jeśli rozpoznajesz u siebie lub swoich bliskich osób trudności związane z zaburzeniami ze spektrum autyzmu – zapraszamy cię do kontaktu z naszymi specjalistami!

1.Zapisz się na konsultację psychologiczną, lub konsultację u lekarza psychiatry.

2. Jeśli potrzebujesz kompleksowej diagnozy zaburzeń spektrum autyzmu- zapisz się na wizytę- Diagnoza ADOS-2 .

W cenie 1500 zł- otrzymasz cykl wizyt diagnostycznych, wykonanie badania ADOS-2, opracowanie wyników, wydanie dokumentacji medycznej wraz z zaleceniami.

Kontakt
Dolnośląskie Centrum Psychoterapii
Ul. Powstańców Śląskich 28-30
Wrocław 53-333
tel. 71 332 36 70
tel. 71 361 60 35
www.dcp.wroclaw.pl
www.facebook.com/ados2.wroclaw
www.ados2.pl

Zarówno zaburzenia ze spektrum autyzmu (ASD), jak i zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD) są zaburzeniami neurorozwojowymi, które często współwystępują – zwłaszcza u dorosłych, u których objawy mogą być mniej oczywiste niż w dzieciństwie. W przeszłości uważano, że te zaburzenia się wykluczają, ale obecne klasyfikacje diagnostyczne (ICD-11, DSM-5) uznają ich możliwe współwystępowanie.

🧠 Czy autyzm i ADHD mogą współwystępować?
Tak – i dzieje się to często. Szacuje się, że:
• ok. 20–50% dorosłych z ASD spełnia kryteria ADHD,
• 30–80% dorosłych z ADHD ma cechy ze spektrum autyzmu.
Współwystępowanie utrudnia diagnostykę, ponieważ wiele objawów może się nakładać lub maskować – np. impulsywność, trudności z regulacją emocji, problemy w relacjach społecznych.

Kryteria diagnotyczne – porównanie ICD-11 i DSM-5
🔷 Zaburzenia ze spektrum autyzmu (ASD)
ICD-11 (kod: 6A02)
Kryteria:
1. Trwałe deficyty w komunikacji i interakcjach społecznych.
2. Ograniczone, powtarzalne wzorce zachowań, zainteresowań i aktywności.
3. Objawy obecne od wczesnego dzieciństwa, ale mogą być w pełni widoczne dopiero w dorosłości.
4. Objawy muszą istotnie wpływać na codzienne funkcjonowanie.
📌 Możliwe podtypy:
• Z/bez upośledzenia intelektualnego,
• Z/bez zaburzeń językowych.
DSM-5 (kod: 299.00)
Podobne kryteria jak w ICD-11, ale DSM rozdziela objawy w 2 główne grupy:
• deficyty w komunikacji społecznej (wszystkie 3 podkryteria muszą być spełnione),
• powtarzalne wzorce zachowania (minimum 2 z 4).

🔶 ADHD (Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder)
ICD-11 (kod: 6A05)
Kryteria:
• Objawy nieuwagi i/lub nadruchliwości-impulsywności.
• Występowanie od wczesnego dzieciństwa.
• Zakłócenie funkcjonowania w różnych obszarach życia.
📌 ICD-11 nie rozdziela ADHD na podtypy, jak DSM-5, ale uznaje różnorodność obrazu klinicznego.
DSM-5 (kod: 314.01)
ADHD dzieli się na 3 typy:
• z przewagą nieuwagi,
• z przewagą nadruchliwości/impulsywności,
• typ mieszany.
✅ Objawy muszą występować przed 12. rokiem życia, utrzymywać się co najmniej 6 miesięcy, i wpływać negatywnie na funkcjonowanie w ≥2 środowiskach (np. dom, praca).

Jeśli rozpoznajesz u siebie lub swoich bliskich osób trudności związane z zaburzeniami ze spektrum autyzmu – zapraszamy cię do kontaktu z naszymi specjalistami!

1.Zapisz się na konsultację psychologiczną, lub konsultację u lekarza psychiatry.

2. Jeśli potrzebujesz kompleksowej diagnozy zaburzeń spektrum autyzmu- zapisz się na wizytę- Diagnoza ADOS-2 .

W cenie 1500 zł- otrzymasz cykl wizyt diagnostycznych, wykonanie badania ADOS-2, opracowanie wyników, wydanie dokumentacji medycznej wraz z zaleceniami.

Kontakt
Dolnośląskie Centrum Psychoterapii
Ul. Powstańców Śląskich 28-30
Wrocław 53-333
tel. 71 332 36 70
tel. 71 361 60 35
www.dcp.wroclaw.pl
www.facebook.com/ados2.wroclaw
www.ados2.pl

„Maskowanie” – ukrywana strategia osób w spektrum

Wielu dorosłych z ASD – zwłaszcza kobiet – uczy się maskować swoje trudności społeczne, co prowadzi do wyczerpania emocjonalnego.
Maskowanie to m.in.:
• Celowe naśladowanie zachowań społecznych (gestów, mimiki, sposobu mówienia).
• Wymuszony kontakt wzrokowy, mimo że jest niekomfortowy.
• Tłumienie własnych reakcji sensorycznych lub emocjonalnych.
• Dopasowywanie się za wszelką cenę, by nie zostać uznanym za „dziwnego”.
Skutki długofalowe:
• Wypalenie autystyczne (autistic burnout).
• Depresja, lęk, zaburzenia osobowości wtórne.
• Utrata poczucia tożsamości i autentyczności.

📌 Rozpoznanie maskowania może być kluczowe dla trafnej diagnozy i opracowania wspierającej terapii – opartej na akceptacji, a nie „naprawianiu”.

Jeśli rozpoznajesz u siebie lub swoich bliskich osób trudności związane z zaburzeniami ze spektrum autyzmu – zapraszamy cię do kontaktu z naszymi specjalistami!

1.Zapisz się na konsultację psychologiczną, lub konsultację u lekarza psychiatry.

2. Jeśli potrzebujesz kompleksowej diagnozy zaburzeń spektrum autyzmu- zapisz się na wizytę- Diagnoza ADOS-2 .

W cenie 1500 zł- otrzymasz cykl wizyt diagnostycznych, wykonanie badania ADOS-2, opracowanie wyników, wydanie dokumentacji medycznej wraz z zaleceniami.

Kontakt
Dolnośląskie Centrum Psychoterapii
Ul. Powstańców Śląskich 28-30
Wrocław 53-333
tel. 71 332 36 70
tel. 71 361 60 35
www.dcp.wroclaw.pl
www.facebook.com/ados2.wroclaw
www.ados2.pl

Życie z ASD – wyzwania i strategie wspierające

• Relacje i komunikacja
• Trening umiejętności społecznych (np. w grupach terapeutycznych).
• Wsparcie psychoterapeutyczne.
• Praca zawodowa
• Trudności w pracy zespołowej, ale duża skuteczność w pracy samodzielnej.
• Znalezienie środowiska zgodnego z indywidualnym stylem funkcjonowania.
• Zdrowie psychiczne
• Wysokie ryzyko współwystępowania lęków, depresji, wypalenia autystycznego.
• Znaczenie wsparcia środowiskowego i akceptacji różnorodności neurologicznej.

Jeśli rozpoznajesz u siebie lub swoich bliskich osób trudności związane z zaburzeniami ze spektrum autyzmu – zapraszamy cię do kontaktu z naszymi specjalistami!

1.Zapisz się na konsultację psychologiczną, lub konsultację u lekarza psychiatry.

2. Jeśli potrzebujesz kompleksowej diagnozy zaburzeń spektrum autyzmu- zapisz się na wizytę- Diagnoza ADOS-2 .

W cenie 1500 zł- otrzymasz cykl wizyt diagnostycznych, wykonanie badania ADOS-2, opracowanie wyników, wydanie dokumentacji medycznej wraz z zaleceniami.

Kontakt
Dolnośląskie Centrum Psychoterapii
Ul. Powstańców Śląskich 28-30
Wrocław 53-333
tel. 71 332 36 70
tel. 71 361 60 35
www.dcp.wroclaw.pl
www.facebook.com/ados2.wroclaw
www.ados2.pl

Diagnoza autyzmu w dorosłości – jak wygląda proces?

• Konsultacja z psychiatrą, psychologiem lub neurologiem.
• Szczegółowy wywiad rozwojowy (często z udziałem bliskich).
• Obserwacja zachowań, testy przesiewowe (np. AQ, RAADS-R).
• Czasem diagnoza różnicowa z innymi zaburzeniami (ADHD, zaburzenia osobowości).

Jeśli rozpoznajesz u siebie lub swoich bliskich osób trudności związane z zaburzeniami ze spektrum autyzmu – zapraszamy cię do kontaktu z naszymi specjalistami!

1.Zapisz się na konsultację psychologiczną, lub konsultację u lekarza psychiatry.

2. Jeśli potrzebujesz kompleksowej diagnozy zaburzeń spektrum autyzmu- zapisz się na wizytę- Diagnoza ADOS-2 .

W cenie 1500 zł- otrzymasz cykl wizyt diagnostycznych, wykonanie badania ADOS-2, opracowanie wyników, wydanie dokumentacji medycznej wraz z zaleceniami.

Kontakt
Dolnośląskie Centrum Psychoterapii
Ul. Powstańców Śląskich 28-30
Wrocław 53-333
tel. 71 332 36 70
tel. 71 361 60 35
www.dcp.wroclaw.pl
www.facebook.com/ados2.wroclaw
www.ados2.pl