Thai Raptor Research

#เหยี่ยวผึ้ง

เหยี่ยวอพยพ ในต้นฤดูกาล autumn ตั้งแต่ปลายเดือนกันยายน ถึง ต้นเดือนตุลาคม เหยี่ยวอพยพหลัก 6 ชนิด ที่มีจำนวนหลายพันตัวถึงหมื่นตัว ได้แก่ เหยี่ยวนกเขาพันธุ์จีน และ เหยี่ยวผึ้ง

โดย #เหยี่ยวนกเขาพันธุ์จีน จะมีจำนวนนับต่อวัน จำนวนมาก ในวันที่พบจำนวนมากที่สุด เรียกว่า big day จะผ่านเขาเรดาร์ เขาดินสอ ลงใต้ ก่อน big day ของ เหยี่ยวผึ้ง

ข้อมูลผลการนับจำนวนเหยี่ยวผึ้ง วนช่วง peak ของเหยี่ยวผึ้งอพยพ ณ เขาดินสอ ในปี 2568 น่าจะเป็นประโยชน์ สำหรับนักดูนก ถ่ายภาพนก ที่ต้องการไปดูเหยี่ยวอพยพ ต้นฤดูกาล ซึ่งเป็นทัพหน้า ก่อนที่ #สายธารเหยี่ยวอพยพ ของ #เหยี่ยวกิ้งก่าสีดำ จะรวมพล ผ่าน #ชุมพร ในปลายเดือนตุลาคม (วันที่ 30-31 ตค 2568 จากข้อมูลปีกลาย) ร่วมกับเหยี่ยวชนิดอื่นๆ อีกมากกว่า 15 ชนิด
ช่วงปลายเดือน ตค สามารถ พบ เหยี่ยวและนกอินทรีอพยพผ่าน เขาดินสอ และเหยี่ยวประจำถิ่น ถึง 20+ ชนิดต่อวัน รวมถึงเหยี่ยวอพยพ 6 ชนิดหลัก อีก 3 ชนิด ได้แก่
#เหยี่ยวนกเขาพันธุ์ญี่ปุ่น
#เหยี่ยวนกเขาขิครา
#เหยี่ยวหน้าเทา

#เส้นทางอพยพของเหยี่ยว ในภูมิภาคอุษาคเนย์

#เหยียวดำใหญ่ Black-eared Kite

1 เส้นทางหลัก สายอีสาน เมื่อเหยี่ยวย้ายถิ่นจากไซบีเรียผ่านประเทศจีน จะเข้าอาเซียนที่เวียดนามเหนือ ผ่านลาวเหนือ เข้าประเทศไทย ที่จังหวัดในภาคอีสาน เช่น อุดรธานี หนองคาย สกลนคร มุกดาหาร แสดงว่าเหยี่ยวอพยพ เปนแนวกว้าง (broad-front) จะผ่านจังหวัดไหนในพื้นที่แถบนี้ รวมถึงพื้นที่ล้านนาฝั่งตะวันออก เช่น จ. น่าน (ถ้ายึดตามข้อมูลการพบด้วยสายตา siggt records ไม่ใช่ด้วยข้อมูลติดตามด้วยสัญญาณดาวเทียม) น่าจะจะขึ้นอยู่ทิศทางของลม ว่าเปน headwind หรือ tailwind

ขนิดเหยี่ยวที่ติดตามด้วยสัญญาณดาวเทียม แล้ว โดยนักวิจัยชาวไทยได้แก่

- เหยั่ยวนกเขาพันธุ์จีน
- เหย่ี่ยวนกเขาพันธุ์ญี่ปุ่น
- เหยี่ยวรุ้ง
- เหยี่ยวด่างดำขาว
- เหยี่ยวดำใหญ่

ส่วนชนิดเหยี่ยวอพยพ ที่ศึกษาวิจัยยืนยันเส้นทางอพยพหลักนี้ โดยนักวิจัยชาวญี่ปุ่น ได้แก่
- เหยี่ยวผึ้ง
- เหยี่ยวหน้าเทา

ส่วน เส้นทางรอง (minor route) ขอฃเหยี่ยวอพยพในไทย ได้แก่ สายเหนือ เหยี่ยวบินผ่าน สามเหลี่ยมทองคำ เข้า จ. เชียงราย และเชียงใหม่ เดินทางตามแนวเทืแกเขาถนนธงขัย และตะนาวศรี

ชนิดเหนี่ยวสายเหนือ เท่าที่ทีข้อมูล ได้แก่
- เหยี่ยวผึ้ง
- เหยี่ยวนกกระจอกเล็ก
- เหยี่ยวนกเขาขิครา
- เหยี่ยวกิ้งก่าสีดำ
- เหยี่ยวปีกแหลม อาทิ เหยี่ยวตีนแดง (จัดเปนกลุ่มพลัดหลงในภาคใต้ เพราะประชากรส่วนใหญ่ควรจะอพยพผ่านภาคเหนือ ไปพม่าและอินเดีย เพื่อข้ามมหาสมุทรอินเดีย), เหยี่ยวฮ็อบบี้ยุโรป เหยี่ยวเพเรกริน เหยี่ยวเคสเตรล ทั้งนี้ เหยี่ยวปีกแหลมบางตัว อาจใช้เส้นทางสายอีสานด้วยเช่นกัน

บางชนิด เช่น #เหยี่ยวกิ้งก่าสีดำ จะมารวมฝูงกับสายอีสาน ให้มีขนาดฝูงใหญ่ขึ้น 500+ ตัว/ฝูง-flock ที่จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ และชุมพร

#สีดา
Sita is the continent's wanderer!!!

สีดาเป็นเหยี่ยวดำใหญ่ เพศเมีย ติดอุปกรณ์ดาวเทียม หนัก 14 กรัม เมื่อวันที่ 15 มค. 2564 จากนั้นสัญญาณหายไป
เมื่อวันที่ 1 เมย. พิกัดส่งกลับมาว่าสีดา อยู่ที่เมือง Phu Lam เวียดนามเหนือ แล้วภายใน 2 วันต่อมา สีดาบินเข้ามณฑลยูนนานของประเทศจีน แล้วใช้เส้นทางภาคกลางของจีน ผ่านเมืองใหญ่จีน อาทิ
กุ่ยโจว
ฉงชิ่ง
ซีอาน
ไปถึงเขตอินเนอร์มองโกเลีย
(เดิม คิดว่าสีดา จะยุติการเดินทาง) แล้ววันที่ 28 เมย.
สีดาบินขึ้นเหนือต่อไปถึงตอนกลางของไซบีเรีย ในประเทศรัสเซีย

รวมระยะขจัด การเดินทางของ สีดา จาก ดงเหยี่ยวดำ ทุ่งใหญ่ปากพลี จังหวัดนครนายก
ประเทศไทย ไปรัสเซีย
กว่า 5,800 กม.

เส้นทางการบินจากถิ่นอาศัยในฤดูหนาว ที่ปากพลี ประเทศไทย ซึ่งเปนแหล่งพักนอนจำนวนมากที่สุดในประเทศ ไปถิ่นผสมพันธุ์ในไซบีเรีย ของสีดา ยืนยันเส้นทางบินของเหยี่ยวอพยพบางชนิดของไทยในฤดูใบไม้ผลิ
หรือ Spring migration
ที่ใช้เส้นทางสายอีสาน ข้ามแม่น้ำโขง ผ่านภาคเหนือของประเทศลาว ไปเวียดนามเหนือแล้ว
เข้าภาคใต้ของประเทศจีน แต่เหยี่ยวอพยพบางชนิด เช่น เหยี่ยวผึ้ง จะเบี่ยงไปใช้เส้นทางเลาะชายฝั่งทะเลเหลือง แล้วข้ามทะเลไปญี่ปุ่น จากรายงานการศึกษาด้วยดาวเทียมของทีมนักวิจัยญี่ปุ่น

น่าเสียดายว่า เราไม่วามารถกำหนดวันบินอพยพกลับของสีดาจากปากพลี หรือประเทศไทยได้ เพราะขาดพิกัดดาวเทียม แต่ทราบแน่นอนว่า สีดา เดินทางออกจากประเทศไทย ก่อนวันที่ 1 เมย 2564 แสดงว่าการอพยพของเหยี่ยวดำใหญ่ที่เป็น potential breeder (จะบินกลับเร็ว เพื่อไปจับคู่ผสมพันธุ์ กว่าวัยเด็ก) น่าจะเกิดขึ้นในช่วงกลางถึงปลายมีนาคม
อย่างไรก็ตาม เราน่าจะทราบได้แน่นอนในอนาคตเมื่อทีมวิจัยติดดาวเทียมให้เหยี่ยวดำใหญ่เพิ่มอีกหลายตัว ในฤดูหนาวที่จะถึงนี้

น่าสนใจว่า เหยี่ยวอพยพหลักชนิดอื่นๆ เช่น
#เหยี่ยวกิ้งก่าสีดำ
#เหยี่ยวนกเขาชิครา

จะใช้เส้นทางบินหรือ Flyway
เหมือนเหยี่ยวดำใหญ่ เช่น สีดา หรือไม่
ภายใน 1 ปี นับ จากนี้ คือ ครึ่งปีแรกของ ค.ศ.2022 ก็น่าจะทราบได้
เพราะ หน่วยวิจัยนกนักล่าฯ
คณะสัตวแพทยศาสตร์
มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ มีแผนจะศึกษาติดตามการอพยพของเหยี่ยวชนิดดังกล่าวด้วยดาวเทียมในอนาคตอีกหลายตัว

สายเหยี่ยวเมืองชุมพร แจ้งมาว่า วันที่ 21 กย 2569
#เหยี่ยวผึ้ง (เหยี่ยวอพยพหลัก ขนาดใหญ่ที่สุดใน 6 ชนิด ที่อพยพผ่านภาคใต้ มากกว่่า 1,000 ตัว/ฤดูกาลอพยพต้นหนาว) บินผ่านจุดชมเหยี่ยวบน #เขาดินสอ แล้ว แถมด้วย #นกอินทรีดำ นกประจำถิ่น นกอินทรีป่าขนาดใหญ่ ร่อนมาอวดโฉมให้นักดูเหยี่ยว ถ่ายภาพนก ตื่นเต้นกันพอประมาณ

raptorphile เตรียมพร้อม ไปตื่นตาตื่นใจกับ #สายธารเหยี่ยวอพยพ River of raptors กันหรือยัง?

เตรียมตัวเดินขึ้น 80ขั้นหรรษา หรือ Happy 80's steps ก่อนจะถึงฐานชมเหยี่ยว Seaside platform หรือผาอินทรี platform กันด้วยนา

ตรวจความพร้อม กำลัง #กล้ามเนื้อ และ #หัวใจ ของตัวเองกับสภาพความชันของเส้นทางขึ้นเขาดินสออันท้าทาย ในคอมเมนต์

Thailand.... .where the river of raptors runs.....

#หน่วยวิจัยนกนักล่าและเวชศาสคร์อนุรักษ์ คณะสัตวแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

ยังต้องการอาสาสมัครช่วยนับเหยี่ยวอพยพ ช่วง 11-20/22 ตค นี้

อาสาสมัคร จะได้รับเสื้อทีม 2026 counter (ภาพตัวอย่างในคอมเมนต์) และ ประกันภัยเดินทาง
(อาสาสมัคร รับผิดชอบ อาหารและที่พักด้วยตนเอง)

สนใจ สอบถาม/แจ้งความประสงค์ ที่ [email protected]

Interesting idea.. to enhance more outreach in underrepresented countries/regions.

JRR now publishes abstracts in the language spoken where the work was conducted. We would like to create a graphic to highlight this change, perhaps in map form to replace the AI-generated image we have, featured here. We are open to other ideas. If you have artistic / design skills and are interested in assisting with this, please contact Zoey Greenberg at [email protected].

ในประเทศไทย โครงการอนุรักษ์แร้งอพยพ และ แร้งประจำถิ่น เกิดขึ้น ตั้งแต่ปี 2550 เมื่อโครงการฟื้นฟูสุขภาพของนกล่าเหยื่อเพื่อปล่อยคืนธรรมชาติ โดย หน่วยฟื้นฟูนกล่าเหยื่อ Kasetsart University Raptor Rehabilitation Unit ร่วมกับ กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช

ช่วยรักษา #แร้งดำหิมาลัย ชื่อ อนาคิน นำไปปล่อยบนดอยลาง อช ผ้าห่มปก จ. เชียงใหม่ วันที่ 10 พค 2550
หลังจากนั้น
@หน่วยฟื้นฟูนกล่าเหยื่อ และ #หน่วยวิจัยนกนักล่าและเวชศาสตร์อนุรักษ์
คณะสัตวแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

จัดทำโครงการฟื้นฟูฯ ต่อเนื่องมานานถึง 20 ปี ช่วยเหลือ ฟื้นฟูสุขภาพ แร้งอพยพ 2 ชนิด ที่พลัดหลง อพยพเข้ามาในประเทศไทย นำไปปล่อยคืนธรรมชาติ

- #แร้งสีน้ำตาลหิมาลัย จำนวน 41 ตัว
- #แร้งดำหิมาลัย จำนวน 4 ตัว

เมื่อติดตามการอพยพของแร้งหิมาลัย หลังการปล่อยด้วยสัญญาณดาวเทียม พบว่า
แร้งสีน้ำตาลหิมาลัย จำนวน 5 ตัวอพยพกลับไปมณฑลชิงไห่ เขตฯทิเบต มณฑลกานสูในประเทศจีน และมองโกเลีย (ข้อมูลกำลังตีพิมพ์ in print)

ส่วน แร้งดำหิมาลัย จำนวน 2 ตัว อพยพกลับไปซินเจียง ในประเทศจีน ตลอดระยะเวลา 20 ปีที่ผ่านมา พบว่า แร้งสีน้ำตาลหิมาลัย อพยพเข้ามาในประเทศไทยและภูมิภาคอุษาคเนย์ เพิ่มขึ้นทุกปีๆ ละ 20-30 ต้ว ในข่วงเดือน ธันวาคม ถึงกุมภาพันธ์

กอปรกับ ภาวะซากสัตว์ลดลงในธรรมชาติ กระบวนการฟื้นฟูสุขภาพเพื่อปล่อย จึงเป็นมาตรการพยุงประชากรของแร้งหิมาลัยอพยพชนิดนี้ในภูมิภาคอุษาคเนย์

ส่วนโครงการฟื้นฟูประชากรพญาแร้งในถิ่นอาศัย ในป่าห้วยขาแข้ง ริเริ่มด้วยความร่วมมือขององค์กรพันธมิตร 4 องค์กร นำโดย @องค์การสวนสัตว์แห่งประเทศไทย ร่วมกับ กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช @มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และ มูลนิธิสืบนาคะเสถียร ริเริ่มโครงการฯ โดยจับคู่ผสมพันธุ์พญาแร้ง พ่อแม่พันธุ์จากต่างสายเลือดในกรงเพาะเลี้ยงขนาดใหญ่ ใน เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง : Huai Kha Khaeng Wildlife Sanctuary และ สวนสัตว์โคราช เมื่อปี 2564 เริ่มจาก พ่อแม่พันธุ์ 2 คู่ ปัจจุบัน สามารถเพาะขยายพันธุ์ ลูกพญาแร้ง ได้ จำนวน 3 ตัว

ปัจจุบัน โครงการพญาแร้งฯ เข้าสู่ระยะที่2 เพื่อเตรียมการปล่อย พญาแร้ง รุ่นลูก ภายใน 3-4 ปีข้างหน้า ร่วมกับการเพาะขยายพันธุ์ที่ต้องทำควบคู่กันไป เพื่อผลิตลูกพญาแร้ง สำหรับการฟื้นฟูประชากรในธรรมชาติอย่างต่อเนื่องเป็นประจำทุก 1-2 ปี

ในอนาคต เพื่อพยุงประชากรของพญาแร้ง ที่ปล่อยไปให้มีความสมบูรณ์พันธุ์ เติบโตเข้าสู่วัยเจริญพันธุ์ได้ตามอายุอันควร จะมีการจัดทำ #ร้านอาหารแร้ง ในป่าห้วยขาแข้ง เป็นแหล่งอาหารเสริมให้กับพญาแร้ง และลดความเสี่ยงของการปนเปื้อนสสารเคมี/ยาอันตรายในซากสัตว์

ทริป #พญาแร้งคืนถิ่น ชายป่าห้วยขาแข้ง

ครั้งที่ 11 เลื่อนมาเป็น 25-27 กย 2569

สนใจร่วมทริป สอบถามที่ เพจ พญาแร้งคืนถิ่น Thailand Red-headed Vulture Project

รับเพิ่มสำหรับ “ทริปพญาแร้ง” 3 วัน 2 คืน ครั้งที่ 11
📅 วันที่ 25-27 กันยายน 2569
🏡 ที่พักสุดคลาสสิก ณ โรงแรมอุไทยเฮอริเทจ

ร่วมออกเดินทางสู่ผืนป่าห้วยขาแข้ง กับทริปศึกษาธรรมชาติแบบเข้มข้น
🦅 ดูนก ส่องสัตว์ป่าสไตล์ซาฟารี
🌿 เรียนรู้ระบบนิเวศ และติดตามการเติบโตของ “ลูกพญาแร้ง” ในธรรมชาติ
✨ ลุ้นพบสมาชิกใหม่ของ “พ่อป๊อก & แม่มิ่ง”
🍲 อิ่มอร่อยกับอาหารท้องถิ่น
🎤 พร้อมฟังบรรยายพิเศษจาก
น.สพ.ดร. ไชยยันต์ เกษรดอกบัว
ผู้เชี่ยวชาญด้านนกนักล่าและเวชศาสตร์อนุรักษ์
คณะสัตวแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

💚 รายได้ทั้งหมดสมทบเข้ากองทุน “โครงการพญาแร้งคืนถิ่น”

📌 ร่วมสนับสนุนโครงการ
ชื่อบัญชี: โครงการพญาแร้งคืนถิ่น
ธนาคารกรุงไทย สาขาเทสโก้โลตัส รัตนาธิเบศร์
เลขที่บัญชี: 679-6-72119-5

สอบถามเพิ่มเติม: 061-083-2790 (คุณณัฐลลิดา – มิ้ว)
หมายเหตุ: หากที่นั่งเต็ม สามารถลงชื่อสำรองไว้ได้